shaxsning gumanistik nazariyasi

DOCX 31.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1544258340_73235.docx shaxsning gumanistik nazariyasi reja: 1. shaxsga doir bixevioral-kognitiv nazariyalar 2. skinner nazariyasining asosiy g‘oyalari 3. respondent va operant xulq tushunchalari. shaxsning gumanistik nazariyasi shaxsga doir gumanistik nazariyada ikki asosiy yo‘nalishlar farqlanadi. birinchisi, “klinik” (klinikaga yo‘naltirilgan) amerikalik psixolog k.rodjers qarashlarida o‘z ifodasini topgan yo‘nalish. ikkinchisi “motivatsion” yo‘nalish. uning asoschisi amerikalik psixolog a.masloudir. mazkur ikki yo‘nalish o‘rtasida muayyan tafovutlar bo‘lsa-da, ularni bog‘lab turgan jihatlar ko‘p uchraydi. gumanistik psixologiya yo‘ndashuvi vakillari shaxs taraqqiyotining asosiy manbai deb avtoaktualizatsiyaga bo‘lgan tug‘ma moyilliklarni nazarda tutadilar. shaxs taraqqiyoti deb ushbu tug‘ma moyilliklarning namoyon bo‘lishiga aytishadi. k.rodjersga fikriga ko‘ra, inson psixikasida ikki tug‘ma moyillik mavjud. birinchisi, muallif tomonidan “avtoaktualizatsiya tendensiyasi” deb nomlangan moyillik inson shaxsining bo‘lajak xususiyatlari negizini o‘zida jo etgan. ikkinchi tug‘ma moyillik – “organizmik nazorat jarayoni” – shaxs taraqqiyotini idora etuvchi mexanizmdir. mazkur moyilliklar asosida odam taraqqiyoti davomida “men”ning alohida shaxsga doir tuzilmasi paydo bo‘ladi. u o‘z ichida “ideal men” va “real men”ni qamrab oladi. …

-o‘zidan yo‘qolib ketadigan «defitsitar» ehtiyojlar hamda qondirilishi ularni kuchaytiruvchi “o‘sishga doir” ehtiyojlar. maslou fikriga ko‘ra, motivatsiyaning besh darajasi mavjud: 1) fiziologik (oziqlanish, uxlash ehtiyjlari); 2) himoyalanganlik ehtiyoji (uy-joyga ega bo‘lish, ish joyiga ehtiyoj); 3) bir insonning boshqa bir insonga nisbatan ehtiyojini ifodalovchi mansublik ehtiyoji, masalan, oila qurishga; 4) o‘zini-o‘zi baholash ehtiyoji (o‘zini hurmat qilish, o‘z g‘ururini saqlash); 5) avtoaktualizatsiya ehtiyoji (ijod qilish, go‘zallikka intilish, to‘kis bo‘lish kabi metaehtiyojlar). ro‘yxat boshidagi ikki ehtiyoj defitsitar, uchinchisi – oraliq ehtiyoj, to‘rtinchi va beshinchi ehtiyojlar o‘sishni ta’minlaydigan ehtiyojlar sirasiga kiritilgan. maslou motivatsiyaning mantiqiy ketma-ketlikda rivojlanish qonunini ifoda etgan. unga ko‘ra odam motivatsiyasi quyidan yuqoriga qarab rivojlanadi, agarki quyi darajadagi ehtiyojlar qondirilmas ekan shaxsning yuqori darajadagi ehtiyojlarining shakllanishi amri mahol bo‘ladi. boshqachasiga aytadigan bo‘lsak, odamning bosh suqadigan uy-joyi bo‘lmas, qorni to‘ymas ekan u oila qurish imkoniyatidan mahrum bo‘ladi, oilasi yo‘q ekan o‘zini-o‘zi hurmat qilolmaydi yoki ijod bilan shug‘ullanishiga monelik qiladigan omillar ko‘payadi. inson uchun eng …

qiladi, ongsizlik vaqti-vaqti avtoaktualizatsiya jarayoniga to‘sqinlik qilib u yoki bu sabablarga ko‘ra vujudga kelib turadi. gumanistlar shaxs iroda erkinligiga to‘liq egadir deb hisoblaydilar. inson o‘zini, o‘z xatti-harakatlarini anglaydi, rejalar tuzadi, hayot mazmunini qidiradi. inson – o‘z shaxsi va o‘z baxtini ni o‘zi yaratuvchisidir. insonning ichki olami, uning o‘y-fikrlari, tuyg‘ulari va emotsiyalari voqelikning to‘g‘ridan-to‘g‘ri aks etishi emas. har bir odam reallikni o‘zining subyektiv idrokiga muvofiq talqin etadi. botiniy olam uning o‘zigagina to‘liq kashf bo‘lishi mumkin. odam hatti-harakatlari negizini subyektiv idrok va subyektiv kechinmalar tashkil etadi. faqatgina subyektiv tajriba konkret shaxs xulq-atvorini tushunish imkoniyatini beradi. shaxsning gumanistik modelini konseptual “birliklari” sifatida quyidagilar ilgari suriladi: 1) «real men» — “ayni dam va shu yerda”gi o‘y-fikrlar, tuyg‘ular, kechinmalar yig‘indisi (rodjers k., 1994); 2) «ideal men» — inson o‘zining shaxsiy salohiyatini namoyon qilishi uchun zaruriy sanagan o‘y-fikrlar, tuyg‘ular, kechinmalar yig‘indisi. 3) avtoaktualizatsiyaga bo‘lgan ehtiyoj — shaxs taraqqiyoti va kamolotini belgilaydigan tug‘ma ehtiyojlar (maslou a., 1997). …

chli nomuvofiqlikda psixologik muammolar paydo bo‘la boshlaydi. shaxs taraqqiyotiga to‘sqinlik qiluvchi bloklar sifatida a.maslouning ehtiyojlar shajarasi ilgari suriladi. shaxs to‘kisligini “real men” va “ideal men” o‘rtasidagi kongruentlik ta’minlaydi. ular o‘rtasidagi nisbat birga yaqin bo‘lishi lozim. shaxs to‘kisligi – o‘z imkoniyatlarini to‘liq ro‘yobga chiqarayotgan shaxsning asosiy sifatidir. tarbiya mazmuni va shaxs korreksiyasi uning to‘kisligini ta’minlashdan iborat. to‘kis shaxs, birinchidan, o‘z yaqinlari va do‘stlari bilan qoniqarli psixologik aloqa o‘rnatishga harakat qiladi, o‘z his-tuyg‘ularini oshkor qilishdan qo‘rqmaydi, sir-sinoatlari hisobda mavjud emasligi bilan ajralib turadi; ikkinchidan, aslida kim ekanini (real men) va kim bo‘lishini (ideal men) aniq biladi; uchinchidan, yangi tajribani o‘zlashtirishga maksimal darajada ochiq va hayotni “ayni damda va shu yerda” qanday bo‘lsa shundayligicha qabul qiladi; to‘rtinchidan, barcha odamzotga shartsiz ijobiy munosabatni namoyon qiladi; beshinchidan boshqa odamlarni tushunishga, o‘zida empatiyani rivojlantirishga, olamga o‘zga odam nigohi bilan qarashga intiladi. to‘kis shaxs sifatlari: 1) reallikni samarali idrok etadi; 2) xulqi tabiiy va sodda; 3) muammoni …

g‘oya va bilimlar empirik yo‘l – sezgi a’zolaridan keladigan tajriba orqali paydo bo‘ladi deb hisoblaganlar. djon lokk (1632-1704) inson tafakkuri azaldan tabula rasa, “oq qog‘oz”day bo‘ladi, bizning tajribamiz unda o‘z izlarini qoldirish natijasidir deya e’tirof etgan. demakki, odamlar tevarak muhit bosimiga binoan o‘zini tutadilar. empiristlar bilimlar asosini tafakkurdan ko‘ra mustahkamroq kuzatuv orqali olingan tajriba tashkil etadi degan aqidagi ishonganlar. mazkur g‘oya tadqiqiy metodlari empirik kuzatuvga tayanadigan fan sifatida ma’lum bixeviorizm taraqqiyotiga katta ta’sir ko‘rsatgan. bixeviorizm – xulq-atvor to‘g‘risidagi fandir. bixeviorizm shaxs nazariyasi sifatida dastlab aqshda paydo bo‘lgan. bixeviorizm asosiy formulasi s – r bo‘lgan stimul-reaktiv nazariyalar sirasiga taalluqli. mazkur nazariyalar muayyan darajada o‘xshash bo‘lsalarda, ularning har birini o‘ziga xos jihatlari mavjud. psixologiyada bixevioral yo‘nalish asoschisi deb djon uotson (19781958) tan olingan. uning g‘oyalari ivan pavlov tomonidan o‘rganishning mumtoz shartlanishi sifatida ma’lum ilmiy g‘oyalariga tayanadi. dj.uotson o‘zini-o‘zi kuzatish asosida ong tuzilmalarini kashf etuvchi fan sifatidagi psixologiyani keskin tanqid ostiga olgan. u …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "shaxsning gumanistik nazariyasi"

1544258340_73235.docx shaxsning gumanistik nazariyasi reja: 1. shaxsga doir bixevioral-kognitiv nazariyalar 2. skinner nazariyasining asosiy g‘oyalari 3. respondent va operant xulq tushunchalari. shaxsning gumanistik nazariyasi shaxsga doir gumanistik nazariyada ikki asosiy yo‘nalishlar farqlanadi. birinchisi, “klinik” (klinikaga yo‘naltirilgan) amerikalik psixolog k.rodjers qarashlarida o‘z ifodasini topgan yo‘nalish. ikkinchisi “motivatsion” yo‘nalish. uning asoschisi amerikalik psixolog a.masloudir. mazkur ikki yo‘nalish o‘rtasida muayyan tafovutlar bo‘lsa-da, ularni bog‘lab turgan jihatlar ko‘p uchraydi. gumanistik psixologiya yo‘ndashuvi vakillari shaxs taraqqiyotining asosiy manbai deb avtoaktualizatsiyaga bo‘lgan tug‘ma moyilliklarni nazarda tutadilar. shaxs taraqqiyoti deb ushbu tu...

DOCX format, 31.0 KB. To download "shaxsning gumanistik nazariyasi", click the Telegram button on the left.

Tags: shaxsning gumanistik nazariyasi DOCX Free download Telegram