узбек миллий кушикчилик санъати тараккиётининг уч йуналиши

DOC 47,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇
1
1404907721_55062.doc узбек миллий кушикчилик санъати тараккиётининг уч йуналиши. узбек миллий кушкчилик санъати тарихи узок минг йилликларга, яъни ибтидоий жамоа даврига бориб кадалишини биз археологик топилмалар тахлили хамда ёзма тарихий манбаларни урганиш оркали билиб олдик. тарихий тараккиёт жараёнида канчадан-канча суронли даврларни. конли вокеаларни бошдан кечирган халкимиз темурийлар хукмронлиги давридан сунг, яъни xyi асрнингг икккинчи ярмидан бошлаб учта хонликка (кукон хонлиги, бухоро амирлиги ва хива хонлиги) булиниб кетди. натижада илм ахли ва санъаткорлар уч хонлик саройлари хамда сарой атрофларида туплана бордилар. уч юз йилдан ортикрок давом этган бу давр уз самарасмни курсатди.ю натижада мусика санъатида бир-биридан фаркли, лекин якин булган тошкент-фаргона, самарканд, бухоро ва хоразм мусика ва кушикчилик йуналиши пайдо булди. кушикчилик санъатининг уч йуналишига булиниши бундан ташкари республикамиз хъудудида яшовчи ахолининг этник таркиб топишига хам богликдир. м: фаргона водийсида яшовчи халклар шеваси тошкент вилоятида яшовчи халк шеъвасига якин булиб, кушикчилик ва мусика ижрочилиги деярли фарк килмайди. самарканд ва бухоро вилояти ахолиси …
2
ясига етмаган фаргона чормакоми мисолида куришимиз мумкин. бу йуналишлар кушикчиликнинг бошка жанрлари булмиш лапарлар, яллалар, достон кушиклари, термалар, уланлар ашула ва катта ашулада хам кузда тутилади. масалан: ялла жанри хар учала йуналишда хам мавжуд булсада фаргона-тошкент йуналишида у икки хил куринишда (биринчи кушик ракси билан ёки якка доирада терма шаклида. авжсиз куйланадиган кушик) булади. самараканд-бухоро йуналишида эса мавриги шаклда. хоразмда хам яккахон хонанда чалгу журлигида куйлаши ва унга ракс куйилиши ялла деб юритилади. хоразм халфлари хам купрок раксли кушик, яъни ялла куйлайди. узбек мусика маданияти ривожланишидаги бу уч йуналиш бир биридан кисман фарк килсада мисоли уч хил рангдаги гул каби узбек мусика гулдастасини ташкил килади. зеро, санъатнинг бундай йуналишлардаги тараккиёт миллий мусика маданиятимизнинг тез суръатлар билан гуркураб ривожланишига сабаб булмокда. хар учала йуналишдаги кушикчилик жанрларининг мохир ижрочилари. халкиммз севган машхур кушикчилик маданиятимиз раквнокига улар узининг муносиб хиссаларини кушганлар. фаргона-тошкент йулида журхон хофиз. мамуржон хофиз, хонанда фахриддин умаров, таваккал кодиров, самарканд-бухоро …
3
о этиладиган кушиклар. буларга лапарлар, яллалар, ашула кушик, чалгу куйлари, чулама достон кушиклари, айтишувлар киради. хар бири гурухга кирувчи кушиклар узига хос характерли белгиларга эга. масалан: ижро этилиши маълум вакт, ёки шароитни такоза этадиган биринчи гурух кушик жанрларининг мавзуси муайян маросим ёки бошка вазият билан боглик, булиб, улардан деярли четлашмайди. бунга ёр-ёрларни мисол келтириш мумкин. иккинчи гурухга кирувчи кушикка эса жой ва вакт танламайди. улар умуминсоний кадриятлар асосидаги кушиклар булиб, жанр жихатидан хам хилма-хил ва мураккабдир. 1. макомлар – макомлар мумтоз кушикларнинг маълум йуналиши ва лад асосида уйгунлашган хамда бирлашган куринишдир, десак хато булмайди. шашмаком ана шундай 250 га якин мумтоз кушик ва куйларни олти лаб ва йуналишга бирлаштирган яхлит йирик мусикий асарлар мажмуасидир. 2. мумтоз ашулалар ва куйлар. халк хамда бастакорлар томонидан яратилиб, узок даврлар истемолдан тушиб колмаган куй ва кушиклардир. хатто кейинги даврларда бастакорларимиз томонидан яратилдган кургина мусика асарлари хам мумтоз куй-кушиклар даражасида булиб, тинловчилар, калбидан чукур урин …
4
. 6. ялла. ялла узбек кушикчилик санъатида алохида урин эгаллайди. одатда ялла кушикнинг ракс билан бирга ижро этилган куринишидир. 7. лапар. одатда кушикнинг дует, айтишув шаклларигша якин булиб, икки хил куринишда булади. 1. якка ижрочи узи кушик куйлаб, узи ракс харакатлари бажаради. 2.эркак ва аёл, оан-бола, ота-бола уртасида кечаётган вокеаларни хазил тарикасида ифодалайди. 8.улан. улан маълум бир ладга тулик риоя килмаган холда, терма, шеърлар асосида айтилади. куп холларда эркак ва аёл, йигит ва киз уртасидаги айтишувга ухшайди. 8. академик вокал кушикчилиги. унга романслар, вокал кушиклари, ариялар,конон, речитатив, кантинела услублари киради ва булар асосан сахнада ижро этиладиган кушиклардир. адабиётлар 1. илёс акбаров. мусика лугати. г.гулом нашриёти. т.: 1997 й. 2. р.т.акбаров. мусика сехрлари. т.: 2000 й. 3. фитрат. «узбек классик мусикаси ва уни тарихи». т.; фан. 1993 й. 4. а. одилов. «узбек халк чолгуларида ижрочилик тарихи». т.; «укитувчи». 1995й 5. х.хамидов. « узбек анъанавий кушикчилик маданияти 6. тарихи». т.; «укитувчи». 1996 …
5
узбек миллий кушикчилик санъати тараккиётининг уч йуналиши - Page 5

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "узбек миллий кушикчилик санъати тараккиётининг уч йуналиши"

1404907721_55062.doc узбек миллий кушикчилик санъати тараккиётининг уч йуналиши. узбек миллий кушкчилик санъати тарихи узок минг йилликларга, яъни ибтидоий жамоа даврига бориб кадалишини биз археологик топилмалар тахлили хамда ёзма тарихий манбаларни урганиш оркали билиб олдик. тарихий тараккиёт жараёнида канчадан-канча суронли даврларни. конли вокеаларни бошдан кечирган халкимиз темурийлар хукмронлиги давридан сунг, яъни xyi асрнингг икккинчи ярмидан бошлаб учта хонликка (кукон хонлиги, бухоро амирлиги ва хива хонлиги) булиниб кетди. натижада илм ахли ва санъаткорлар уч хонлик саройлари хамда сарой атрофларида туплана бордилар. уч юз йилдан ортикрок давом этган бу давр уз самарасмни курсатди.ю натижада мусика санъатида бир-биридан фаркли, лекин якин булган тошкент-фаргона, самарканд, бухо...

Формат DOC, 47,5 КБ. Чтобы скачать "узбек миллий кушикчилик санъати тараккиётининг уч йуналиши", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: узбек миллий кушикчилик санъати… DOC Бесплатная загрузка Telegram