ta’lim va aqliy taraqqiyoti

DOC 45,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1427728370_60712.doc ta’lim va aqliy taraqqiyoti reja: 1.ta’lim jarayoni haqida qisqacha tushuncha. 2.ta’lim jarayonida kuzatuvchanlik va tafakkur tarkib toptirish. 3.ta’lim jarayonida xotira. 4.ta’limda diqqat va qiziqishlar. 5.ta’limda irodaning roli. tayanch iboralar: ta’lim, ta’lim muvaffaqiyatining omillari, kuzatuvchanlik uning ta’lim jarayonidagi o’rni, fikr yuritish jarayonlari va vositalari, shakllantirish usullari, ta’lim jarayonida esda olib qolish, esda saqlash, esga tushurishning o’rni, ta’limda diqqatning o’rni, qiziqishlar, o’quvchining irodaviy zo’r berishi, o’z-o’zini qo’lga olishi. ta’lim jarayoni haqida qisqacha tushuncha. ta’lim talabaga mufyyan ko’lamda va darajada bilim, ko’nikma va malaka berishga, shuningdek shaxsning aqliy faoliyatini rivojlantirishga qartilgan murakkab jarayon hisoblanadi. ta’lim ikki tomonlama xarakterga ega bo’lib, o’qituvchi (ta’lim beradi) va talaba (ta’lim oladi) larning hamkorlikdagi faoliyati natijasida amalga oshiriladi. ta’limning muvaffaqiyati, birinchidan o’qituvchi bilan talabalar jamoasi hamkorligidagi faoliyatining faol tarzda o’tishiga, ikkinchidan, nimalardan saboq berishga, kim tomonidan tashkil qilishga, uni qanday metodlar bilan amalga oshirishga va kimlarni o’qitishga ko’p jihatdan bog’liqdir. oliy ta’lim tizimida o’qish o’qituvchi rahbarligidagi o’qitish …

va malakalarni o’zlashtirishdan ibratdir. o’zlashtirish jarayoni inson faoliyatining ajralmas qismi bo’lib pedagogik psixologik ta’sirlar talabalar ongida qay yo’sinda tasavvur obrazlari, fikr va mulohazalar bo’layotganligi, ularning amaliy faoliyatlarida qanday shaklda aks etayotganligi, psixik o’sishga, ilmiy dunyoqarash va e’tiqodlarni egallashga yordam berayotganligini aks ettiruvchi murakkab jarayon hisoblanadi. ta’lim jarayonida kuzatuvchanlik va tafakkur tarkib toptirish. kuzatuvchanlikni talabaarda shakllantirish uchun o’qituvchi ular oldiga aniq va muayyan maqsad qoyishni: yaxlit predmetdan bo’lak va qismlarni ajratishni, obektlarni o’zaro taqqoslashni, muxim va nomuxim belgilarni farqlashni o’rgatish lozim. kuzatish yordamida o’rganilgan narsa va hodisalar talabalar tomonidan rasmlar, chizmalar, loyihalar, esdaliklar, muloxazalar tarzida qayd qilib boriladi. faol maqsadga yo’naltirilgan uzluksiz kuzatish zamirida ularning kuzatuvchanlik xususiyati tarkib topadi va bilimlarni puxta, tez va aniq o’zlashtirish uchun xizmat qiladi. bilimlarni o’zlashtirishning muxim tomonlaridan biri o’quv materialini tushinishdan iborat bo’lib, ularning o’zoro bog’liqligi, predmetlararo aloqasi, muayyan sohalarga va tizimlarga taalluqligini anglash bosqichiga ko’tariladi. talaba o’rganilayotgan materiallarni o’tilgan mavzular bilan murakkab ichki bog’lanishga …

olingan bir butun narsaga aloqadorlik aks ettirlmoqda; «siyosat» mavhum tushuncha. hatto talabaga «gulzor» so’zini to’planma tushunchalarga taalluqli ekanligini isbotlab, dalillab bermog’i shart. bilimlarni aniqlash va ularni mustaqil o’zlashtirish jarayonida fikr yuritish operasiyalaridan unumli foydalanmog’i darkor. masalan: matnni tahlil va sintez qilish, taqqoslash, umumlashtirish, tizimlashtirish va hokazo. tahlil narsa va hodisalarni fikran tarkibiy qismlarga ajratishdan iborat bo’lib, unda butunning bo’laklarga nisbatan munosabati aniqlanadi. sintez esa, aksincha, fikr obekti bo’lgan narsa va hodisalarning tarkibiy qismlarini fikran bir butun qilib qo’shishdir. o’rganilayotgan narsa va hodisalardan ularning muhim belgilarini, sifat yoki xususiyatlarini fikran ajratib, ana shu belgi sifat yoki xususiyatlarni mustaqil fikr obektiga aylantirsh, ya’ni mavhumlashtirish /abstraksiyalashtirish/ ayni muddaodir. shuningdek, ular o’zlashtirilayotgan narsa va hodisalarning muxim va uxshash belgilariga ko’ra bir guruhga birlashtirish ko’nikmasiga ega bo’lishi lozim. psixologiya fanida uning uchta ko’rinishi mavjuddir: ta’kidlovchi, ayruvchi, taqqoslovchi. talabalar o’zlashtirilgan bilimlari yuzasidan mustaqil ravishda hukm chiqarish imkoniyatiga erishmoqlari kerak. narsa va hodisalarning belgi va xususiyatlari haqida …

fikrning yo’nalishixususiydan umumiylik tomon boradi. masalan, «i kurs talabalari paxta terimida faol ishtirok etadilar», «paxta yig’im-terimida iii kurs talabalari ham qatnashadilar», «paxta yig’im-terimida iv kurs talabalari ham chetda turmadilar», talaba yuqoridagi hukmlardan yangi umumiy hukm chiqaradi: «universitetimizning barcha talabalari paxta yig’im-terimida faol ishtirok qildilar». deduktiv xulosa chiqarishda fikrning yo’nalishi umumiylikdan xususiy tomon boradi. masalan, «respublikamiz mehnatkashlari yer kurrasida tinchlik bo’lshi uchun qo’l qoyganlan», «bizning toshkent davlat universiteti talabalari ham tinchlik tarafdoridirlar»! analogiya yo’li bilan xulosa chiqarishda fikrning xususiydan xususiya tomonga qaratiladi. masalan, «havo o’zgarib, avzoyi buzilmoqda», «utgan yili ham shunday havodan keyin sovuq shamol esib, qor yoqqan edi», «ob-havo xuddi shunday o’zgarib turibdi, albatta yana qor yoqsa kerak». xudi shu anologik yo’l bilan talabalar boshqa hodisalar to’g’risida ham xulosa chiqarishi mumkin. mustaqil xulosa chiqarish o’zlashtirilgan materiallarni tushunishdan dalolat beradi. talabalar oldida muammoli vaziyatlar vujudga keltirilganda, ularning yechimini mustaqil ravishda topishlari kerak bo’ladi. aytaylik, manna bunday vaziyat maydonga keladi: «mustaqil bilim …

iladi. ta’lim jarayonida xotira. o’quv materialini esda olib qolish, esda saqlash, esga tushirishsh uchun xotiraning bir necha xil vositalaridan foydalaniladi. dastlab bilimlar, axborotlar talaba ongiga assosiativ yo’l bilan boradi. jumladan, o’rganilayotgan narsa va hodisalarning o’zaro o’xshashligi, yondoshligi, qarama-qarshiligi /kontrast holati/ mavjud bo’lgandigi sababli ular yegilroq o’zlashtiriladi. ba’zan qonun va qoidalar ma’nosiga tushunmay, mexanik ravishda yod olinadi. lekin, bunday materiallar esda po’xta saqlanmaydi. ana shuning uchun o’quv materiallari mohiyatini imkoni boricha mantiqiy yo’l bilan esda olib qolish kutilgan samaralarni beradi. ayniqsa , esda olib qolishning omilkor usullaridan foydalanish o’zlashtirish sifatini oshiradi. chunonchi, ma’nosiga ko’ra matndagi so’zlarni, iboralarni fikran guruhlashtirish, matndan tayanch nuqtalarini topish, matn buyicha reja tuzish, o’tilgan mavzularni idrok qilgan holda yangi mavzuni takrorlashning axamiyati nixoyatda kattadir. o’zlashtirish jarayonidagi samaradorlik ko’p jihatdan talabalarga beriladigan ustanovkalarga /ularning ruhan shu narsana qabul qilishga tayyorgarligi, yaqqol ko’rsatmalar berilishi, inson o’zini-o’zi yo’naltirish jarayoni/ bog’liqdir. odatda ularning /materiallarning/ xususiyatlaridan kelib chiqqan holda uzoq yoki qisqa …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "ta’lim va aqliy taraqqiyoti"

1427728370_60712.doc ta’lim va aqliy taraqqiyoti reja: 1.ta’lim jarayoni haqida qisqacha tushuncha. 2.ta’lim jarayonida kuzatuvchanlik va tafakkur tarkib toptirish. 3.ta’lim jarayonida xotira. 4.ta’limda diqqat va qiziqishlar. 5.ta’limda irodaning roli. tayanch iboralar: ta’lim, ta’lim muvaffaqiyatining omillari, kuzatuvchanlik uning ta’lim jarayonidagi o’rni, fikr yuritish jarayonlari va vositalari, shakllantirish usullari, ta’lim jarayonida esda olib qolish, esda saqlash, esga tushurishning o’rni, ta’limda diqqatning o’rni, qiziqishlar, o’quvchining irodaviy zo’r berishi, o’z-o’zini qo’lga olishi. ta’lim jarayoni haqida qisqacha tushuncha. ta’lim talabaga mufyyan ko’lamda va darajada bilim, ko’nikma va malaka berishga, shuningdek shaxsning aqliy faoliyatini rivojlantirishga qartilgan mur...

Формат DOC, 45,5 КБ. Чтобы скачать "ta’lim va aqliy taraqqiyoti", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: ta’lim va aqliy taraqqiyoti DOC Бесплатная загрузка Telegram