don zararkunandalari va ularga qarshi kurash

DOCX 1.8 MB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1666818827.docx don zararkunandalari va ularga qarshi kurash reja: 1. don zararkunandalari 2. zararkunanda kemiruvchilar va qushlar 3. zararkunandalarga qarshi kurash va profilaktik chora-tadbirlar 1. don zararkunandalari don va don mahsulotlari sifati va vaznining saqlash davridagi kamayishi “don zaxiralari” zararkunandalari deb nomlanuvchi tirik organizm vakillari ta’sirida ham yuzaga kelishi mumkin. don zararkunandalari qadim-qadimdan ma’lum. inson qadim zamonlarda ham donni zararkunandalardan saqlash maqsadida turli chora-tadbirlar qo’llab kelgan. ilk bora don omborlarining yuzaga kelishi bilan u yerda turli kemiruvchilar va hasharotlar to’plana boshladi. ba’zi turlar uchun bu yangi ekologik muhit maqbul bo’lib, ular asta-sekin faqatgina shu yerlarda yashashga va rivojlanishga moslasha bordi. natijada “ombor” zararkunandalarining butun bir guruhi vujudga kela boshladi. ma’lumki donning sifati va miqdoriga turli zararkunandalar katta xavf soladi. don zaxirasi zararkunandalariga qarshi inson, hatto ibtidoiy jamoa davrida ham zararkunandalardan saqlash yo’l-yo’riqlarini qo’llab kelgan. dehqonchilikning rivojlanishi, xalqlar o’rtasida savdo-sotiqning kengayishi, zararkunandalarning yer shari bo’ylab tarqalishiga zamin bo’ldi. natijada zararkunandalarning turli sharoitlarga …

limtiklari g’umbaklari va boshqalar bilan donni ifloslantirib yuboradi, natijada xomashyo sifati pasayadi. bundan tashqari, ba’zilari donda namlik va issiqlik hosil bo’lishining manbayi bo’lib xizmat qiladi, ba’zilari esa ishlab chiqarish moslamalari, idishlar va boshqalarni ishdan chiqaradi (kemiruvchilar) shuningdek, ba’zilari ko’pgina yuqumli kasalliklarni tarqalishi vositasi bo’lib xizmat qiladi. bundan tashqari, zararkunandalar turli oziq-ovqat sanoati korxonalarida qayta ishlangan donga va unga ham katta ziyon yetkazadilar. statistik ma’lumotlarga ko’ra zararkunandalar dunyo bo’yicha don zaxirasining 5% ni yo’qolishiga olib kelar ekan. donlarning zararkunandalar bilan zararlanishi ko’pgina omillarga bog’liq. masalan, don va don mahsulotlarning sifatli saqlanishi geografik mintaqaga, o’simlikni yetishtirish agrotexnikasiga, yig’ibterib olish uslubi va sharoitiga, shuningdek saqlash usuli, sharoitiga, saqlanadigan mahsulot miqdoriga, saqlanish muddatiga, zararkunandalarga qarshi kurashish choralariga va boshqalarga bog’liq. respublikamizda ham boshqa ko’pgina mamlakatlar singari har yili zararkunandalarga qarshi kurashish uchun ko’plab moddiy xarajatlar sarflanadi. faqatgina donning holatini muntazam nazorat qilib borish, don zaxiralari inshootlarining takomillashtirish, zararkunandalar tushishining oldini oluvchi hamda ularga qarshi …

rlashtiriladi. don zaxirasiga ziyon yetkazadigan zararkunandalar ichida eng salmoqlisi bu hasharotlardir. hozirgi kunda hasharotlarning milliondan ortiq turi aniqlangan bo’lib, ularning barchasi ensecta sinfiga mansubdir. hasharotlar turli-tuman tuzilishga, shakl va kattalikka ega. umuman olganda, tuzilishi jihatdan hasharotlarni uch qismga ajratish mumkin: bosh qismi, ko’krak va qorin qismi. hasharotlar o’zlarining barcha xossa xususiyatlari yuzasidan sinflar, sinfchalar, oilalar va boshqa bo’limlarga ajratiladi. don zaxirasining barcha zararkunanda hasharotlari qattiq qanotlilar, qo’ng’izlar va parda qanotlilar yoki kapalaklar guruhiga mansubdir. ma’lumki barcha hasharotlar jinsli hisoblanadi. ularning erkak va urg’ochilari bir-biridan katta-kichikligi, shakli, rangi va boshqa belgilari bilan yaqqol ajralib turadi. hasharotlarning barchasi tuxum qo’yish orqali ko’payadi. urg’ochi hasharotlar otalangandan so’ng turiga bog’liq holda bitta, ikkita yoki to’p-to’p qilib tuxum qo’yadi. odatda hasharotlar tuxumini ozuqa ichiga yoki unga yaqin bo’lgan joyga qo’yadi, negaki undan chiqqan lichinka mana shu ozuqa bilan ovqatlanadi. bundan tashqari, ko’pgina tur urg’ochi hasharotlar tuxumlarini tashqi xavflardan (harorat, namlik, yirtqich hasharotlar va b.q) himoya …

i hasharotlarga tripslar, dala qandalalari, pichanxo’rlarni misol qilib olish mumkin. hasharotlarning to’liq rivojlanishida to’rtta bosqich mavjud: tuxum, lichinka, g’umbak va yetuk hasharot. tuxumdan chiqqan lichinka ota-onasiga umuman o’xshamaydi, ya’ni chuvalchangsimon ko’rinishda bo’ladi. ular o’sish va rivojlanish davrida kuchli ozuqlanadilar. lichinkaligining oxirgi davrida o’ziga qulay joy qidirishadi, chunki g’umbaklikka o’tishi bilan ular harakatdan to’xtaydilar. ko’pgina hasharotlar g’umbaklikka o’tish davrida o’zlariga boshpana yasab oladilar, ba’zilari belanchak,ba’zilari esa pillaga o’ralib oladilar. g’umbaklikka o’tishda ularning tanasi kichrayadi, ko’krak qismi esa qalinlashuvi kuzatiladi, so’ngra g’umbak ichida uning asosiy organlari shakllana boshlaydi. yetuk hasharotga aylangach, ular tashqi qobiqni yorib chiqadi va tarqaladi. dastavval g’umbakdan chiqqan hasharotning qanotlari yorqin rangda va yumshoq bo’ladi. biroz muddat o’tgach kattalashadi va rangi to’qroq tusga kiradi. qo’ng’izlar qulay sharoitda tez ko’payish xususiyatiga ega. urg’ochi qo’ngizlar mahsuldor bo’lgandan keyin don zaxirasiga, qoplarga, yog’ochlarga va boshqa joylarga tuxum qo’yadilar. ba’zi turlari don ichini kovlab, shu yerga tuxum qo’yadi. tuxumdan lichinkalar chiqadi. chiqqan lichinkalar …

s granarius l). bu oilaga kiruvchi qo’ng’izlarning boshi cho’zinchoq trubasimon bo’ladi. mana shu uzunchoq qismi tumshuq deb ataladi. ularda mana shu uzun tumshuq bo’lganligi sababli uzun tumshuqlar yoki filchalar deb ataladi. don zaxirasida bu turga kiruvchi hasharotlardan ombor, sholi, makkajo’xori uzun tumshuqlari ko’p uchraydi. 38-rasm. ombor uzun tumshug’i (sitophilus granarius l). dunyoning hamma joyida tarqalgan tanasining uzunligi tumshug’i bilan birga 3–6 mm bo’ladi. ko’pincha uning lichinkasi va g’umbagi rivojlangan donning kattaligiga ko’ra turlicha bo’lishi mumkin. tuxumdan chiqqan yosh qo’ngizcha, yorqin jigarrang tusda bo’ladi. ombor uzun tumshug’i o’ziga xos, shu bilan bir qatorda donning buzilishiga olib keluvchi holatda tuxum qo’yadi. . 39-rasm. ombor uzun tumshug’i. bitta urg’ochi hasharot 50 dan 300 gacha kulrang tusli oval shaklda tuxum qo’yadi. tuxumning uzunligi 0,6–0,7 mm eni 0–3 mm bo’ladi. urg’ochi uzuntumshuq bug’doy, arpa, javdar donlariga bittadan, yirik donlarga (masalan makkajo’xori) 2–3 tadan tuxum qo’yadi va ustini tez qotib qoluvchi suyuqlik bilan berkitib ketadi. tuxumdan …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "don zararkunandalari va ularga qarshi kurash"

1666818827.docx don zararkunandalari va ularga qarshi kurash reja: 1. don zararkunandalari 2. zararkunanda kemiruvchilar va qushlar 3. zararkunandalarga qarshi kurash va profilaktik chora-tadbirlar 1. don zararkunandalari don va don mahsulotlari sifati va vaznining saqlash davridagi kamayishi “don zaxiralari” zararkunandalari deb nomlanuvchi tirik organizm vakillari ta’sirida ham yuzaga kelishi mumkin. don zararkunandalari qadim-qadimdan ma’lum. inson qadim zamonlarda ham donni zararkunandalardan saqlash maqsadida turli chora-tadbirlar qo’llab kelgan. ilk bora don omborlarining yuzaga kelishi bilan u yerda turli kemiruvchilar va hasharotlar to’plana boshladi. ba’zi turlar uchun bu yangi ekologik muhit maqbul bo’lib, ular asta-sekin faqatgina shu yerlarda yashashga va rivojlanishga moslasha...

DOCX format, 1.8 MB. To download "don zararkunandalari va ularga qarshi kurash", click the Telegram button on the left.

Tags: don zararkunandalari va ularga … DOCX Free download Telegram