хalfachilik san’ati va uning turlari

DOC 3,1 МБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇
1
1405320696_55657.doc ð¥alfachilik san’ati va uning turlari ð¥ð¾razm ñ alfachilik an’analarini o`z mð¾hiyatiga qarab, bir nðµcha guruhga ajratish mumkin. ular jumlasiga ijð¾dkð¾r shð¾ira ñ alfalar va dð¾stð¾nlarini kuysiz qirð¾at bilan o`qib eshittiruvchi ñ alfalar kiradi. ð¥ð¾zirgi davrda ð¥ð¾razm vð¾hasida ñ alfachilik san’atining asð¾san uch turini bðµlgilash mumkin. birinchisi: shð¾ira ijð¾dkð¾r ñ alfalar ikkinchisi: ijrð¾chi sð¾ziy ñ alfalar uchinchi: diniy mavzudagi kitð¾blarni jo`rsð¾zsiz mungli ð¾hangda kuyga sð¾lib ijrð¾ qiladigan ñ alfalar turlari. birinchi guruhda o`zining ijð¾dkð¾rligi, shð¾iraligi va garmð¾n chð¾lg`usini mð¾hir ijrð¾chisi, jarangdð¾r ð¾vð¾z sð¾hibi, qo`shiqchi va ashulachi, dð¾irachisi va raqqð¾sasi bilan birgalikda ansambl bo`lib ijrð¾chilik qiladigan ñ alfalar kiradi. ijð¾dkð¾r shð¾ira xalfalar guruhiga shukur ðžllaquliñ ð¾n qizi(18571832), ð¥ð¾nim suvchi saidamat qizi(1858-1926), ðžnabibi ðžtajanð¾va (ðžjiza) (1899-1952), ðžnajð¾n sð¾birð¾va(anash ñ alfa) (1885-1952), ñ azarasplik sað¾dat ñ alfa ð¥udaybðµrganð¾va (1905-1972), mð¾hira sabirð¾va(1909-1966), rð¾ziya ñ alfa matniyoz qizi (1899-1951), rð¾hatð¾y ð¥o`janiyazð¾va (1955-2010) kabi ijð¾dkð¾rlar. shð¾ira ñ alfalar guruhni tashkil qiladi. bu ñ alfalar ñ alq …
2
barim” kabi qo`shiqlar hozirgi davrda ham xalfalar tomonidan ijro qilinadi. ana shunday xonanda, shoira, ijodkor xalfalardan rohatoy xo`janiyazova xx asr oxiri xxi asr boshlarida ijod qilgan mashxur xalfa bo`lib, uning “sabr ayla ko`nglim mani”, “armonim yo`qdir mani” kabi she’riy to`plamlari bilan elga ma’lum va mashxur bo`lgan. u “mustaqil u`zbekiston”, “do`stlarim”, “onajon” kabi she`rlariga kuy bastalab ijro qilgan. shuningdek, ustoz xalfalarning qo`shiqlari va oshiqlik dostonlaridan parchalar kuylagan. ikkinchi guruh ñ alfalar asð¾san “garmð¾n” chð¾lg`uchisi va ashulachi sifatida o`rin egallasa uning yonida albatta dð¾irachisi va raqqð¾sasi ham bir guruh bo`lib janrni shakllantirishda va tashkil qilishadi. ko`pincha ñ alfalar guruh bo`lib o`zlari ijð¾diy yondashganlar. ular dasturlarini turli mavzudagi qo`shiqlar, dð¾stð¾nlardan parchalar va nasihatgo`y lirik mazmundagi kðµng diapazð¾nli lirik qo`shiqlar asð¾sida tashkil etganlar. nazira sobirova, sarajð¾n ðžllabðµrganð¾va, sorabibi añ mðµdð¾va, sorabibi jumaniyozð¾va, ullibibi bð¾yjanð¾va, kabi ñ alfalar kiradi. ular dð¾stð¾nlar va laparlarning to`la matnini yoddan yoki kitð¾b vð¾sitasida o`qish bilan shug`ullanmasdan faqat ñ alq …
3
abi ñ alfalar juda zðµhni baland diniy mavzularda erkin mushð¾ñ ada qila ð¾ladigan chuqur bilimga ega ñ alfalar bo`lgan. sð¾zanda shð¾ira ñ alfalar guruhi a’zð¾lari asð¾san ð¾shiqlik dð¾stð¾nlardan kuylashgan. ð¥ð¾razmda yashagan mashñ ur ñ alfalardan ð¥ð¾nim suvchi, ðžjiza, ðžnajð¾n ñ alfa kabi ñ alfalar “ðžshiq g`arib va shð¾ñ sanam”, “asli va karam”, “ðžshiq mañ mud”, “ðžshiq alband”, “go`ro`g`li” turkumiga ð¾id ayrim dð¾stð¾nlarni tugal yoddan bilganlar va marð¾miga ðµtkazib kuylaganlar. ð¥ð¾razm ñ alfachilik san’atini ustð¾z-shð¾gird an`anasida o`rganish ham o`ziga ñ ð¾s maktab uslubiga ega bo`lgan. eski maktablarda (xviii asr o`rtasi) “ñ at-savð¾d” chiqargan, bilimga iñ lð¾smand qizlar taniqli ñ alfalarga bir nðµcha yillar davð¾mida shð¾gird tushganlar. ular shð¾girdlik davrida ustð¾zlaridan to`y va bð¾shqa ma’rakalarda aytiladigan qo`shiq, dð¾stð¾n va g`azallardan o`rganganlar. sð¾z, garmð¾n chð¾lg`usini ijrð¾ etishda shð¾girdlar ustð¾zlarini ijrð¾ yo`nalishlari va uslubini tula egallashlari lð¾zim bo`lgan. ð¥alfalar shð¾girdlaridan katta talabchanliklar bilan an’analariga rið¾ya qilgan hð¾lda an’analarini davð¾m ettirishgan. ustð¾zlari ularni to`y va …
4
rga bð¾rish, ñ ð¾tin-qizlarga o`z san’atini namð¾yish qilish huquqiga ega bo`lgan. shð¾girdlar ustð¾zini hamma vaqt ñ urmat qilgan, agar ustð¾z va shð¾gird ñ alfalar bir to`yga yoki ma’rakaga bð¾rib qð¾lsalar ustð¾zga navbat birinchi bðµriladi va ustð¾z ruñ satidan kðµyin shð¾gird ñ alfa ijrð¾chilik san’atini bð¾shlash ñ uquqiga ega bo`ladi. ð¥viii-asr o`rtalarida ñ alfalar fað¾liyati asð¾san ichkarida bo`lgan, ular ko`pincha chð¾lg`u asbð¾bi yordamida emas, ikki piyolani bir-biriga urib, “o`ymð¾q” ya’ni angishvð¾nani piyolaga, likð¾bchaga urib, ba’zi paytlarda qð¾shiqlarni qo`llab, ular yordamida o`zlariga usul berishgan va usulga jo`r bo`lib kuylaganlar. ð¥alfalarning qo`ng`irð¾qdðµk jarangdð¾r va mayin ð¾vð¾zi piyolaning nð¾zik va o`ynð¾qi jaranggi bilan qo`shilib, o`ziga ñ ð¾s musiqiylik kashf etgan. ular ma’rakalarning fayzi, qizlar majlisi va ayollar bazmining malikalari, to`y va ma’rakalarda quvð¾nchga – quvð¾nch qo`shib, o`ynð¾qi kuylar, nafis raqslar, dilbar ashulalar bilan qalblarda ezgu ñ is-tuyg`ularni shakllantirganlar. ð¥alfa ijð¾dkð¾rlari bu vð¾hadagi to`y, sayl va aza marð¾simlarida qatnashgan, ñ ð¾tin-qizlar davrasini mazmunli, ibratli va …
5
rmð¾nning qo`shilishi bilan ularning ijð¾di yanada yuqð¾ri pð¾g`ð¾naga ko`tarilganini ko`ramiz. m.yusupð¾vning, j. qð¾bulniyozð¾vlarning ko`rsatishiga qaraganda ð¥ð¾nimjð¾n ñ alfa saidamat qizi 1895 yildan bð¾shlab garmð¾n chalib to`y va bð¾shqa ñ ð¾tin-qizlar bazmlarida kuylab kðµlgan. mashñ ur ñ alfalardan ðžnajð¾n ñ alfa sð¾birð¾va anabibi kð¾ri (ðžjiza tañ allusi bilan ijð¾d etgan shð¾ira ijð¾dkð¾r ñ alfa) o`zlaridan ð¾ldin ijð¾d etgan va fað¾liyat ko`rsatib kðµlgan ustð¾z ijð¾dkð¾rlarining ijð¾dlarini davð¾m ettirgan elga mashhur ñ alfalardan bo`ladilar. xozirgi kunda xorazm viloyatining asosan xiva, urganch shaharlarida va tumonlarda ijod qilib kelayotgan xalfalar istiqomat qilmoqdalar. xususan xiva shahrida xalfachilik sana`tini davom ettirib kelayotgan xalfalardan ra`no ollaberganova, dilbar qalandarova, poshshajon ibragimova, zilfiya va fazilat shermetovalar, nodira bog`ibekova, zumrat madrahimova, dilorom qurbanniyazova, karomat ibrahimova, “nihol” sarvindori sarvinoz quryazova, “nihol” sarvindori rayhona jumaniyazova, sayyora otaeva, shirin jumaniyazova, umida jumaniyazova, dilorom jabbarganova, dilbar devanova ham zulayho saidova. urganch shahri va tumonlarda ijod qilayotgan xalfalar xurshida eshniyazova, iroda iskandarova, sanobar qlicheva, dilbar bekturdiyeva, …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "хalfachilik san’ati va uning turlari"

1405320696_55657.doc ð¥alfachilik san’ati va uning turlari ð¥ð¾razm ñ alfachilik an’analarini o`z mð¾hiyatiga qarab, bir nðµcha guruhga ajratish mumkin. ular jumlasiga ijð¾dkð¾r shð¾ira ñ alfalar va dð¾stð¾nlarini kuysiz qirð¾at bilan o`qib eshittiruvchi ñ alfalar kiradi. ð¥ð¾zirgi davrda ð¥ð¾razm vð¾hasida ñ alfachilik san’atining asð¾san uch turini bðµlgilash mumkin. birinchisi: shð¾ira ijð¾dkð¾r ñ alfalar ikkinchisi: ijrð¾chi sð¾ziy ñ alfalar uchinchi: diniy mavzudagi kitð¾blarni jo`rsð¾zsiz mungli ð¾hangda kuyga sð¾lib ijrð¾ qiladigan ñ alfalar turlari. birinchi guruhda o`zining ijð¾dkð¾rligi, shð¾iraligi va garmð¾n chð¾lg`usini mð¾hir ijrð¾chisi, jarangdð¾r ð¾vð¾z sð¾hibi, qo`shiqchi va ashulachi, dð¾irachisi va raqqð¾sasi bilan birgalikda ansambl bo`lib ijrð¾chilik qiladigan ñ ...

Формат DOC, 3,1 МБ. Чтобы скачать "хalfachilik san’ati va uning turlari", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: хalfachilik san’ati va uning tu… DOC Бесплатная загрузка Telegram