pyesaning janri va uslubi

DOC 48.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1684319231.doc pyesaning janri va uslubi reja: 1. tragediya 2. dramatik asar 3. dramaturg uslubi muallifning hayotiy xaqiqatga munosabati aniq bo`lgach uni ifodalashga mos material tanlashga kirishadi va o`ziga xos xis bilan shaklga solishga harakat qiladi. muallifning tasvirlanayotgan bu hayotiy haqiqatga munosabati pyesa janrini belgilaydi. bazan dramaturglar tasirlangan voqealardan, unga o`z munosabatini belgilay olmay qoladi va borini yozib qo`yaqoladi. janrni to`g`ri aniqlash pyesa mazmuni, g`oyasini va muallifning o`ziga xos uslubini anglash uchun vositadir. aristotel “poetika” asarida yozgan paytda “janr” degan atama ishlatilmagan edi. tragediyaning barcha tomosha sanati turlaridan ustun ekanligini asoslash uchun, uni kamediya, drama, mim, pontamim, raqs, qo`shiq va qo`g`irchoq o`yini kabi yo`nalishlar bilan qiyoslaydi. natijada barchasi sodir bo`lgan voqeaga bildirilgan munosabat tufayli ular o`ziga xos turlarga mos ifoda vositalariga ega ekanligini aniqlaydi. tragediya, drama va kamediya ajragan yirik turlarga quyidagicha nuqta nazar umumiy munosabat ekanligini ilk bor asoslaydi. tragediya qaxramoni mendan yuksak ijtimoiy kirib chiqishida va xarakatida. dramaning qaxramoni …

atalgan echkining tuyg`ulari xaqida xarning qayg`uli qo`shiq aytishi bilan o`tkazilgan. keyinchalik tragediya avvalgi hususiyatini o`zgartirib, insonlar istirobi xaqidagi maxsus teatr tomoshasiga aylangan. grek dramaturlar esxil, sofokl, evripid tragediyalari inson istiroblarini badiiy tasvirlay olgani uchun mashhurdir. antik teatr kishining iztiroblari tasviri bilan tomoshabinlar qalbiga daxshat solar va go`yo kishining takdiri xamda qilmishini boshqarib turuvchi g`ayri tabiiy kuchga qarshi kurashish befoyda degan tushunchani uqdiradi. xvi asrning ikkinchi yarmida va xvii asr boshlarida yashab ijod etgan buyuk ingliz dramaturgi v. shekspirnnng tragediya bosh qahramonlari jamiyatdagi mavjud kuchli qarama-qarshiliklarni yorqin badiiy shaklda ochib tashlagan. shuning uchun ham uning tragediyalari butun dunyoda shuxrat topdi. a. s. pushkin ham tragediya janridan foydalanib o`zining o`lmas "kichik tragediyalari", — "tosh mehmon", "motsart va salyeri", "qizg`anchiq ritsar" va "boris godunov" tragediyalarini yaratdi. keyingi davr dramaturgiyasida tragediya o`z moqiyati bilan o`tmishdagilarda tamomila boshqacha bo`lib, unda hayot xaqqati va optimistik mazmun o`z ifodasini yorkinroq topadi. bunday tragediyadagi bosh kaxramon xalq ishi …

ujudga kelgan. qadimgi greklar sharob, xosildorlik va shodlik mabudi. dionis sharafiga atab, karnavallar uyushtirgan. unda qo`shiq aytganlar, raqsga tushganlar, mim va pontamimlarda eskirgan formalar ustidan yangi g`oya g`alabasini kulguni aks ettirishgan. qonuniy tararaqiyot qapshisida umri tugagan to`siqlarni komediyalarda namayon qilishgan. chunonchi xamzaniig "maysaraning ishi" komediyasida o`zini pok, begunoh qilib ko`rsatgan qozi, mufti va zodagonlarning axloq va odobini satira orqali ko`rsatilib ularning maishiy buzuq niyatlari zamiridagi ziddiyat ochib tashlanadi. zotan, komediyaning moxiyati, v. g. belinskiy aytgani dekhayot xodisalari bilan hayot mohiyati va uning ahamiyati o`rtasidagi qarama-qapshiliklardan iboratdir. davr dramaturgiyasi komediyaning yangi turini vujudga keltirdi. bunday milliy komediyalar kishilar o`rtasida va turmushida saqlanib qolgan eskilik sarqitlari kulgi bilan fosh etiladi. masalan, abdulla qahhorning "shoxi so`zana" komediyasida yoshlarning shiddatli harakteri, yangi yerlar ochish va paxtadan mo`l hosil olish uchun kurashidagi kamchillik va illatlar yoritiladi. komediya o`z navbatida tasvirlanayotgan hayotiy haqiqatga muallifning munosabati va uning g`oyaviy yo`nalish turlariga qsatira, "grotesq, buffonadaga qarab xissa qo`shdilar. …

qayg`uli yumor bilan tasvirlangan. said ahmadning "kelinlar qo`zg`oloni" komediyasi ham yumoristik dramaturgning yorqin namunasi bo`la oladi. yuqorida keltirilgan dramaturgiyaning tragediya va komediyaning ba’zi elementlarini o`zida uyg`unlashtirgan va ularning oralig`ida turgan janr — drama bor. drama yunonchada — "harakat" qilmoq manosini anglatadi. dramatik asarlarda murakkab va jiddiy konfliktlar asarishtirokchilarining qizg`in kurash jarayonida tasvirlaydi. unda personajlar ijbiy va salbiy sifatlarga ajraydi. bosh qaxramon ilgari surayotgan g`oya xalq orasida afarzm darajasiga ko`tarilgan fikrlarda izoxlangan. masalan, hamzaning "boy ila hizmatchi", gorkiyning “tubanlikda” trenevning "lyubov yarovaya" va kyashinning "tor-mor" dramalarida ijobiy va salbiy qahramonlarning shiddatli kurashi yorqin aks ettirilgan. tragediya va komediyalardagidek drama janri ham o`z navbatida ifoda etilayotgan hayotiy haqiqatning mazmuniga, ma’nosiga, muallif maqsadiga qarab bir necha turga bo`linadi: ular siyosiy-ijtimoiy, lirik maishiy, tarixiy, psixologik va hujjatli va dramalardir boshqalar. lekin, rejissoruchun pyesalarning bunday uch asosiy janrga bo`linishi bunga gamletni komediya, chaykani drama saxnalashtirishi misol bo`la oladi. masalan, a. n. ostrovskiy o`zning ko`pgina pyesalarini …

g xalokati" "quvnoq voqea""qo`zi bo`loq" kabi komediyani nomidanoq janrini anglash mumkin. dramatik asar, dramaturg ijodi maxsuli bo`lib, janr qolipiga talabiga tushadi. lekin hayotiy xaqiqat, real hayotiy voqea biror janrga sof xolda mavzu bo`lishi kiyin. boshqacha ta’bir etganda, hayotdagi birog voqea aralash holda va murakkab tarkibda uchraydi. shuning uchun xozirgi zamon dramaturglari hayotning aynan o`zini ifodalash jarayonida yuqoridigi klassik uch janr bo`linishiga bo`ysunmaydilar. chunki ularning asarlarida uchchala janrning elementlari ishtirok etadi. biroq bu degan so`z, janrsiz, badiiy bo`yoqlik bo`lishi mumkin degani emas. bunday hollarda asarda kaysi janr bo`yoklari asosiy o`rinni va asarg`oyasini ochib berishda faol kanashea, shu janrga oid spektakl formasi yaratiladi. dramaturgiya tarixida ilg`or san’at arboblarihayot bilan chambarchas bog`langan xolda ijod qildilar. natijada, o`tgan asr ulug` realistlari katta yutuklarni qo`lga kiritdilar. o. balzak l. tolstoy, gogolva ostrovskiy, mopassan va chexovlar tanqidiy realizmning yuksak cho`qqisiga ko`tarildilar. xaqiqiy ijodkorlardan hayot qonunlarini ocha: olish qobiliyati, uning turli tomonlarini jamnya rtyujlanishn"jarlyoni"qonuniyatlari bilan bog`lab olish, …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "pyesaning janri va uslubi"

1684319231.doc pyesaning janri va uslubi reja: 1. tragediya 2. dramatik asar 3. dramaturg uslubi muallifning hayotiy xaqiqatga munosabati aniq bo`lgach uni ifodalashga mos material tanlashga kirishadi va o`ziga xos xis bilan shaklga solishga harakat qiladi. muallifning tasvirlanayotgan bu hayotiy haqiqatga munosabati pyesa janrini belgilaydi. bazan dramaturglar tasirlangan voqealardan, unga o`z munosabatini belgilay olmay qoladi va borini yozib qo`yaqoladi. janrni to`g`ri aniqlash pyesa mazmuni, g`oyasini va muallifning o`ziga xos uslubini anglash uchun vositadir. aristotel “poetika” asarida yozgan paytda “janr” degan atama ishlatilmagan edi. tragediyaning barcha tomosha sanati turlaridan ustun ekanligini asoslash uchun, uni kamediya, drama, mim, pontamim, raqs, qo`shiq va qo`g`irchoq o`yi...

DOC format, 48.0 KB. To download "pyesaning janri va uslubi", click the Telegram button on the left.

Tags: pyesaning janri va uslubi DOC Free download Telegram