оркестр ва хорга дирижёрлик қилганлар

DOC 55.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1404895504_54876.doc оркестр ва хорга дирижёрлик қилганлар бу санъат узоқ тарихга эга. одамлар биргаликда қуйлай бошлаганларидан бери уларда умумий ритм ва суръатга риоя қилиш зарурияти пайдо бўлган. ибтидоий халқларнинг рақс ва қўшиқларида ритмни қарсак чалиб бериб турганлар, шунингдек, дўпирлатиб ёки дўмбира чертиб уриб турганлар. қадимги грецияда хор раҳбарлари бўлиб, улар оёқларини дўпирлатиб, ритм белгилаб берганлар. яна шу ҳам маълумки, рим қўшиқ мактабида хорни бошқариб туриш учун маълум қўл ҳаракатларидан фойдаланишган. дирижёрликнинг мазкур икки усули оркестр бошқарувига асос солди, биргаликдаги аниқ ижрони йўлга қўйиш учун дирижёр тактни оёғи билан уриб, таёқча билан пульт ёки полни тақиллатиб, яна шунингдек, карнай қилиб ўралган нота дафтари билан пультни уриб кўрсатиб турарди. хуллас, тактни оёқ билан уриб кўрсатиш узоқ вақт давом этди. шу боис бу нарсани кўпчилик ғаши келиб эслайди. хусусан, немис бастакори маттесон (1731 й) киноя билан шундай деган эди «баъзилар тактни оёқ билан уриб кўрсатиш ҳақида ижобий фикр билдиришлари таажжубланарли, балки улар ўз оёқларини …

и композиторлар, баъзида эса бугун биз оркестр концертмейстери деб атаб келаётган асосий скрипкачи бажарарди. улар асосан ўзларининг, баъзида эса ўзгаларнинг асарларини оркестр жўрлигида ижро этишарди. мусиқа санъати жадаллик билан ривожлана бошлаган даврларга келиб, илк бор аҳамиятга молик бўлган опералар пайдо бўлган. композиторлар турли ансамбл ҳамда овозлар учун мусиқа ёза бошладилар. ана шундай гуруҳлар ижросидаги суръатнинг ягона бўлишига эришиш учун буларни бошқаришга эҳтиёж туғилди. яратган мусиқий асарлар мураккаблашгани сари, қўшиқчиларни ва оркестрни бошқаришга бўлган эҳтиёж янада кучая борди. ижрода якдиллик ва суръатга риоя қилиш зарурияти бу муҳим вазифани энг масъул ва малакали мусиқачилар зиммаларига юклашни талаб этар эди. бундайлар эса оркестрнинг биринчи скрипкачиси ёки оркестрда уйғунликни таъминловчи чембало партиясини ижро этувчи созандалар бўлган. баъзан бу вазифани уларнинг ҳар иккаласи биргалашиб бажарганлар. яъни чембалачи яккахонлар ва хорни бошқарса, биринчи скрипкачи эса оркестрни бошқарарди. бу тарздаги бошқарув ҳам дирижёрлик эди, бироқ унда бу иш ҳозирги аҳамияти ва шаклига эга эмасди. дирижёрлик санъати ривожланишининг …

актураси мураккаблашиб кетиб, мусиқанинг жамоавий ижросини бошқариш мумкин бўлмай қолганда, ижрони бошқариш вазифасини айни вақтда оркестрда банд бўлмаган шахс ўз зиммасига олди. ана шу даврни дирижёрликнинг вужудга келиши, яъни замонавий тушунчамиздаги дирижёрликнинг бошланиши дейиш мумкин. дирижёр, оркестрни ичкаридан туриб эмас, балки ташқаридан қараб бошқариш лозим эканлиги учун ундан ажралиб чиқди. бу вазият ижрони бошқариш имкониятларини анча кўпайтириб, дирижёрнинг бошқа мусиқачиларга таъсир кучини оширди. эндиликда дирижёр мусиқий асарни талқин этувчи ягона шахсга айланди. дирижёрлик техникасининг ривожланиши ва мукаммаллашуви жараёни бошланиб кетдики, бусиз мураккаблашган, турли ижро воситаларидан келиб чиқиб мусиқани талқин этувчи улкан ижрочилар жамоасини бошқариш мумкин эмасди. биринчилардан бўлиб бу касбни маълум дирижёрлик қобилиятига эга бўлган ижрочи-мусиқачилар ёки композиторлар маҳорат чўққисига олиб чиқдилар. бу ўринда люлли, глюк, моцарт, мендельсон, шпор, вебер, рихард штраус, вагнер, берлиоз, ф. лист, г. малер ва бошқалар номларини санаб ўтиш мумкин. номлари келтирилган дирижёрларнинг барчаси бу касб билан ўзларининг бошқа мутахассисликлари — композиция, скрипка чалиш ва хоказо …

да дирижёрлик санъати айниқса германия ва австро-венгрияда алоҳида ривож топди. тарих тақозоси билан, германия кўплаб маҳаллий давлатларга бўлиниб кетган эди. бу «давлатчалар»нинг ҳар бири ўз пойтахтига эга бўлиб, уларда ўз опера театри ва концерт фаолияти билан шуғулланувчи оркестрлари бор эди. бундай аҳвол дирижёрларга бўлган эҳтиёжни кучайтирди, бу эса ўз навбатида дирижёрлик санъатининг юксалишувига туртки бўлди. xix асрнинг иккинчи ярмида ўз мусиқасига дирижёрлик қилган композиторлар ўрнига янги типдаги — бошқа муаллифлар асарларига дирижёрлик қилувчи дирижёрлар келди. бундайлардан биринчи сифатида ганс фон бюловнинг номини тилга олиш жоиз. «таниқли дирижёр бўлиши билан бирга буюк композитор ҳам бўлган, мана шу инсондан миннатдор бўлишимиз керак. зеро, у туфайли дирижёрликка ҳунар эмас, балки санъат сифатида муносабат шаклланди», деб ёзган ганс бюлов ҳақида таниқли дирижёр ф. вейнгартнер. ганс фон бюловнинг устози рихард вагнер, сўнгра ганс рихтер, феликс мотль, густав малер, феликс вейнгартнер, артур никиш кабилар дирижёрликни санъат дея баҳолашди. бу худди яккахон мусиқачининг санъати каби буюк санъат …

н. голованов, а. гаук, с. самосуд ва бошқалар бор эди. 1938 йилда москвада бўлиб ўтган бутуниттифоқ дирижёрлар танлови лауреат ва дипломантларни кашф қилди: е. мравинский, а. мелик–пашаев, н. рахлин, к. иванов, м. паверман, к. элиасберг ва бошқалар шулар жумласидандир. ii жаҳон урушидан кейинги (1941-45) 10 йиллик дирижёрлик санъатининг гуллаб яшнаган даври бўлди. бу даврда б. хайкин, е. светланов, к. симеонов, н. ниязи, г. рождественский, о. дмитриади, н. аносов, л. гинзбург, и. мусин, м. канерштейн, н. рабинович, к. кондрашин ва бошқа номлар пайдо бўлди. ҳозирги пайтда эса ю. темирканов, д. китаенко, ю. симонов, а. федосеев, а. журайтис ва бошқалар шу соҳада ном қозонганлар. xx асрнинг 30 йилларидан бошлаб ўзбекистон ҳудудида кўп овозли жамоаларнинг пайдо бўлиши, яъни мусиқали драма, 1939 йилда опера ва балет театри, халқ чолғулари оркестри ва оперетта театрларининг пайдо бўлиши натижасида дирижёрлик касбига бўлган эҳтиёж ва интилишлар сабабли бир қатор кўзга кўринган машҳур ва таниқли дирижёрлар етишиб чиқди. булар …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "оркестр ва хорга дирижёрлик қилганлар"

1404895504_54876.doc оркестр ва хорга дирижёрлик қилганлар бу санъат узоқ тарихга эга. одамлар биргаликда қуйлай бошлаганларидан бери уларда умумий ритм ва суръатга риоя қилиш зарурияти пайдо бўлган. ибтидоий халқларнинг рақс ва қўшиқларида ритмни қарсак чалиб бериб турганлар, шунингдек, дўпирлатиб ёки дўмбира чертиб уриб турганлар. қадимги грецияда хор раҳбарлари бўлиб, улар оёқларини дўпирлатиб, ритм белгилаб берганлар. яна шу ҳам маълумки, рим қўшиқ мактабида хорни бошқариб туриш учун маълум қўл ҳаракатларидан фойдаланишган. дирижёрликнинг мазкур икки усули оркестр бошқарувига асос солди, биргаликдаги аниқ ижрони йўлга қўйиш учун дирижёр тактни оёғи билан уриб, таёқча билан пульт ёки полни тақиллатиб, яна шунингдек, карнай қилиб ўралган нота дафтари билан пультни уриб кўрсатиб турарди. ...

DOC format, 55.0 KB. To download "оркестр ва хорга дирижёрлик қилганлар", click the Telegram button on the left.

Tags: оркестр ва хорга дирижёрлик қил… DOC Free download Telegram