ichki sekretsiya bezlarining tuzilishi

DOC 55,2 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1474625165_64896.doc 13 - мавзу: ички секреция безларининг тузилиши ichki sekretsiya bezlarining tuzilishi reja: 1. tashqi, ichki va aralash sekretsiya bezlari haqida umumiy tushuncha. 2. ichki sekretsiya bezlarining ahamiyati. 3. gipofiz va epifiz bezlari. 4. qalqonsimon, qalqonoldi va ayrisimon bezlar. 5. buyrak usti, me'da osti va jinsiy bezlar. tashqi, ichki va aralash sekretsiya bezlari haqida umumiy tushuncha. odam organizmida uch xil bez bo‘ladi: 1. tashqi sekretsiya bezlariga teridagi ter, yog‘, sut, so‘lak (quloq oldi, til osti va jag‘ osti), ko‘z yosh hamda me'da va ichaklarning shilliq qavatidagi shira ajratuvchi bezlar kiradi. bularda ishlab chiqariladigan suyuqliklar organizm bo‘shliqlariga yoki tashqi muhitga chiqariladi. shuning uchun bu bezlar tashqi sekretsiya bezlari deb ataladi. jigar ham eng katta tashqi sekretsiya bez hisoblanadi, ya'ni unda ishlab chiqariladigan o‘t suyuqligi o‘n ikki barmoq ichakka quyiladi va najas bilan tashqariga chiqariladi. 2. ichki sekretsiya bezlari. bular odam tanasining turli qismlarida joylashgan bo‘lib, ularda ishlab chiqariladigan suyuqliklar organizmning ichki …

rida ishlab chiqariladigan gormonlar nihoyatda oz miqdorda, ya'ni grammning milliard qismiga teng. ammo shunga qaramay, ular odam organizmidagi barcha moddalar almashinuvi jarayonlarida, to‘qima va a'zolar funksiyasining boshqarilishida, bolalar hamda o‘smirlar organizmining o‘sishi va rivojlanvshida, ular balog‘atga yetishida, odam nasl qoldirishida muhim ahamiyatga ega. ichki sekretsiya bezlarining hammasi birga qo‘shilgan holda organizmning endokrin tizimini tashkil etadi. bu bezlar odam tanasining turli qismlarida joylashgan bo‘lsa ham, ularning funksiyasi bir-biriga chambarchas bog‘liq. shuning uchun odam organizmining endokrin tizimini orkestrga o‘xshatish mumkin, ya'ni har qaysi bezning ish faoliyati boshqa bezlarning funksiyasi bilan chambarchas bog‘liqdir. bu bog‘liqlikni gipofiz bezi boshqaradi, ya'ni uni "orkestr"ning dirijyoriga o‘xshatish mumkin. gipofiz va epifiz bezlari. gipofiz bezi. bu no‘xatsimon, massasi 0, 5 - 0, 6 g ga teng bo‘lib, bosh miyaning ostki sohasida, kalla suyagining turk egarchasi deb atalgan qismida joylashgan. gipofiz uch bo‘lakdan iborat: oldingi, oraliq va orqa bo‘laklar. gipofizning oldingi bo‘lagidan olti xil: somatotrop, adrenokortikotrop, tireotrop, gonadotrop, laktotrop, …

ikotrop gormoni buyrak usti bezining ishini boshqaradi, ya'ni kortikosteroid gormonlarni ishlab chiqarilishini tartibga soladi. tireotrop gormoni qalqonsimon bezning ishini, ya'ni undan ajraladigan tiroksin gormoni ishlab chiqarilishini boshqaradi. gonadotrop gormoni erkaklar va ayollarning jinsiy bezlari funksiyasini boshqaradi, o‘smirlarda esa balog‘atga yetish belgilari paydo bo‘lishida ishtirok etadi. laktotrop g‘ormoni ayollarda sut bezlarining funksiyasini boshqaradi. lyuteinlovchi gormon homilador ayollarda homilaning normal rivojlanishini boshqaradi. gipofizning oraliq bo‘lagidan intermedin gormoni ajraladi. u terida pigment hosil bo‘lishini boshqaradi. gipofizning oraliq bo‘lagidan ikkita gormon ajraladi (oksitotsin va vazopressin). oksitotsin gormoni homilador ayollarda bachadon muskullarining qisqarishini kuchaytirib, tug‘ish jarayonini osonlashtiradi. vazopressin, ya'ni antidiuretik gormon (adg) organizmda suv almashinuvini boshqaradi, ya'ni u buyrakning egri-bugri kalavasimon kanalchalarida birlamchi siydikning 98,5 - 99 % i qonga qayta so‘rilishini (reabsorbsiya jarayonini) boshqaradi. bu gormon kam hosil bo‘lsa, buyrak kanalchalarida birlamchi siydikning qonga so‘rilnsh jarayoni buziladi. natijada qandsiz diabet kasalligi sodir bo‘ladi. bu kasallikda odam ko‘p suv iste'mol qiladi va ko‘p siydik ajratadi …

adigan gormon gipofizning gonadotrop funksiyasini tormozlab, bolada vaqtidan ilgari balog‘atga yetish jarayonini susaytiradi. epifizning funksiyasi bola 7 yoshga kirguncha kuchayib boradi, undan keyin uning faoliyati asta-sekin pasayib, balog‘atga yetish davri oldidan butunlay to‘xtaydi. agar bu bezning funksiyasi oldinroq pasaysa. gipofizning gonadotrop funksiyasa kuchayib ketib, bolada vaqtidan ilgari balog‘atga yetish belgilari pavdo bo‘ladi. qalqonsimon, qalqonoldi va ayrisimon bezlar. qalqonsimon bez. bu bez bo‘yinning oldingi qismida joylashgan bo‘lib, hiqildoqni oldingi va yon tomonlaridan yopib turadi. uning massasi chaqaloqda 1 g, 5-10 yoshli bolalarda 10 g, kattalarda 25-30 g gacha bo‘ladi. qalqonsimon bezda tiroksin gormoni ishlab chvqariladi. tiroksinning 65 % dan ko‘prog‘i yod moddasidan iborat. bu gormon organizmda moddalar almashinuvi jarayoni normal o‘tishida muhim rol o‘ynaydi. u yurak ishining gumoral yo‘l bilav boshqarilishida ishtirok etadi. tiroksin bolalarning o‘sishi va rivojlanishida, nerv tizimi funksiyasining normal takomillashuvida katta ahamiyatga ega. qalqoshimon bez funksiyasining susayishi gipotireoz deb ataladi. u yosh bolalarda ham, kattalarda ham og‘ir kasallikka …

hi aholi o‘rtasida endemik bo‘qoq ko‘p uchraydi. bu kasallikda qalqonsimon bezning hajmi kattalashib, bo‘yinning oldingi qismida shish (bo‘qoq) hosil bo‘ladi. uning hajmi yong‘oqdan to katta choynakkacha bo‘lishi mumkin, ural, kavkaz, tyanshan va pomir tog‘lari, farg‘ona vodiysining ayrim tumanlarida ilgarilari endemik bo‘qoq ko‘p tarqalgan edi. ichiladigan suvga va tuzga kaliy yodid qo‘shilishi va maktab o‘quvchilariga antistrumin dorisi berilishi natijasida keyingi yillarda bo‘qoq kasalligi ancha kamaydi. tireotoksikoz qalqonsimon bez funksiyasining oshishi, tiroksin gormoni normadan ko‘p sintezlanishi natijasida sodir bo‘ladigan kasallikdir. uni aniqlagan olimning nomi bilan bazedov kasalligi deb yuritiladi. bu kasallikda qalqonsimon bezning hajmi kattalashib, ba'zan bo‘yinning oldingi sohasi bo‘rtib chiqadi. bemorda ko‘zming chaqchayishi, ko‘p terlash, nerviylashish, uyqusizlik, ozish, yurak o‘ynash holatlari sodir bo‘ladi. kasallik o‘z vaqtida davolanmasa, bemor nerviylashadi, juda ozib ketadi. kasallikning og‘ir turida bemor jarroxlik yo‘li bilan davolanadi(qalqonsimon bezning bir qismi olib tashlanadi). qizlar balog‘atga yetish davrida (12-15 yoshda) qalqonsimon bezning funksiyasi ma'lum darajada kuchayadi. shuning uchun ularda tireotoksikoz …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "ichki sekretsiya bezlarining tuzilishi"

1474625165_64896.doc 13 - мавзу: ички секреция безларининг тузилиши ichki sekretsiya bezlarining tuzilishi reja: 1. tashqi, ichki va aralash sekretsiya bezlari haqida umumiy tushuncha. 2. ichki sekretsiya bezlarining ahamiyati. 3. gipofiz va epifiz bezlari. 4. qalqonsimon, qalqonoldi va ayrisimon bezlar. 5. buyrak usti, me'da osti va jinsiy bezlar. tashqi, ichki va aralash sekretsiya bezlari haqida umumiy tushuncha. odam organizmida uch xil bez bo‘ladi: 1. tashqi sekretsiya bezlariga teridagi ter, yog‘, sut, so‘lak (quloq oldi, til osti va jag‘ osti), ko‘z yosh hamda me'da va ichaklarning shilliq qavatidagi shira ajratuvchi bezlar kiradi. bularda ishlab chiqariladigan suyuqliklar organizm bo‘shliqlariga yoki tashqi muhitga chiqariladi. shuning uchun bu bezlar tashqi sekretsiya bezlari deb ...

Формат DOC, 55,2 КБ. Чтобы скачать "ichki sekretsiya bezlarining tuzilishi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: ichki sekretsiya bezlarining tu… DOC Бесплатная загрузка Telegram