xalqaro munosabatlar tizimi

DOC 111.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1459787288_64242.doc xalqaro munosabatlar tizimi reja: 1. xalqaro siyosat va xalqaro munosabatlarni geosiyosiy tahlil etish muammolari. 2. geosiyosat milliy siyosat instrumenti sifatida. 3. hudud va davlat kuch-qudratini tasavvur etishning zamonaviy talqini. tarixning asosiy geosiyosiy jarayoni bo'lgan talassokratiya va tellurokratiyaning hududiy jihatdan kengayish xususiyati mazkur fan uchun ma'lum bo'lsa, uning intihosi muammo bo'lib turar edi. bu borada sabab-oqibat tamoyilining hech qanday ahamiyati yo'q. bu sohadagi ilmiy ma'lumot va xulosalarga tayanib aytish mumkinki, tarixni geosiyosiy nuqtai nazardan tahlil etish “suv” va “quruqlik” o'rtasidagi qarama-qarshilik umumbashariy miqyosda yoyilgach, barham topadi. xo'sh, dualizmni ifoda etgan tizimlardan biri to'liq g'alabaga erishganidan so'ng sayyoramizdagi voqealar rivoji qanday kechishi mumkin? nazariy jihatdan qaraganda bu jarayon quyidagi variantlada ifodalanishi mumkin: 1-variant. talassokratiyaning g'alabasi tellurokratiya sivilizatsiyasining tanazzuliga olib keladi. sayyoramizda liberal-demokratik tartibot o'rnatiladi. talassokratiyaning mohiyati mutlaqlashgan holda inson hayotini tashkil etuvchi yagona tizimga aylanadi. ushbu tizimning ikki jihatiga e'tibor qaratish joiz. birinchidan, u mantiqiy jihatdan ziddiyatlardan xoli bo'lib, unda geosiyosiy …

hiligi butkul barham topadi, deya ta'kidlamoqda. 3-variant. tellurokratiyaning mag'lubiyati vaqtinchalik hodisa. yevrosiyo yangicha shaklda o'zining mintaqaviy vazifasini bajarishga kirishadi. bunda mintaqaviy kuchlarni falokatga olib kelgan geosiyosiy omillar e'tiborga olinadi (yangi mintaqaviy blok janub hamda g'arbda o'zining dengiz chegaralariga ega bo'ladi, ya'ni “yevrosiyo uchun “monro doktrina”si amalga oshadi). natijada dunyo o'zgacha mohiyat kasb etgan ikki qutblilik holatiga qaytadi. 4-variant. yuqoridagi manzarining mantiqiy davomi sifatida namoyon bo'ladi. unga ko'ra, ikki qutb o'rtasidagi qarama-qarshilikning yangi bosqichida tellurokratiya g'alaba qozonadi. u o'zining tamadduniy taraqqiyot andozasini butun dunyoga tarqatib, “tarixni o'z hohishiga mos ravishda yakunlashga” intiladi. boshqacha aytganda, butun dunyo “quruqlikka” aylanadi va hamma joyda ideokratiya hukmronlik qiladi. “dunyo inqilobi” hamda uchinchi reyxning sayyoraviy hukmronlik g'oyalari tarixning shu shaklda intiho topishiga sababchi bo'lgan. hozirgi vaqtda tarixiy jarayonlarning rivojida sub'ektiv va rasional omillar muhim ahamiyatga ega bo'lgani tufayli biz bayon etgan taraqqiyotning to'rt ehtimoliy varianti geosiyosiy jarayonlarning muayyan tarzda rivojlanishini ifoda etgan voqelikdan yiroq izoh emas. …

i “imperiya” iboralari qo'llaniladi. ana shu qoidaga ko'ra rimland gohida “orol” va “kema”, gohida esa “imperiya” va “uy” tarafga o'tadi. mazkur tushunchalar mazmun-mohiyatini oydinlashtirishga harakat qilib ko'ramiz. rimland quruqlik va dengiz kuchlarining to'qnashuvi ro'y beradigan qandaydir oraliq yoki o'tkinchi muhit emas. u mustaqil mantiqqa ega bo'lgan, shuningdek, talassokratiya va tellurokratiyaga jiddiy ta'sir o'tkazadigan murakkab voqelik hisoblanadi. shu ma'noda, u tarixning ob'ekti emas, balki uning faol sub'ektidir. talassokratiya va tellurokratiyaning rimland uchun kurashi shunchaki strategik mavqeni qo'lga kiritishga qaratilmagan. rimland o'ziga xos hamda tarixiy irodaga ega bo'lsa-da, uni geosiyosiy qarama-qarshilikdan xoli tassavur etib bo'lmaydi. zero rimland ma'lum darajada tanlash erkinligiga ega, bo'lishiga qaramay u yoki talassokratiyani yoxud tellurokratiyani tanlashi zarur. ana shu tufayli “ichki yarim oy” aksariyat hollarda insoniyat sivilizatsiyasi tarqalgan hudud, deb talqin etiladi. bu hudud ichkarisida konservatizm, uning tashqi qismida esa tartibsizlik tahdidi hukmronlik qiladi. “qirg'oq hududlari” joylashuvi nuqtai nazaridan jug'rofiy holatdan kelib chiqadigan muammolarni bartaraf etishga majburdirlar. rimland …

soblanadi. materik uchun esa, qirg'oq, aksincha, so'nggi marradagi chiziqdir. qirg'oqni chiziq sifatida talqin etish “quruqlik huquqshunosligiga” xos bo'lgan qarashdir. qirg'oq hududlari materikdan, (ya'ni yevrosiyodan) uzoqda bo'lgan dengiz davlatlari uchun kelajakda bosib olish mumkin bo'lgan mustamlakalar bo'lib, ularni asosiy qit'adan ajratgan holda strategik makonga aylantirish mumkin. shu bilan birga, talassokratiya namoyondalari qirg'oq hududini oxirigacha egallash qiyinligi, qit'a ichkarisidan xavf tug'ilganda kemaga o'tirib vatanga, “orolga” suzib ketish mumkinligi to'g'risidagi xulosaga kelganlar. qirg'oqning chiziq bo'lishiga sabab dengiz bosqinchilarining mintaqa ichkarisiga ma'lum darajadagina kirib borishlari xavfsiz ekanligi bilan bog'liq. dengiz hamda quruqlik to'g'risidagi har ikki yo'nalishdagi qarashlarni o'zida mujassamlashtirgan geosiyosat fanida rimland chegara-chiziq shaklidagi o'ziga xos voqelik sifatida namoyon bo'ladi. uning (ya'ni rimlandning) xususiyatlari esa shu hududda qaysi unsur ustunlik qilishiga bog'liq. masalan, xitoy va hindistonning kemalar qatnashiga qulay bo'lgan ulkan okean qirg'oqlari ham eng tor hajmdagi chiziq hisoblanadi. chunki ushbu hududlar madaniy jihatdan quruqlikka moslashgan hududlar bo'lib, qirg'oqlari juda tor hajmga ega va …

yon bo'ladiki, geosiyosiy chegara muvaqqat, o'zgaruvchan va shart-sharoitlarga uzviy bog'liq hodisa bo'lib, vaziyatga qarab keng maydondan tor chiziqqa qadar o'zgarib turishi mumkin. geosiyosatdagi bunday yondashuv chegara masalasi bilan bog'liq bo'lgan nisbatan xususiy muammolarni tahlil etishda ham qo'llanadi. u davlatlar o'rtasidagi chegaralarni “hajm jihatidan o'zgaruvchi hududlar”, deb hisoblaydi. chegaraviy hudud hajmining kengayishi yoki torayishi mintaqaning umumiy taraqqiyotiga bog'liq. shunga bog'liq holda ushbu hududlar tegishli o'lcham doirasida o'z shakli va yo'nalishini o'zgartirib turadi. ushbu yondashuv nuqtai nazaridan hatto ayrim davlatlar ham “geosiyosiy chegara” tushunchasi doirasiga kiritilishi mumkin. masalan, angliyaning taklifi bilan rossiya va germaniya o'rtasida tashkil etilajak “sanitar kordon” g'oyasi ostida boltiqbo'yi va sharqiy yevropa davlatlaridan iborat “hech kimga tegishli bo'lmagan” (yarim mustamlaka va angliyaga yo'nalgan) hududni qamrab olishi ko'zda tutilgan edi. rossiya va germaniyaning mintaqaviy siyosati esa, aksincha, bu hududni chiziqqa aylantirishga (brest-litovsk, rappalo, ribbentrop-molotov pakti) qaratilgan edi. talassokrat-atlantistlar sun'iy ravishda etats-tampons deb atalmish “oraliq davlatlar” ni tashkil etish orqali ushbu …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "xalqaro munosabatlar tizimi"

1459787288_64242.doc xalqaro munosabatlar tizimi reja: 1. xalqaro siyosat va xalqaro munosabatlarni geosiyosiy tahlil etish muammolari. 2. geosiyosat milliy siyosat instrumenti sifatida. 3. hudud va davlat kuch-qudratini tasavvur etishning zamonaviy talqini. tarixning asosiy geosiyosiy jarayoni bo'lgan talassokratiya va tellurokratiyaning hududiy jihatdan kengayish xususiyati mazkur fan uchun ma'lum bo'lsa, uning intihosi muammo bo'lib turar edi. bu borada sabab-oqibat tamoyilining hech qanday ahamiyati yo'q. bu sohadagi ilmiy ma'lumot va xulosalarga tayanib aytish mumkinki, tarixni geosiyosiy nuqtai nazardan tahlil etish “suv” va “quruqlik” o'rtasidagi qarama-qarshilik umumbashariy miqyosda yoyilgach, barham topadi. xo'sh, dualizmni ifoda etgan tizimlardan biri to'liq g'alabaga erishganid...

DOC format, 111.0 KB. To download "xalqaro munosabatlar tizimi", click the Telegram button on the left.

Tags: xalqaro munosabatlar tizimi DOC Free download Telegram