маказий осиё русия таркибида санъат

DOC 77.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1404728618_54518.doc маказий осиё русия таркибида. 1880-йилларга келиб ўрта осиё ва қозоқистон ерлари бутунлай рус қўшинлари томонидан босиб олинди. маьлумки чор ҳукмати ўрта осиёга ҳужум қилганида бу ерда учта мустақил хонлик мавжуд бўлиб улар марказий осиё ҳудудининг катта қисми ташкил этар эди. лекин бу хонликлар орасидаги доимий низолар мамлакатларни заифлаштириб қўйган эди. бу хол рус қўшинларини тез ва осон хонлик ерларини босиб олиб ўз ҳукмини ўрнатишга имконият яратди. юришдан сўнг бухоро амирлиги ва хива хонлиги руссиянинг вассалига айлантирилди , қўқон хонлиги йўқ қилиниб унинг ерлари туркистон генерал губернаторлигига қўшиб юборди. туркистон генерал-губернаторлиги 1867 йили босиб олинган марказий осиё ерларининг катта қисмида туркистон генерал-губернаторлиги ташкил этилиб маркази тошкент шаҳри белгиланди. меъморчилик. чор ҳукмати босиб олган ерлардаги ҳарбий қалъа ва кароргоҳларини мустахкамлаш ва кенгайтиришга эътибор берди. 1898 йили темир йўл қурилгандан сўнг русиядан кўчиб келувчилар сони янада ортди. русларнинг кириб келиши натижасипа шаҳар ва қишлокларининг турмуш тарзи ўзгарди. қишлоқлар шаҳарларга айлана борди. шаҳарлар …

ар кўчаларида, йўлларга тош, кўнка учун темир изларнинг ётқазилиши, файтунли от ва фонусларнинг пайдо бўлиши ҳам шаҳар қиёфасига янги давр рухини киритди. бу даврда қишлоқларнинг шаҳарларга айланиш жараёни тезлашди. олмато,бишкек,ашхабод, самарқанд,фарғона каби қатор шаҳарлар ўзининг янги даврини бошлади. уларнинг янги шаҳар қисми шаклланди. марказий осиё ерларида , айниқса унинг шаҳарларида русларнинг кўпайиши чор ҳукмати олдига қатор масалаларни кўндаланг кўйди. бу ҳам бўлса кўчиб келган ва келаётган европаликлар учун иш жойни ташкил этиш , болаларни ўкитиш учун мактаблар очиш, касалхоналар қуриш, почта-телеграф ишларни йўлга куйиш ва бошқа қатор масалаларни тезлик билан халқ этиш эди. булар ижтимоий ҳаётда катта жонланишга сабаб бўлди. бу ишларни хал килиш учун эса маҳаллий аҳоли ҳам жалб этила бошланди. натижада маҳаллий ишчилар сафи кенгая борди. айни вақтда маҳаллий бойлар шаклланди, миллий буржуа катламининг сафи ортди. бу даврдан бошлаб русия саноат корхоналарида ишлаб чиқилган буюмлар, масалан, лампа, самовар, мато ва европача кийим кечаклар маҳаллий аҳоли хонадонига кириб кела …

маси ижтимоий ҳаётга тортила бошланди. муҳими шундаки, бу ишларда хотин-кизлар ҳам иштирок кила бошладилар. бадиий адабиётда ҳам жонланиш бошланди, аваз ўтар, фурқат, абдулла авлоний, ахмад дониш каби қатор ёзувчи ҳамда шоирлар ижод этдилар. меъморлик, тасвирий ва амалий санъатда ҳам янги жараёнлар рўй берди. босма китобларни пайдо бўлиши хаттотларга бўлган талабни камайтириб юборди,саноат корхоналарида ишлаб чиқарилган майиший буюмлар кенг кўламда бу ерларга килиб келиши эса махалиий кустар ишлаб чиқаришини синдириб борди. кулолчилик, бўз тўқиш каби махсулотларга талаб пасайтира борди. меъморликда эса анъанавий услублар янги европа меъморчилик услубларидан таъсирлана бошлади, шарқ ва ғарб санъати анъаналарисимбиози юзага келди. шу холни тасвирий санъатда ҳам кўрамиз. ишланган тасвирий санъат асарларида миллий расм чизиш услуби европа расм чизиш услуби билан уйғунлаштиришга интилиш пайдо бўлди. бу хусусият бухороли рассом ахмад дониш ишларида билинади. унинг алишер навойининг лайли ва мажнун достонига ишлаган композицияларида шу холни кўриш мумкин. расм. ахмад дониш. мажнун сахрода. ахмад дониш (і827-і887) ёзувчи, шоир, рассом, …

ва кўп холларда ҳарф ва геометрик шакллар комбинацияси, миллий нақшларнинг янги даврга мослаб ишланган вариантлари тарзида кўринади. аста китобларга иллюстрациялар киритиш ривожланаборди. биринчи маҳаллий рассомлар шу санъатда ўз ижодларини бошладилар. 1908 йили тошкентда нашр килинган "шоҳнома", "фарход ва ширин" каби қатор китоблар иллюстрацияларини факир ал-ҳақир рахматулла ва рахматилла бен мулла абдушукур, саадийнинг гулистон ҳамда "гуругли достонига сирожиддин махсум сиддикий иллюстрациялар ишлади. бу иллюстрацияларда рассомлар маҳаллий миниатюра санъати апьаналаридан ҳам фойдаланишга интилганлиги сезлиб туради. жумладан "гўрўғли" достонига ишланган миниатюраларда сиддикий ўз қаҳрамонлари кайфиятини реалистик талкин этишга ҳаракат қилганлиги кўринади. рассомлар баьзи китоблар учун эса хорижий мамлакатларда чиккан китоб иллюстрацияларидан нусха олиб иллюстрация ишлашлари, шу даврда нашр килинган "минг бир кеча" "ажойиб-ғаройиблар, "фарход ва ширин" учун ишланган иллюстрацияларда кўринади. шу билан бирга бу даврда рус ва европа китоб сангьати анъаналари ҳам кенг ёйила бошлади. нашр этилган китобларнинг айримлари иллюстрациялар билан безатилган. расмларнинг катта қисми реалистик ҳарактерда гравюра услубида бажарилган. бу суратларда туркистон …

ат ўзгаришларидан ҳам ҳабардор бўлиб туриш ва замон руҳига мос асардар яратишга ҳаракатлари натижаси эди. шуиинг учун ҳам xx аср бошларида рус бадиий маданиятидаги мавжуд бўлган ижодий изланишлар, китоб графикасида ҳам янгича шакллар топишга бўлган ҳаракат "модерн" услуби пайдо бўлганлигини куриш мумкин."ўрта осиё" альманахи (1895) шундай нашрлардандир. геометрик шакл ва чизиклар комбинацияси, мураккаб элементлари ҳамда реал буюм ва предметларни соддалаштириб геометрик шаклларга яи;инлаштириб композиция яратишга ҳаракат к;илиш шу китоблар умумий безатилиш структурасини ташкил этди. марказий осиёда xix аср охири xx аср бошларида графика санъати рангбаранг, китобот санъатининг ривожидаги янги боскич нафақат китоб чиқариш балки унинг технологиясида ҳам содир бўлди. хатто миниатюра ишлаш ва кучириш билан бирга кўп нусхада нашр этиш, шу максадда босма ҳарф ва расм шакллари (клеше)дан фойдаланиш техникасининг кенг куламда ҳаётга кириб келиши китобот санъатининг янги томонларини белгилади. х1х аср охиридан графика санъати кенг кўламда ҳаётга кириб келган ва маьлум миадорда ўз ўрнини эгаллаган бўлса, аксинча рангтасвир, ҳайкалтарошлик …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "маказий осиё русия таркибида санъат"

1404728618_54518.doc маказий осиё русия таркибида. 1880-йилларга келиб ўрта осиё ва қозоқистон ерлари бутунлай рус қўшинлари томонидан босиб олинди. маьлумки чор ҳукмати ўрта осиёга ҳужум қилганида бу ерда учта мустақил хонлик мавжуд бўлиб улар марказий осиё ҳудудининг катта қисми ташкил этар эди. лекин бу хонликлар орасидаги доимий низолар мамлакатларни заифлаштириб қўйган эди. бу хол рус қўшинларини тез ва осон хонлик ерларини босиб олиб ўз ҳукмини ўрнатишга имконият яратди. юришдан сўнг бухоро амирлиги ва хива хонлиги руссиянинг вассалига айлантирилди , қўқон хонлиги йўқ қилиниб унинг ерлари туркистон генерал губернаторлигига қўшиб юборди. туркистон генерал-губернаторлиги 1867 йили босиб олинган марказий осиё ерларининг катта қисмида туркистон генерал-губернаторлиги ташкил этилиб марказ...

DOC format, 77.0 KB. To download "маказий осиё русия таркибида санъат", click the Telegram button on the left.

Tags: маказий осиё русия таркибида са… DOC Free download Telegram