ғаллачиликнинг самарадорлигини ошириш имкониятлари

DOC 135,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1404554285_54223.doc ғаллачиликнинг самарадорлигини ошириш имкониятлари режа: 1. ғаллачиликнинг халқ хужалигидаги ахамияти 2. ғаллачиликнинг ривожланиши, ҳозирги ахволи ва истиқболлари 3. ғаллачиликнинг иқтисодий самарадорлигини ошириш имкониятлари ғаллачиликнинг халқ хужалигидаги ахамияти ғаллачилик усимликчиликнинг етакчи тармоғи ҳисобланади ва алохида халқ хужалиги ахамиятига эга. узбекистон аҳолиси истеъмол этадиган озиқ-овқатларнинг катта каллория ҳамда оқсил ҳисобида олинган дон махсулотларининг ҳиссаси 50-60 фоизни ташкил этади. республикада аҳоли жон бошига нон, вермишель, макарон, гуруч, мош, нухат, ловия ва бошқа ғалла махсулотларидан тиббий меъёрларга нисбатан купроқ истеъмол қилинади. озуқабоп донлардан, чорвадор олимлар томонидан аниқланган меъёрларда, озиқлантириш зотли чорва моллари потенциал махсулдорлиги имкониятларидан тулароқ фойдаланишга шароит яратади. дон озиқ-овқат саноати учун хом ашё ҳисобланади ва унинг ривожланиш даражасига бевосита таъсир курсатади. ғаллачиликнинг қушимча махсулотлари (сомон, похол, поя ва х.к.)дан чорва озуқаси, тушама органик уғит, қоғоз ва бошқа саноат тармоқларида хом ашё сифатида фойдаланиш ҳам юқори иқтисодий самара беради. дончиликнинг асосий ва қушимча махсулотларини купайтириш ва сотишни ташкил этиш мамлакатнинг социал-иқтисодий ривожланиши …

, айрим тарихий даврларда узбекистонда ғаллачиликнинг ривожланиш даражаси бозор иқтисодиёти ҳамда мустақил ривожланиш талабларига тулароқ жавоб бермаган. ғаллачиликнинг ривожланиши, ҳозирги ахволи ва истиқболлари узбекистонда 15-20 турдаги маданий ғалла экинлари 2,5-3 минг йиллардан буён экилади. аммо, ғаллачиликнинг самарадорлигидан тулароқ фойдаланиш айрим тарихий даврларда кескин тафовут қилади. бундай ҳолатни асосий ишлаб чиқариш курсаткичларидан ҳам куриш мумкин (жадвал). жадвал узбекистонда ғаллачиликнинг айрим тарихий даврларда асосий ишлаб чиқариш курсаткичлари йиллар э экин майдони, минг га. ялпи ғалла ҳосили, минг тонна 1 гектаридан ҳосилдорлик, ц ахоли жон бошига, кг 1913 1940 1960 1990 2000 2004 1552,9 1501,7 912,0 1008,1 1611,9 1748,6 1032,2 615,0 720,8 1898,7 3915,7 5800 6,65 4,10 7,90 18,83 24,3 38,0 236 198 84 93 161 200 узбекистон чор россиясининг мустамлака минтақаси ҳамда ғалла махсулотларини олди-сотди жараёнлари паст ривожланган 1913 йилда жами қишлоқ хужалиги экинларининг 70% и ғалла экинлари булган. мамлакат буйича ғалла экинининг 60,6 % и бугдой, 17,7% и арпа, 10,4% и …

ғаллачилик махсулотларини ишлаб чиқариш ва уларни истеъмол қилишда барқарорлик тубдан бузилган. республика буйича 1924 йилда 767 минг тонна, 1940 йилда 615 минг тонна, 1945 йилда 543 минг тонна, 1960 йилда 721 минг тонна ялпи дон махсулотлари ишлаб чиқарилган холос. унинг ахоли жон бошига миқдори 1913 йилга нисбатан 2,5-3 марта камайган. юқорида курсатилган тарихий даврларда (1924 йилдан ташқари) республика ахолисининг ва чорвасининг дон ҳам омухта ем махсулотларига талаби ссср умумдавлат фонди хисобига тулдирилган. узбекистонда суғориладиган янги ерларни узлаштириш йилларида ғалла экинлари, айниқса, шу ерларда юқори ҳосил берувчи экин-шоли майдони кенгайтирилди. масалан, 1990 йилда 1960 йилга нисбатан республика буйича ғалла майдони 96,1 минг гектарга ёки 10,5 % га шу жумладан шоли 115 минг гектарга ёки 44,6 мартага кенгайтирилди. шу йилларда уларнинг ҳосилдорлиги ҳам ошди. масалан, барча турдаги ғалла экинларининг ҳосилдорлиги 1960 йилдаги 7,8 центнердан 1990 йилда 18,8 центнергача ёки 2,4 марта ошди, мос равишда шоли ҳосилдорлиги 18,9 центнердан 34,2 центнергача ёки 1,8 …

и. масалан, 2000 йилда 1990 йилга нисбатан ғалла экин майдони 603,8 минг гектарга ёки 60 % га кенгайтирилди, унинг ҳосилдорлиги мос равишда 55 центнерга ёки 29 % га, ялпи махсулот миқдори эса 2017 минг тоннага ёки 2,1 марта купайди. ахоли жон бошига ғалла ишлаб чиқариш 1960 йилда 93 килограммдан, 2000 йилда 161 кг ёки 1,7 марта купайди. 2004 йилда республика буйича 5800 минг тонна ялпи ғалла ҳосили олинди. унинг купайиши гектаридан олинадиган ҳосилдорликни ошириш ҳисобига эришилди. уртача ҳосилдорлик 38 ц, 1990 йилга нисбатан 13.7 ц.га ёки 56.4 фоизга юқори. ахоли жон бошига 220 кг.га яқин ғалла ишлаб чиқарилди, унга булган минимум талабнинг тахминан 50-60 % га тенгдир. қайд этиш зарурки, 2004 йилда жахон мамлакатлари буйича жон бошига 400 кг дон ишлаб чиқарилди. канада ва ақшда унинг ҳажми мос равишда 100 кг дан ортиқроқдир. республика буйича ишлаб чиқарилган ғалланинг 80-85% ини буғдой ташкил қилади. ахолининг махсулотларга булган талаби республикада ишлаб чиқарилган. …

республика шароитида ғаллачиликнинг барқарор социал-иқтисодий самарадорлигини ошириш учун даставвал барча турдаги ғалла экинлари ҳосилдорлигини оширишнинг реал имкониятларидан тулароқ фойдаланиш зарур. бу борада илғор корхоналарда анчагина ютуқлар қулга киритилган. 2000-2002 йилларда андижон вилояти буйича суғориладиган майдонларда уртача ҳосилдорлик 70-75 ц.ни ташкил этган, илғор ширкат ва фермер хужаликларида гектаридан 90 ц. ва ундан ортиқ буғдой ҳосили олинган. барқарор юқори ҳхосил олиш комплекс технологик ишларни сифатли ва қисқа муддатларда бажаришни талаб этади. кузги бошоқли ғалла сифатли ҳайдалган ерларга оптимал муддатларда экилади. купчилик буғдой навларини сентябрнинг охиридан иккинчи ун кунлигида экиш тавсия этилади. улар эртароқ экилганда қиш тушгунча найчалаш фазасига утиши мумкин. қиш мавсуми нисбатан илиқ келган йиллари улар усишини давом эттиради ва бошоқлаш фазасини тезлаштиради. одатда, республиканинг шимолий минтақаларида оптимал экиш муддатлари эрта, жанубий вилоятларда кечроқ булади. бунда ҳар бир вилоят, туман учун айрим навларнинг биологик хусусиятларини ҳисобга олиб оптимал экиш муддатларига аниқлик ҳам киргизилиши мумкин. куплаб утказилган тажрибалар бир хужаликда бир неча …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "ғаллачиликнинг самарадорлигини ошириш имкониятлари"

1404554285_54223.doc ғаллачиликнинг самарадорлигини ошириш имкониятлари режа: 1. ғаллачиликнинг халқ хужалигидаги ахамияти 2. ғаллачиликнинг ривожланиши, ҳозирги ахволи ва истиқболлари 3. ғаллачиликнинг иқтисодий самарадорлигини ошириш имкониятлари ғаллачиликнинг халқ хужалигидаги ахамияти ғаллачилик усимликчиликнинг етакчи тармоғи ҳисобланади ва алохида халқ хужалиги ахамиятига эга. узбекистон аҳолиси истеъмол этадиган озиқ-овқатларнинг катта каллория ҳамда оқсил ҳисобида олинган дон махсулотларининг ҳиссаси 50-60 фоизни ташкил этади. республикада аҳоли жон бошига нон, вермишель, макарон, гуруч, мош, нухат, ловия ва бошқа ғалла махсулотларидан тиббий меъёрларга нисбатан купроқ истеъмол қилинади. озуқабоп донлардан, чорвадор олимлар томонидан аниқланган меъёрларда, озиқлантириш зотли чорва...

Формат DOC, 135,0 КБ. Чтобы скачать "ғаллачиликнинг самарадорлигини ошириш имкониятлари", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: ғаллачиликнинг самарадорлигини … DOC Бесплатная загрузка Telegram