тергов экспериментини ўтказиш психологияси ва суд психологик экспертизани тайинлаш зарурати

DOC 109,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1427641044_60678.doc тергов экспериментини ўтказиш психологияси ва суд психологик экспертизани тайинлаш зарурати режа 1.эксперимент қатнашчиларининг психологик хусусиятларини аниклаш. 2. тергов эксперименти ва суд - психологик экспертизани тайинлаш зарурати 3. эксперимент усули билан далилларни текширишда айбланувчининг билим, малака ва кўникма қобилиятини аниқлаш. 4. кўрсатмаларни воқеа жойида текшириш психологияси тергов эксперименти алоҳида процессуал ҳаракат бўлиб, мавжуд фактларни текшириш ва янги далиллар олиш мақсадида ўтказилади. унинг мазмуни муайян шароитда ва маълум вазиятларда бирон-бир воқеа-ҳодисанинг тафсилотларини аниқлаш мақсадида турли тажрибалар ўтказишдан иборатдир. тергов эксперименти унинг қатнашчиларига психологик таъсир ўтказишнинг кучли воситаси бўлиб ҳисобланади. унинг натижалари муайян ҳодисанинг юз бериши мумкинлиги ёки мумкин эмаслигидан далолат беради. эксперимент қатнашчилари, яъни уни ўтказувчиларни тўғри танлаш алоҳида аҳамиятга эгадир. уларни ўтказишда одатда кенг доирадаги шахслар жалб этилади. экспериментда терговчи ва холислардан ташқари айбланувчи, жабрланувчи, турли соҳалар бўйича илм-фан мутахассислари, шунингдек, у ёки бу тажрибани ўтказишни таъминлайдиган техник ходимлар иштирок этишлари мумкин. эксперимент жараёнида жиноят кўриниши, саҳнасининг айнан қайтарилиши тайёргарлик …

м ҳолларда айбланувчи, баъзан эса жабрланувчи ҳам муайян томондан манфаатдор бўлганликлари учун тергов экспериментида қатнашишга розилик билдирадилар-у, воқеа-ҳодиса тўғрисида нотўғри кўрсатма беришга ёки чалғитишга ҳаракат қиладилар. бундай пайтларда тергов эксперименти натижалари ўта ҳушёрлик билан баҳоланиши лозим. экперимент пайтида қатнашчилар мураккаб психологик ҳолатда бўладилар, бу уларнинг хатти-ҳаракатлари, нутқлари, ўзларини тутишларига сезиларли даражада таъсир ўтказади. эксперимент жараёнининг шарт-шароитлари, вазият, атрофда йиғилганлар таъсири натижасида баъзан эксперимент иштирокчилари воқеа содир бўлган пайтдаги ҳиссиётларни бошдан кечиришади ёки аксинча талмовсираб, довдираб қолишади. тергов экспериментининг бош мақсади - тажриба ўтказиш ва олинган натижаларни ҳаққоний баҳолашдан иборат. эксперимент жараёнида терговчининг зиммасига тажриба ўтказишни уюштириш, назорат қилиб туриш, унинг қандай ўтаётганини қайд этиб бориш, олинадиган натижаларни баҳолаш юклатилади. терговчи тажрибаларнинг сонини, такрорийлигини белгилайди. тажрибаларнинг кўп маротабалиги тергов экспериментининг асосий талабларидандир. иккинчи талаб - тажриба шаклининг янгиланиши, яъни такрорланаётган кейинги ҳар бир тажриба биринчисидан бирмунча ўзгартирилган шароитларда ўтказилиши. ўзгартирилган тарздаги тажрибалар ўрганилаётган объект ёки субъект ҳақида тўлароқ маълумот бериб боради. …

лекин тегишли ҳужжатлар бўлмаган ҳолларда айбланувчи, гумондор ва жабрланувчининг неча ёшга кирганини аниқлаш учун. қонунда суд-медицина, суд-психиатрик, суд-психологик ёки комплекс турдаги экспертизаларни тегишли мутахассислар- врач, психолог, психиатрлар таклиф қилиниб, улар иштирокида ўтказилиши белгилаб қўйилган. кўпчилик ҳолларда экспертиза ўтказиш зарурияти терговчининг ихтиёри билан ҳал этилади. бунга сабаб мазкур масалани ҳал қилиш унинг ваколатига киришидир. суд экспертизаларини тайинлаш ва уни ўтказиш чоғида терговчи ва эксперт ўртасидаги субъектив, психологик муносабат экспертиза натижасига сезиларли таъсир кўрсатади. шу сабабли уларнинг муносабатлари ўзаро ҳурмат, ҳамкорлик ва ишонч асосида қурилмоғи лозим. агар давлат экспертиза муассасаси ҳудудида зарур бўлган экспертизани ўтказиш имкони бўлмаса, бундай пайтда терговчининг ўзи ана шундай муассаса ва экспертни танлашда унинг савияси, холислиги, иш натижасидан манфаатдор эмаслиги ҳолатларини ҳисобга олиши лозим. суд экспертизалари амалиётининг кўрсатишича, экспертиза натижасига қуйидаги ҳолатлар таъсир ўтказиши мумкин: 1. экспертга четдан кимдир нуқтаи назарини ўтказиши; 2. хизмат лавозимидан фойдаланиб, психологик тазйиқ ўтказиш; 3. экспертга моддий манфаатдорликни таклиф этиш орқали таъсир ўтказиш; …

он жпкнинг тегишли 171-моддасига биноан терговчи томонидан чиқарилган қарорга кўра тайинланади. судда эса кўрилаётган ишда психологик мазмундаги вазиятларнинг мавжудлиги ҳақида ва уларнинг тергов жараёнида ўз ечимини топмаганлигига шубҳа туғилган ҳолатларда судья томонидан чиқарилган қарорга биноан суд-психологик экспертизаси тайинланади. бу хилдаги процессуал ҳужжатларда экспертизадан ўтказилиши лозим бўлган шахс, унинг содир этган жиноий хатти-ҳаракати ҳақидаги қисқача баённома ҳамда ушбу содир этилган жиноий хатти-ҳаракатда психологик мазмундаги ҳолатларнинг мавжудлигига асосланиб, суд-психологик экспертизасини тайинлаш зарурлиги тўғрисидаги фикр акс этган бўлиши лозим. шунингдек, ушбу ҳужжатда эксперт аниқланиб, унинг олдига ҳал қилиниши лозим бўлган саволлар қўйилиши керак. жиноят процессуал қонун талабларига кўра терговчи тайинланган барча экспертизаларда, жумладан суд-психологик экспертизаси ўтказиш жараёнида ҳам қатнашиш ҳуқуқига эга. бироқ қонунни инкор қилмаган ҳолда, бизнинг назаримизда, терговчининг суд-психологик экспертизасида қатнашишини ҳар доим ҳам мақсадга мувофиқ деб бўлмайди. чунки, айрим ҳолларда психологик эксперимент ўтказиш жараёнида терговчининг қатнашиши синалувчи учун тескари таъсир қилиши, яъни унинг кўнглидаги фикр-мулоҳазаларини очиқ-ойдин айта олмаслигига олиб келиши мумкин. …

бошқа мутахассисларни ҳам экспертизага таклиф қилиш ҳуқуқига эгадир. суд фаолиятида суд-психологик экспертизасини тайинлаш ва уни ўтказиш дастлабки тергов жараёнига нисбатан бир мунча фарқли хусусиятларга эгадир. шу ўринда таъкидлаш жоизки, жиноят процессуал кодексида экспертларни судга чақириш тартиби бўйича муайян аниқ кўрсатмалар мавжуд эмас. айрим судьялар экспертлар ишлаётган ташкилот ёки муассаса раҳбарига чақирув қоғозини жўнатиш билан чекланадилар. бизнинг назаримизда, экспертларни суд ишига жалб қилиш бўйича ҳуқуқий кўрсатмалар ишлаб чиқилиши ва экспертларнинг хизмат ҳақи сифатидаги моддий манфаатдорлиги белгиланиши ҳар томонлама мақсадга мувофиқдир. кузатувларимизга қараганда, экспертларнинг хизмат ҳақи белгиланмаганлиги, моддий манфаатдорлиги кўрсатилмаганлиги учун уларни экспертиза ўтказишга жалб қилиш кўпинча бироз қийинчилик билан амалга оширилмоқда. юқорида таъкидланганидек, судда суд-психологик экспертизасини ўтказиш дастлабки тергов жараёнида ўтказиладиган психологик экспертизага қараганда бир қатор ўзига хосликларга эгадир. хусусан судда эксперт-психолог жиноят ишига тааллуқли бўлган ҳолатлар бўйича, айбланувчининг жиноятни содир этганлигини исботлаш жараёнида, уни сўроқ қилишда ва ҳоказоларда бевосита иштирокчи сифатида қатнашади. у психологик тадқиқот жараёнига зарур бошқа кишиларни таклиф …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "тергов экспериментини ўтказиш психологияси ва суд психологик экспертизани тайинлаш зарурати"

1427641044_60678.doc тергов экспериментини ўтказиш психологияси ва суд психологик экспертизани тайинлаш зарурати режа 1.эксперимент қатнашчиларининг психологик хусусиятларини аниклаш. 2. тергов эксперименти ва суд - психологик экспертизани тайинлаш зарурати 3. эксперимент усули билан далилларни текширишда айбланувчининг билим, малака ва кўникма қобилиятини аниқлаш. 4. кўрсатмаларни воқеа жойида текшириш психологияси тергов эксперименти алоҳида процессуал ҳаракат бўлиб, мавжуд фактларни текшириш ва янги далиллар олиш мақсадида ўтказилади. унинг мазмуни муайян шароитда ва маълум вазиятларда бирон-бир воқеа-ҳодисанинг тафсилотларини аниқлаш мақсадида турли тажрибалар ўтказишдан иборатдир. тергов эксперименти унинг қатнашчиларига психологик таъсир ўтказишнинг кучли воситаси бўлиб ҳисобланади....

Формат DOC, 109,0 КБ. Чтобы скачать "тергов экспериментини ўтказиш психологияси ва суд психологик экспертизани тайинлаш зарурати", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: тергов экспериментини ўтказиш п… DOC Бесплатная загрузка Telegram