шахс маънавиятини шакллантиришнинг илмий назарий асослари

DOC 785,0 KB Bepul yuklash

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1407838266_58557.doc шахс маънавиятини шакллантиришнинг илмий назарий асослари режа: 1. маънавий меросимизнинг шахс маънавиятини шакллантиришдаги ўрни 2. педагогик-психологик адабиётларда шахс маънавиятини шакллантиришдаги ўрни. маънавий меросимизнинг шахс маънавиятини шакллантиришдаги ўрни маънавият ўзбек тили ва бошқа тилларда кўп ишлатиладиган, шу билан бирга, энг кам ўрганиладиган тушунчалардан биридир. бошқа фанларда бўлгани каби, фалсафада ҳам ҳодисаларни ўрганиш, кўпинча, уларни ифодалайдиган сўзларнинг келиб чиқишни аниқлашдан бошланади. “маънавият” сўзининг негизида арабча “маъни” сўзи ётади. “маънавий” сўзи маънига алоқадорликни билдирса, “маънавият” – маънавий сўзининг кўпликдаги шаклидир. “маънавият” атамасининг негизида маъно сўзи ётар экан, унинг мазмунини қисқача изоҳлаб ўтсак. маънавият – инсон руҳий ва ақлий оламини ифодаловчи тушунча. у кишиларнинг фалсафий, ҳуқуқий, илмий, бадиий, аҳлоқий, диний тасаввурларини ўз ичига олади. маълумки, инсоннинг ички ва ташқи олами мавжуд. ташқи оламига унинг бўй басти, кўриниши, кийиниши, хатти-ҳаракати ва бошқалар киради. ички олами эса унинг яшашдан мақсади, фикр юритиши, орзу-истаклари, интилишлари ҳис-туйғуларини ўз ичига олади. инсоннинг ана шу ички олами маънавиятдир. озиқ-овқат …

ҳаётининг мазмуни акс этади. ватанни севиш, инсонпарварлик, инсон маънавиятини белгиловчи асосий омилларидан биридир. маънавият камол топган жамиятда, қобилият, истеъдод эгалари шу жамиятнинг миллатнинг юзи, ғурури, обрў эътибори ҳисобланади. маънавиятли жамиятда ақл, соғлом фикр, адолат ва яхши ҳулқ устивордир. бундай жамиятда халқнинг эртанги кунга ишончи кучли бўлади, одамга номуносиб турли иллатлар барҳам топади. миллатнинг асрлар давомида шаклланган илдизлари, унинг тарихий тажрибалари ва ижтимоий маданий ривожланишсиз, маънавиятини тасаввур қилиш қийин. маънавият инсоннинг, халқнинг, жамиятнинг, давлатнинг куч-қудратидир. маънавиятимиз “авесто” ва зардуштийлик таълимотидан бошлаб ҳозирги кунгача шаклланиб, бойиб умуминсоний қадриятлар билан ёнма-ён ривожланиб бормоқда. маънавий меросларимиздан фойдаланиб шахс маънавиятини шакллантиришда халқимизнинг бой маданий меросидан мақсадли фойдаланиш талаб этмоқда. қадимги давр, маънавияти, жумладан, ахлоқ, маърифат, таълим-тарбия ҳақидаги достонларда халқимизнинг қадимги урф-одатлари, руҳияти, ҳулқ-одобларининг ифодасини учратишимиз мумкин. бундай маълумотлар қадимги суғд, манихей, хоразм, туркий ёзувлар намуналарида сақланиб қолган манбаларда ҳам учрайди. бу даврда марказий осиё қадимги суғд, хоразм, фарғона, усрушана, чағаниён каби ўлкалардан иборат бўлиб, ғарб …

аънавияти, урф-одати, ахлоқи каби масалаларни ўзида акс эттирди ва уларга таъсир ҳам кўрсатди. моворауннаҳр, хуросону эронда янги маздапараст (зардуштий)лик дини жорий қилингач (эрамиздан олдинги vi-аср), барча ниҳоялар, шаҳару қишлоқларда ибодатхоналар қурила бошланади. улар шоҳ гуштасп томонидан тузилган зардушт назорати остидаги меъморлар томонидан чизилган махсус нақшатарх асосида бунёд этилган. турли қавмлар, чорвадорлар аммоқларида қад ростлаган ибодатхоналар “оташгоҳ”, марказий шаҳарлардагиси эса “оташакада” деб юритилган. унинг бошлиғини озарбон деб аташган. озарбон зардуштий уламолар орасидан шоҳ томонидан тайинланган. оташкадалар одатда шаҳар четидаги мозористон ёнига баландликка 4 метрдан 10 метргача бўлган ўлка пойдевор устига очиқ – кенг майдонга қурилган. бино тагкурсисига асосан қаттиқ харсангларни тўртбурчак шаклида кесиб, устма-уст ўрнатиш усулида ишланган. тошларни бир-бирига жипслаб ёпиштиришда “ирдир” номли қоришмадан фойдаланилган. ҳар бир оташкада жойлашган манзилига қараб ўнтадан юзтагача ҳужра, хона, толор (зал), қироатхона, китобхона, оҳангхоналардан ташкил топган. агар қироатхоналарда кўпроқ “авесто”нинг “вендиод” қисми махсус усул ва оҳангда ўқишга ўргатилса, оҳангхонада 50-100 киши жамоа бўлиб, аҳурамаздонинг ягоналигини …

қонлар ва чорвадорлар ҳуқуқи бўйича баҳс юритилади. 4. сакатум наск: шоҳлар ҳукуматининг тузилиши баёни адолат, қозиликк, давлат мулки ҳақида баҳс юритади; 5. вендидод: таҳорат расми, кафанлаш ва дафн маросими, табобат ва табиб вазифалари ҳақида баҳс юритади; 6. ҳодухн наск: ўлимдан кейинги ҳаёт, жаннат ва дўзах ҳақидаги китоб 7. стут яшт: инсоннинг тангри наздидаги ва ўтганлар руҳи олдидаги бурчи ҳақида. кейинчалик бу етти китоб зардуштий уламолар томонидан паҳлавий тилига таржима қилиниб бир ғилофга бирлаштирилган. баъзи тадқиқотчилар бу маънавият масканларида зардуштнинг мадҳиялари алоҳида китоб сифатида кўп нусхада кўчирилиб, сақланган, деган фикрни ҳам илгари сурадилар. мазкур ёдгорликдаги айрим қайд ва ишоралар, ном ва атамалар зардуштийликнинг илк куртаклари пайдо бўла бошлаган даврларда ҳам ҳозирги моварауннаҳр ва хуросон халқлари яшаган минтақаларда таълим ва тарбия бирмунча ривожланган бўлганини кўрсатади. барча қавм ва қабила аҳиллари орасида “лагомзадан” (отга сувлиқ солиш), “зин задон” отни эгарлаш одатига қатъий амал қилинган. “авесто”даги далиллар шуни кўрсатадики, таълим жараёнида кундалик ҳаёт учун …

у боғдорчилик билан шуғулланадиган қавмларда эса, йигитлар “камарбастан” расмидан ўтишган. бунда қавм оқсоқоллари ҳар бир йигитни ота касбидан ташқари ҳарбий билимлар, чавандозлик, кураш тушиш, ҳар хил тўсиқларни баландликларни кечиб ўтиш бўйича имтиҳондан ўтказишган, бу билан ҳарбий таълимга алоҳида эътибор берилган шекилли. зероки “авесто”да 50 дан зиёд ҳарбий қуролларнинг, шу жумладан, қалъа деворларини тешиб, бузишда ишлатиладиган, улкан тошларни отадиган палаҳмон, манжаниқ, совут остидан кийиладиган мисдан тўқилган юпқа камзуллар ҳам тилга олинган. айни пайтда бу далиллар аждодларимиз ҳунармандчиликнинг барча турларини ривожлантиришга алоҳида эътибор берганликларини тасдиқлайди. зардуштийлик динида ёшларнинг маънавий камолотига ҳам алоҳида эътибор берилган. бу бир томондан, уларга зардуштийлик дини асослари, аҳурамазданинг фарзларию зардушт ўгитлари ҳар жиҳатдан пухта ўқитилиб, шеърий қоидалар асосларига суянган ҳолда “ҳот”лар махсус ёдлантирилган. таълим тизимидаги бу ўзгариш ўз навбатида янги “сидрапўшлик” удумини жорий қилишини тақазо этган. аҳурамаздо томонидан жорий этилган фаразлар ҳамда зардушт ўгитларидаги суннатларни тўла бажарадиган, ҳар жиҳатдан пок, юксак аҳлоқлик меъёрларини ўзида намаён этган. устоз фотиҳасини …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Faylni Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"шахс маънавиятини шакллантиришнинг илмий назарий асослари" haqida

1407838266_58557.doc шахс маънавиятини шакллантиришнинг илмий назарий асослари режа: 1. маънавий меросимизнинг шахс маънавиятини шакллантиришдаги ўрни 2. педагогик-психологик адабиётларда шахс маънавиятини шакллантиришдаги ўрни. маънавий меросимизнинг шахс маънавиятини шакллантиришдаги ўрни маънавият ўзбек тили ва бошқа тилларда кўп ишлатиладиган, шу билан бирга, энг кам ўрганиладиган тушунчалардан биридир. бошқа фанларда бўлгани каби, фалсафада ҳам ҳодисаларни ўрганиш, кўпинча, уларни ифодалайдиган сўзларнинг келиб чиқишни аниқлашдан бошланади. “маънавият” сўзининг негизида арабча “маъни” сўзи ётади. “маънавий” сўзи маънига алоқадорликни билдирса, “маънавият” – маънавий сўзининг кўпликдаги шаклидир. “маънавият” атамасининг негизида маъно сўзи ётар экан, унинг мазмунини қисқача изоҳлаб ўтс...

DOC format, 785,0 KB. "шахс маънавиятини шакллантиришнинг илмий назарий асослари"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: шахс маънавиятини шакллантиришн… DOC Bepul yuklash Telegram