ko`rish, eshitish va muvozanat analizatorlari

DOC 61,9 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1474625259_64897.doc 17 – мавзу: эшитиш ва мувозанат анализаторлари ko`rish, eshitish va muvozanat analizatorlari reja: 1. ko‘rish analizatorining tuzilishi 2. eshitish analizatorining tuzilishi 3. muvozanat a'zosi (vestibulyar analizator) ning tuzilishi ko‘rish analizatorining tuzilishi. ko‘rish a'zosi - ko‘z yordamida odam tevarak-atrofdagi buyumlarning rangi, tuzilishi, hajmi, bir-biridan farqini ajratadi; o‘simlik va hayvonot olamini o‘rganadi; rassomlik, me'morlik, haykaltaroshlik san'atlarining mahsulotlaridan bahramand bo‘ladi; tabiat go‘zalliklaridan zavqlanadi. ko‘rish odamning mehnat faoliyatida muhim rol o‘ynaydi. ko‘rish orqali odam o‘qishni, yozishni va mehnatning boshqa xilma-xil turlarini o‘rganadi, bilim oladi, hunar egallaydi. binobarin, ko‘rish orqali odamning ichki dunyosi boyiydi, uning tevarak - atrof, tabiat, san'at haqidagi tushunchasi ortadi, fikrlash qobilyati, aql-idroki, ongi rivojlanadi. ko‘z bosh suyagining maxsus chuqurchasida - ko‘z kosasida joylashgan. u ko‘z soqqasi, ko‘rish nervi va yordamchi qismlaridan iborat. ko‘zning yordamchi qismlariga ko‘z soqqasini harakatlantiruvchi oltita muskul va ularning nervlari, ko‘z yosh bezlari va ularning kanalchalari, ko‘z yosh qopchasi hamda qovoq va kipriklar kiradi. muskullar ko‘z soqqasini …

roz pardaning yon va orqa qismi ko‘zning oq pardasi (sklera) deb ataladi. ko‘z soqqasining qon tomir qavati nomiga monand, qon tomirlariga boy bo‘lib, ko‘z to‘qimalarini oziq - moddalar va kislorod bilan ta'minlaydi. bu qavatning oldingi qismi rangli parda deb atalib, uning rangi hammada har xil (qora, ko‘k, sarg‘imtir va hokazo) bo‘ladi. bu pardaning o‘rtasida yumaloq tetikcha bo‘lib, u ko‘z qorachig‘idir. teshikcha atrofida ko‘z qorachig‘ini kengaytiruvchi va toraytiruvchi muskullar bo‘ladi. ko‘z soqqasining‘ ichki - to‘rsimon pardasi, ayniqsa muhim ahamiyatga ega, chunki uning orqa qismida yorug‘likni, ranglarni qabul qiluvchi retseptorlar joylashgan. ular maxsus nerv hujayralari bo‘lib, tayoqcha va kolba shaklidadir. to‘rsimon pardaning orqa qismida ko‘rish nervining tolasi kiradigan teshikcha bo‘lib, u orqali ko‘rish nervi to‘rsimon pardaga o‘tadi va mayda tolachalarga bo‘linib, tayoqchasimon va kolbachasimon retseptorlarga tutashadi. ko‘z soqqasining ichki qismi ko‘z gavhari, ko‘z ichi suyuqligi va shishasimon tanadan iborat. bularning hammasi tiniq, shishasimon bo‘lib, ko‘zga tutashadigan yorug‘lik nurini sindirish xususiyatiga ega. ko‘rish …

yorug‘lik nurini sindirib o‘tkazadi va uni ko‘zning ichki to‘r pardasida joylashgan retseptorlarga to‘plab beradi. yorug‘lik nurini sindirib o‘tkazishda, ayniqsa, ko‘z gavhari muhim rol o‘ynaydi. yaqindagi buyumlarga qaraganimizda gavhar qalinlashadi. uzoqdagi buyumlarga qaraganimizda esa yassilashadi. gavhar shaklining bunday o‘zgarishini akkomodatsiya deb atalib, u gavhar atrofini o‘rab turgan kipriksimon muskul tolalarining qisqarishi va bo‘shashi orqali amalga oshadi. demak, akkomodatsiya ko‘zning uzoqni va yaqinni ko‘rish qobiliyatini ta'minlaydi. ko‘z qorachig‘i - ko‘zning rangli pardasi o‘rtasida joylashgan teshikcha bo‘lib, uning atrofi aylana va to‘g‘ri yo‘nalgan muskullar bilan o‘ralgan. ular parasimpatik va simpatik nerv tolalari bilan ta'minlangan. ko‘z qorachig‘i gavharga va to‘r pardaga yorug‘likning, faqat markaz qismdagi nurlarni o‘tkazadi, atrofdagi nurlarni esa o‘tkazmaydi. qorachiqning ana shu funksiyasi tufayli buyumlarning shakli, rangi, ko‘rinishi va boshqa xususiyatlari ko‘zning to‘r pardasiga aniq o‘tkaziladi. yorug‘lik ko‘p bo‘lganda ko‘z qorachig‘i torayadi va to‘r pardaga o‘tkaziladigan nur oqimi kamayadi, yorug‘lik kam bo‘lganda esa qorachiq kengayadi va to‘r pardadagi retseptorlarga o‘tkaziladigan nur oqimi …

alib, ko‘zning "kunduzi" ko‘rish xususiyatini ta'minlaydi. bundan tashqari, kolbachasimon retseptorlar rang bilish xususiyatiga ega. to‘r pardada 100 mln dan ko‘proq tayoqchasimon va 5 mln ga yaqin kolbachasimon hujayralar joylashgan. tayoqchasimon retseptorlar tarkibida rodopsin moddasi bo‘lib, u oqsil va a vitamindan tashkil topgan. kolbachasimon retseptorlar funksiyasiga ko‘ra uch xil: ko‘k, yashil va qizil ranglarni qabul qiluvchi bo‘ladi. ular uchalasining turli kombinatsiyada qo‘zg‘alishi boshqa ranglarni, uchalasining baravar qo‘zg‘alishi esa oq rangni ko‘rishga imkon beradi. tayoqchasimon va kolbachasimon retseptorlardagi qo‘zg‘alish ko‘rish nervining tolalariga o‘tib, u orqali bosh miyada joylashgan ko‘rish markaziga boradi va nurni, ranglarni ko‘rish - sezgi hosil bo‘ladi. eshitish analizatorining tuzilishi. odamning umri uzluksiz tovushlar dunyosining ta'siri ostida o‘tadi: qushlar, hayvonlar, odamlar ovozi, musiqa ohanglari, texnika vositalarining tovushi - bularning barchasi odamning eshitish a'zosiga ta'sir qiladi va tovush sifatida qabul qilinadi. eshitish va nutq bir-biri bilan chambarchas bog‘liqdir, chunki bola nutqining rivojlanishi uchun uning eshitish qobiliyati normal bo‘lishi kerak, ya'ni u …

bir odamda bolaligidan boshlab nutq paydo bo‘lishi va rivojlanishiga imkon beradi. bolaning keyingi hayoti davrida esa eshitish va nutqning birgalikda rivojlanishi uning tarbiyalanishida, bilim olishida, hunar o‘rganishida, musiqa san'atini tushunishi va barcha ruhiy faoliyatining shakllanishida muhim o‘rin tutadi. eshitish a'zosi - quloqning tuzilishi. eshitish a'zosi bo‘lgan quloq bosh suyagining chakka qismida joylashgan. u uch qismga bo‘lib o‘rganiladi: tashqi, o‘rta va ichki quloq. tashqi quloq - quloq suprasi va tashqi eshitish yo‘lidan iborat. quloq suprasi elastik xususiyatga ega bo‘lgan tog‘aydan tashkil topgan, ustidan teri bilan qoplangan. tashqi quloq yo‘lining oxirida biriktiruvchi to‘qimadan tashkil topgan 0, 1 mm qalinlikdagi nog‘ora parda bo‘lib, u tashqi quloq yo‘lini o‘rta quloq bo‘shlig‘idan ajratib turadi. tashqi quloq yo‘lini qoplab turuvchi terida juda ko‘p mayda bezlar bo‘lib, ulardan yog‘simon suyuqlik ajraladi. ba'zan shu suyuqlik to‘planib qolishi tufayli quloq bitadi. bunday hollarda paxtadan yasalgan pilik yoki gugurt cho‘pi uchiga o‘raglan bint (paxta ) yordamida tashqi quloq yo‘lini artib …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "ko`rish, eshitish va muvozanat analizatorlari"

1474625259_64897.doc 17 – мавзу: эшитиш ва мувозанат анализаторлари ko`rish, eshitish va muvozanat analizatorlari reja: 1. ko‘rish analizatorining tuzilishi 2. eshitish analizatorining tuzilishi 3. muvozanat a'zosi (vestibulyar analizator) ning tuzilishi ko‘rish analizatorining tuzilishi. ko‘rish a'zosi - ko‘z yordamida odam tevarak-atrofdagi buyumlarning rangi, tuzilishi, hajmi, bir-biridan farqini ajratadi; o‘simlik va hayvonot olamini o‘rganadi; rassomlik, me'morlik, haykaltaroshlik san'atlarining mahsulotlaridan bahramand bo‘ladi; tabiat go‘zalliklaridan zavqlanadi. ko‘rish odamning mehnat faoliyatida muhim rol o‘ynaydi. ko‘rish orqali odam o‘qishni, yozishni va mehnatning boshqa xilma-xil turlarini o‘rganadi, bilim oladi, hunar egallaydi. binobarin, ko‘rish orqali odamning ichki dunyo...

Формат DOC, 61,9 КБ. Чтобы скачать "ko`rish, eshitish va muvozanat analizatorlari", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: ko`rish, eshitish va muvozanat … DOC Бесплатная загрузка Telegram