тупрокда сувнинг харакатчанлиги

DOC 84,5 KB Bepul yuklash

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇
1
1404472372_53681.doc тупрокда сувнинг харакатчанлиги режа: 1. урта осиёнинг сугориладиган тупрокларида сувнинг харакати. 2. тупрокнинг нам сигимини турлари. 3. усимликлардаги сулиш намлигини ахамияти. (гидрологик кностанта). 4. тупрок эритмасининг усимлик хаётидаги роли. таянч иборалар говаклилик, нам сигими, эффектив унумдорлик, механик кучлар, гранулометрик таркиб, она жинс азрация, шурланиш, сув мувозанати, хажм огирлиги, тупрок ковушмаси, стабиллаштириш, транпирация, адсорбция, сулиш коэффициенти, оптимал намлик. урта осиёнинг сугориладиган тупрокларида (агар улар шурланмаган булса) капилляр бушликларнинг куплиги тупрокдаги сувнинг: демак, озик элементлар харакатчанлигининг ошувига хам сабаб булади. шундай килиб, бу хил тупрокларнинг физик хоссалари тупрок унумдорлигини тартибга солиш йулларини олдиндан белгилайди. с.н.рижов (1952, 1954) урта осиёдаги сугориладиган тупрокларда эффектив унумдорлигини вужудга келтиришда сувнинг харакатчанлигига катта эътибор беради. у оч тусли буз тупроклардагига нисбатан осон харакатланадиган сувнинг купрок булишини аниклади. шундай килиб, келтирилган маълумотлар оч тусли буз тупрокларнинг сувни буглантириш кобилияти типик буз тупрокларникига нисбатан каттарок булишини курсатади. купчилик маълумотларга караганда, тупрокнинг намини буглантириш кобилиятини камчилик деб хисоблаш керак, …
2
ичиклигига хамда улар сув билан тулганда буладиган мениск кучлар таъсирида у ёки бу микдорда сув ушланиб турилади. шунинг учун хам тупрокларда дала, капилляр ва тула нам сигимлари фарк килинади. сугорилгандан, ёки кучли ёгин-сочиндан сунг узок муддат давомида пастга окмасдан капиллярларида ушланиб колинган энг куп микдордаги сув тупрокларнинг дала нам сигими деб аталади. дала нам сигими сувнинг сингиши ёки пастдан келишидан катъий назар, асосан куйидагиларга караб белгиланади: 1) ер ости сувларининг чукурлиги; 2) тупрок грунтининг гранулометрик таркиби; 3) агрегатлиги; 4) ковушманинг зичлиги. кейинги икки фактор, тупрок таркибидаги гумус ва сингдирилган асосларнинг микдори урта осиё шароитида мухим ахамиятга эга эмас. с.н.рижов курсатмалари буйича, ер ости сувлари сатхи кейинчалик пасайганда хам 1 м калинликдаги тупрокда дала нам сигими узгармайди. бунда ер сувларининг пастдан сикилиши туфайли харакатланиш учун шу 1 м катламнинг пастки 50 см каватидан юкорига утмайди. лекин бу холат хамиша бир хил булавермайди. дала нам сигимининг ошишига хамда гранулометрик таркиб таъсирига бирмунча …
3
и тенгламасига кура, дала нам сигими тупрокнинг хажми огирлиги билан тескари тешиклиги билан эса тугри пропорционал булади. б.н.мичурин (афи васхнил) 1955 йилда ленинграл шахрида булиб утган агрофизика съездида ана шу масалани назарий жихатдан асослади. б.н.мичурин хажм огирликнинг 1 билан 1,7 уртасидаги интервалида: днс х хо = cons дан ибрат тенглик бирлигини исботлади. с.н.тюремний ва б.н.мичуриннинг юкорида келтирилган коидалари г.з.бияшев (1936) нинг сугориладиган тупрокларида утказилган тажрибаларига доир маълумотларига тугри келади. а.а.роде (1952) бу масалани якунлашга багишланган асарида г.з.бияшевнинг асосий хулосаларидан ва унинг материалларидаги баъзи ракмлардан фойдаланади. биз бу уринда унинг факат асосий хулосасини келтирамиз. а.а.роде узининг бу хулосасида «хажми огирлиги 1.05 дан 1.45 гача ошганда тупрокнинг энг кам микдордаги нам сигими ошади, хажм огирлиги 1.45 дан 0.65 гача ошганда эса бу кам микдордаги сигими янада камаяди» дейди. г.з.бияшев ва с.и.далгов (1948) нинг мана шу маълумотларига кура дала нам сигими микроагрегатларининг катта кичиклигига боглик булмайди. хайдалма каватда тупрок ковушмасининг зичлиги хамиша бузилиб …
4
н капиллярлар деярли сув билан банд булиб, у 2 фазали система холатида булади. тупрокнинг тнс ва кнс курсаткичлари усимлик учун фойдали булсада, у вактинчалик ахамиятга эга булган курсаткич булиб, ортикча сувларинг окиши учун шароит яратилиши билан капилляр кучлар таъсирида булмаган сувлар дархол пастки катламларига ёки кия томонга окади. усимликларнинг сулиш намлиги тупрок таркибидаги узлаштирилиши осон булган сув шаклларининг булишига боглик булади. тупрок узида усимлик узлаштириши учун кулай булган нам сигими ёки капилляр нам сигими холатидаги сувларни саклайди. вакт утиши билан бу сувлар транспирация хамда парчаланиши натижасида камаяверади, усимликларни тупрокдан сувни истеъмол килиб олишлари кийинлашади. бу холатда тупрокда колган сувлар капилляр кучлар доирасидан чикиб, атсербцион ва молекуляр кучлар таъсирида улади. бу кучлар илдизларнинг суриш кучидан устунлик килади. натижада усимлик хужайраларига тупрок сувининг тушиши деярли тухтайди, усимлик узининг турган (тургунлик) холатини йукотади ва сулиш бошлайди. усимликнинг бу холатидаги тупрок намлиги унинг сулиш намлиги деб юритилади. усимликларнинг сулиш намлиги (усн) мухим гидрологик константа …
5
млик ёки хамма усимликлар хар хил тупрокларда турлича сулиш коэфициентига эга булади. бирегес ва штанц сулиш коэфициенти типи ва турига боглик холда узгариб боришини тажрибада исботлаб беради. д.в.федоровский узок йиллар давомида олиб борган текширишларида бирегес ва штанцларнинг бир канча хато хулосаларга келганини исботлади. жумладан, хар хил усимликлар бир типдаги тупрокда хар хил намликда сулийдилар, хаттоки битта усимлик узининг хар хил ёшда узига хос намлигига эга. бу илмий хулоса билан бирегес ва штанцларнинг биринчи ва иккинчи хулосаларини нотугрилигини исботлади. муаллиф курсатиши буйича, бодринг 17.78%, зигир 17.94%, бугдой 15.63%, шура 16.4% тупрок намлигида сулийди. бундай намликда тупрокдаги микроорганизмлар фаолияти секинлашади, борди-ю, намлик курсаткичи янада пасайиб, усимликларни куриб колишига олиб келса, бунда микроорганизмлар хаёти хам батамом тухтайди. маданий усимликларнинг ривожланиши тупрокнинг намлиги хали сулиш намлигидан бир мунча юкори даражада булганда секинлашади, улар сув танкислигига учрайди. шу даврда усимликлар сугорилмаса хосилдорлик бир мунча камаяди. шунинг учун сугориладиган дехкончилик шароитида хеч качон намликни усимликларни сулиши …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Faylni Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"тупрокда сувнинг харакатчанлиги" haqida

1404472372_53681.doc тупрокда сувнинг харакатчанлиги режа: 1. урта осиёнинг сугориладиган тупрокларида сувнинг харакати. 2. тупрокнинг нам сигимини турлари. 3. усимликлардаги сулиш намлигини ахамияти. (гидрологик кностанта). 4. тупрок эритмасининг усимлик хаётидаги роли. таянч иборалар говаклилик, нам сигими, эффектив унумдорлик, механик кучлар, гранулометрик таркиб, она жинс азрация, шурланиш, сув мувозанати, хажм огирлиги, тупрок ковушмаси, стабиллаштириш, транпирация, адсорбция, сулиш коэффициенти, оптимал намлик. урта осиёнинг сугориладиган тупрокларида (агар улар шурланмаган булса) капилляр бушликларнинг куплиги тупрокдаги сувнинг: демак, озик элементлар харакатчанлигининг ошувига хам сабаб булади. шундай килиб, бу хил тупрокларнинг физик хоссалари тупрок унумдорлигини тартибга солиш ...

DOC format, 84,5 KB. "тупрокда сувнинг харакатчанлиги"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.