ijtimoiy-madaniy faoliyat tarixi

DOC 197.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1486743214_67634.doc ijtimoiy-madaniy faoliyat tarixi reja: 1. qadimiy davrda madaniy - ma'rifiy faoliyat 2. qadimiy davr madaniy - ma'rifiy faoliyatning shakllari va maskanlari 3. markaziy osiyo hududida o’ziga hos ho’jalik madaniyati 4. zardushtiylik davri madaniyati 5. o‘rta asrlarda madaniy - ma'rifiy taraqqiyot 6. yangi davrda madaniyat va ma'rifat sohasining ahvoli (surxondaryo) dan topilgan juda ko’p tosh qurollar, turli xayvon suyaklari xamda neandertal bolaning skeleti g‘orda yashovchi odamlarda o’ziga xos primitiv madaniyat asoslari vujudga kela boshlaganidan dalolat beradi. ibtidoiy teshiktoshliklar olovdan samarali foydalana olganlar. 9 yoshli neandertal bola dafn etilgan qabrdan xar xil predmetlar va tog‘ echkisi shoxini topilishi o’sha davrlarda diniy tasavvurlar paydo bo’lganini tasdiqlaydi. teshiktoshliklar e'tiqodi bo’yicha, tosh va shox ximoya vositasi sifatida murdani ximoya qilgan. bola ko’milgani va u xayvon shoxlari bilan o’ralgani bu o’sha davr odamlarida ma'lum ma'noda bo’lsa xam fikrlash qobiliyati borligidan dalolat beradi. omonqo’ton g‘ori (samarqand), obiraxmat va ko’lbulok (toshkent), kalacha va so’x (farg‘ona vodiysi), uchtut …

ordamida ta'sir etishga ishonish unsurlari paydo bo’ladi. so’nggi paleolit (30 ming- 12 ming yil avval) davri samarqand, krasnovodsk (turkmaniston), uchtut (navoiy), oxangaron kabi maskanlardan topilgan yodgorliklar (mexnat qurollari) da esa san'at (badiiy bezak) izlari ko’zga tashlanadi. qadimgi tarixni o’rganuvchi olimlarning fikriga qaraganda, o’sha davrdan boshlab ayollar urug‘i xukmdorligi (matriarxat) davri boshlangan ekan. matriarxat davrida jamiyatda ayollar xukmdor mavqyega ega bo’lgan, mansab, nasl va mulklar ona urug‘i bo’yicha meros bo’lib o’tgan, er xotinning jamoasiga o’tib yashagan, erkaklar ayollarga bo’ysungan va xokazo. matriarxat davrida ayollar turmushiga xos madaniyat ustivor bo’lgan. o’sha davrlardan boshlab bola tarbiyalash, ro’zgor yuritish, taom tayyorlash kabi odatlarning shakllanishida ayollar asosiy o’rin tutgan. ov qilish erkaklarning vazifasi bo’lsada, ovdan keyingi barcha tadbirlarda ayollar bosh rol o’ynagan. ayollar boshchiligida ovchi-erkaklar ishtirokida ovga, totem xayvonlarga bag‘ishlangan maxsus marosimlar, tomoshalar uyushtirilgan. markaziy osiyo xududida paleolit davridayoq ilk tasviriy san'at namunalari paydo bo’ldi. qoyatoshlarga o’yib chizilgan yoki rangli bo’yoqlar bilan tasvirlangan ibtidoiy san'at …

ilan shug‘ullanish ravnaq topadi va bu mashg‘ulotlarga oid odatlar paydo bo’ladi. neolit “yangi tosh” davri (mil. av. 6-3 ming yilliklarda) markaziy osiye xalqlari va madaniyatida “neolitik inqilobiy” o’zgarishlar sodir bo’ladi. qabilalar termachilik, ovchilik, baliqchilik kabi ishlar bilan xo’jalikda band bo’lishi bilan bir qatorda ishlab chiqarish xo’jaligiga xam o’tadi: xayvonlar xonakilashtiriladi, sodda dexqonchilik paydo bo’ladi. markaziy osiyo xududida o’ziga xos xo’jalik madaniyati: xisor (chorvachilik) madaniyati, joytun (dexqonchilik) madaniyati, kaltaminor (aralash) madaniyati vujudga keladi. mazkur davrdagi kaltaminor madaniyati aloxida axamiyatga egadir. chunki, uzunkul, tayloqko’l (farg‘ona vodiysi), jonbasqala (qoraqalpog‘iston), tuzkon (buxoro) va boshqa joylardagi yodgorliklar taxlili shuni ko’rsatadiki, bu davrda ikki daryo oralig‘ida odamlarning turmush tarzi ancha taraqqiy etib, rivoj topadi, to’qimachilik, kemachilik paydo bo’ldi, sodda dexqonchilik shakllanadi, qabilalar uyushmalari vujudga keladi. shu davrda yasalgan mexnat qurollari, vositalari uteletar maqsadda (aniq amaliy qullash uchun) yaratilgan bo’lsada, ularga belgilar qo’yish va ularni badiiy bezash odatlari paydo bo’ldi. bu davrda me'morchilik, kichik xajmdagi sodda xaykaltaroshlik, …

slangan yerlar o’zlashtiriladi, bug‘doy, arpa, tariq, suli kabi ekinlar ekiladi. sodda g‘allakorlik bilan birga urug‘ ekish va o’rim davrlarida rioya qilinadigan mexnat udumi va marosimlari shakllana boradi. chorvadorlar va dexqonlar mol-mulkini ximoya qilish maqsadida qabilalarning ximoya kuchlari paydo bo’ladi. jez davrida qabilalarda ota xuquqi (patriarxat) ustun turadigan bo’ldi. qabilalar ittifoqlarga uyushadi. qabila ittifoqlari madaniyati uyg‘unlashadi, mukammalashadi. ittifoqlarda kuchli qabila madaniyati ustuvorlik qila boshlaydi. miloddan oldingi 2-4 asrlarda eng diqqatga sazovor xodisalarning biri sifatida markaziy osiyoda ilk shaxarlarning paydo bo’lishi va yangi tipdagi shaxar madaniyatini shakllana boshlaganini aloxida qayd qilmoq kerak. jumladan, sopollitepa, jarquton (surxondaryo), namozgox, oltintepa (turkmaniston), xorazm, marokand kabi joylarda qal'a-shaxarlarni vujudga kelishi o’sha davrga xos yuksak madaniyat manzilgoxlarini vujudga keltirdi. qal'alarning atrofini o’ralishi, shaxarlarda o’ziga xos me'morchilik bunyod bo’lishi, dexqonchilikdan xunarmandchilikning ajralib chiqishi, turli kasb - xunarlarning ravnaq topishi, mol almashuv va sodda savdo - sotiq taraqqiy etishi, bozor atrofida turli madaniy - maishiy maskanlar, tomoshagoxlarning paydo bo’lishi, …

adi. dunyo sivilizatsiyasining boshqa mintaqalaridan farq qiluvchi markaziy osiyoga xos arxitektura-me'morchilik shakllanadi.uz navbatida turli qal'a-shaxarlarga xos me'morchilik vujudga keladi. marokanda, kiroshota, marv kabi shaxarlar rivoj topadi. 1 ming yilliklar o’rtalarida xiva va buxoro shaxarlari bunyod bo’ladi. ijtimoiy-iqtisodiy va madaniy taraqqiyot natijasida bu xududda dastlabki davlatlar - qadimgi xorazm, baqtriya, so’g‘d, parfiya, kangyuy, dovon va bu davlatlarga xos madaniyatlar vujudga keladi. san'at rivoj topadi. bu davr san'ati xususiyatlari zargarlik buyumlarida o’z aksini topgan. samarqanddan topilgan o’qchi, odam-xo’kiz, afsonaviy xayvonlar tasviri tushirilgan taqinchoqlar, toshkent atrofidan topilgan sher boshli bilakuzuklar uslub jixatidan axmoniylar san'atiga yaqin. sirdaryo bo’yida yashagan axoli xonadonlarida “zariadr va odatida” ning maxalliy matni asosidagi tasvirlari bo’lgan. shimoliy uzbekiston xududidagi qabristonlardan topilgan badiiy buyumlar “xayvonsimon tasvirlash usuli” da uslublashtirilgan xayvon shakllari bilan bezatilgan. markaziy osiyo tarixidagi siyosiy-iqtisodiy o’zgarishlar, bu xududdagi madaniy taraqqiyotiga xam jiddiy ta'sir qildi. miloddan avvalgi 4-3 asrlar davomida markaziy osiyo yerlarining ko’pchilik qismida eronlik axmoniylar sulolasi xukmdorlik qilgan. …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "ijtimoiy-madaniy faoliyat tarixi"

1486743214_67634.doc ijtimoiy-madaniy faoliyat tarixi reja: 1. qadimiy davrda madaniy - ma'rifiy faoliyat 2. qadimiy davr madaniy - ma'rifiy faoliyatning shakllari va maskanlari 3. markaziy osiyo hududida o’ziga hos ho’jalik madaniyati 4. zardushtiylik davri madaniyati 5. o‘rta asrlarda madaniy - ma'rifiy taraqqiyot 6. yangi davrda madaniyat va ma'rifat sohasining ahvoli (surxondaryo) dan topilgan juda ko’p tosh qurollar, turli xayvon suyaklari xamda neandertal bolaning skeleti g‘orda yashovchi odamlarda o’ziga xos primitiv madaniyat asoslari vujudga kela boshlaganidan dalolat beradi. ibtidoiy teshiktoshliklar olovdan samarali foydalana olganlar. 9 yoshli neandertal bola dafn etilgan qabrdan xar xil predmetlar va tog‘ echkisi shoxini topilishi o’sha davrlarda diniy tasavvurlar paydo bo’lga...

DOC format, 197.5 KB. To download "ijtimoiy-madaniy faoliyat tarixi", click the Telegram button on the left.

Tags: ijtimoiy-madaniy faoliyat tarixi DOC Free download Telegram