islom mamlakatlarida matematika

DOC 5,5 МБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1443672752_61319.doc 1296 = + = + = + + = + + = + = + 1296 = n a b a b a = + » + 2 2 / / / / / / / / / / / / a b ab b = 2 m k 60 2 1 - / / / / 1 1 1 m n p × × × × 3 4 1 2 1 4 2 5 1 3 2 3 1 10 9 10 1 2 1 3 2 3 1 10 = + = + × = + + × ; ; / = + = n n 60 15 60 1 4 = - + = + = + = n n 60 12 60 1 5 = - + = = + = + = + = + n n 60 6 60 1 10 = - …

s d d d d d д = - - × = - - æ è ç ö ø ÷ = 2 2 2 2 2 1 7 1 2 1 7 1 1 7 1 14 11 14 d a h h = + 2 4 q d l d h a = × - - æ è ç ö ø ÷ 2 2 2 2 q d l h d a = × + - æ è ç ö ø ÷ 2 2 2 2 10 10 4 2 4 h + = - v v катта ки ик = × × = = × × = ¸ 1 3 16 20 106 2 3 1 3 4 10 13 1 3 106 2 3 13 1 3 93 1 3 - = x y z x y z + + = + + = ì í ï …

ademiyasi ishining davom etttiruvchilari g'iyosiddin jamshid al-koshiy bir daraja sinusini hisoblash vii asrda arabistonning beqiyos rivojlanib ketishidan butun dunyo hayratda qoldi. vi-vii asrlarda araviya siyosiy va iqtisodiy tanglikni boshidan kechirar edi. 622 yili muhammad payg'ambarimiz o'zining siyosiy muxoliflaridan qochib, makkadan yasrib (madina)ga o'tdi va yasribda islom(yakka xudolik) dinini yaratdi. o'sha shaharda islomni qabul qilganlarning ittifoqini tuzdi. ittifoq a'zolari muhammadni payg'ambar deb tan olishdi. o'sha 622 yil musulmon kalendarining, ya'ni hijriy yil hisobining boshi uchun qabul qilindi, 630 yili muhammad makkaga qaytib keldi va o'z muxoliflari ustidan g'alaba qozondi. u 632 yili esa vafot etdi. uning o'rinbosarlari-xaliflar dinsizlarga islom dinini qabul qildirish shiori ostida sharq va g'arb mamlakatlariga bir necha harbiy yurishlar uyushtirishdi. ular salkam yuz yil ichida dunyoning juda ko'p qismini bosib olishdi. ular 711 yili afrika bo'g'ozi orqali yevropaga hujum qildi. 712 yili xorazm va panjobni zabt etdi. viii asrning o'rtalarida arablar afrikaning o'rta yer dengizi sohillaridagi mamlakatlarida, yaqin …

rsatmalar) ni ollohdan olamiz, agar ularda yolg'on narsalar bo'lsa, ular bizga kerak emas»*,-deydi. abu rayhon beruniy(973-1048) o'zining «qadimgi xalqlardan qolgan yodgorliklar» nomli asarida xorazmning qadimiy madaniyatini arablar qanday qilib yo'q qilib yuborishgani haqida afsuslanib yozadi: «qutayba xorazm yozuvini, ularning ijodini yaxshi biladiganlarni, xorazmliklarda mavjud bo'lgan bilimlarga o'rgatadiganlarni yo'q qilib yubordi va turli qiynoqlarga soldi, natijada bu ijodlar shunchalik maxfiylashdiki, endilikda islom qabul qilingandan keyin ham nimalar ro'y berganligini aniq o'rnatish mumkin emas»**. haqiqatan ham bag'doddagi «hikmatlar uyi» ning juda ko'p olimlari xorazmdan chiqqanligiga qaramay, biz xorazmning qadimgi fani, yozuvi, urf-odati haqida hech ma'lumotga ega emasmiz. o'sha davrlarda ilm almashishning muhim vositasi savdo-sotiq edi. arablar esa hindiston, xitoy, vizantiya, rossiya, markaziy afrika davlatlari, hatto madagaskar bilan savdo-sotiq ishlarini olib borar edi. xalifalikning birinchi yirik shahri va markazi bag'dod edi.vii-ix asrlarda bag'dodga turli yurtlardan juda ko'p olimlar, tarjimonlar to'plandi. qadimgi yunon olimlarining asarlari suriya tiliga tarjima qilindi. xalif al-mansur (754-775), xorun ar-rashid …

bilan shug'ullangan, uning o'g'li muhammad (800 yili vafot etgan) va sferik trigonometriya kashfiyotchisi hamda bir necha jadvallar muallifi yaqub ibn tariq (tax.796 yili vafot etgan)dir. bag'dod matematika maktabi 200 yilga yaqin ishladi. bu yerda qadimgi yunon olimlari-yevklid, arximed, apolloniy, menelay va geronlarning asarlari arab tiliga tarjima qilindi va sharhlandi. arablar qo'l ostidagi mamlakatlarda matematikaning rivojllanishiga hindiston, xorazm, fors davlatlari, movaraunnahrlardan olingan ma'lumotlar katta ta'sir ko'rsatdi. «hikmatlar uyi»ning matematiklari ko'proq astronomiya, kalendar, savdo arifmetikasi, figuralarning yuzlarini o'lchash, trigonometriya, algebra, ilmiy asboblar-astrolabiya va suv soati yasash bilan shug'ullanishdi. bundan tashqari, linzalarni o'rganish uchun ham matematika kerak edi. ular dastlab o'zlarining matematik bilimlaridan yuqoriroq bilimlarni o'zlashtirgan bo'lsa, ix asrga kelib matematikadan o'zlarining mahsulotlarini bera boshlashdi. x-xv asrlarda matematik kashfiyotlar juda ham kuchaydi, ayrim arab mamlakatlarida astronomiya va matematika sohasida kashfiyotlar butun dunyoga yoyildi. masalan, ulug'bek (1394-1449) ning samarqand fanlar akademiyasidagi ilmiy ishlar natijalari shular jumlasidandir. bag'dod arab xalifaligidagi yagona ilmiy markaz emas edi. …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "islom mamlakatlarida matematika"

1443672752_61319.doc 1296 = + = + = + + = + + = + = + 1296 = n a b a b a = + » + 2 2 / / / / / / / / / / / / a b ab b = 2 m k 60 2 1 - / / / / 1 1 1 m n p × × × × 3 4 1 2 1 4 2 5 1 3 2 3 1 10 9 10 1 2 1 3 2 3 1 10 = + = + × = + + × ; ; / = + = n n 60 15 60 1 4 = - + = + = …

Формат DOC, 5,5 МБ. Чтобы скачать "islom mamlakatlarida matematika", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: islom mamlakatlarida matematika DOC Бесплатная загрузка Telegram