xi-xii аsrlаr sharq adabiyotida pedagogik fikr rivoji

DOC 82,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1404050838_50250.doc xi-xii аsrlаr sharq adabiyotida pedagogik fikr rivoji xi-xii аsrlаr sharq adabiyotida pedagogik fikr rivoji reja: 1. firdavsiyning «shohnoma» sida tarbiyaviy g’oyalar. 2. kaykovusning «qobusnoma» si- yirik pedagogik pandnoma. 3. ahmad yassaviyning pedagogik fikrlari. 4. sa’diy sheroziyning pedagogik qarashlari. 1-masala. firdavsiyning «shohnoma» sida tarbiyaviy g’oyalar. abulqosim firdavsiy 940 yilda tus shahrida kambag’allashgan aristokrat er egasi oilasida tavallud topgan (taxminan 940-1020/1030 yillar). firdavsiy o’rta osiyo, eron, yunoniston, hindiston olimlari asarlaridan xabardor bo’lgan. arab, qadimgi eron tillarini mukammal bilgan. uning yirik asari «shohnoma» dir. «shohnoma» ni dastlab daqiqiy boshlagan. u vafot etgach, 976 yildan dostonni firdavsiy davom ettirgan. asar ustida 35 yil ishlagan firdavsiy uzoq mulohazalardan so’ng asarni mahmud g’aznaviyga tortib qilgan. biroq «shohnoma»dagi buyuk orzular, oliyjanoblik, insonparvarlik, sevgi va birodarlikni madh etuvchi g’oyalar m. g’aznaviyning talonchilik siyosatiga zid bo’lgani sababli, firdavsiy quvg’inga uchraydi. «shohnoma» eron va o’rta osiyo xalqlarining 4000 yillik tarixini o’z ichiga olgan. asar 55000 ming baytdan tashkil topgan …

odali, jangda qahrli, dushmanga berahm, do’stga shafqatli qahramon. unda barcha insoniy his-tuyg’ular mujassam. «shohnoma»ning tarixi qismida zardushtning paydo bo’lishi va otashparastlik dinining paydo bo’lishidan boshlab, o’rta osiyo va eron territoriyasiga arablar bostirib kirgungacha bo’lgan tarixiy voqealar tasvirlangan. asarda 50 podsholik tarixi yoritilgan. har bir podsholik tasviri-har bir qat’iy bir uslubda yozilgan bo’lib: kirish, asosiy qism va xotimadan iborat. ayrim «podsholik» lar tarkibida «zol va ruboda», «rustamning etti jasorati», «rustam va suhrob», «siyovush», «forud», «komus kushoniy», «isfandiyorning etti jasorati», «rustam va isfandiyor» kabi dostonlar mavjuddir. «shohnoma» ning bosh g’oyasi vatanni ulug’lash, xalq qudratini namoyish qilish, uning bahodirlarini vasf etishdir. firdavsiy zolim shox saltanatining muqarrar halok bo’lishini ta’kidlaydi. odil podsholik g’oyalarini ilgari suradi. «shohnoma» da dehqonlar masalasi ham muhim o’rin egallaydi. asarda firdavsiy zulm va istibdodni qurolli qo’zg’olon vositasida emirib tashlashga xayrixohlik bildiradi. «shohnoma» ning qo’l yozma nusxalari jahonning turli kutubxonalarida saqlanmoqda. uning birinchi nashri hindistonda 17 qo’l yozma nusxa asosida 1829 …

obusnoma» 44 bobdan iborat. bulib uning dastlabki 4 bobi diniy xarakterda, qolgan 40 bobi ota-onani hurmatlash, ilm vа san’atni egallash, savdo, dehqonchilik ishlari va hunarlаrni o’rganish, odob-axloq qoidalariga rioya qilish kabi masalalarni o’z ichiga oladi. kaykovus aristokrat oilasi vakili bo’lsada, ba’zi ijtimoiy, hayotiy masalalarda o’z sinfini inkor etadi. jamiyat tarqqiyotida hunar va ilmni birinchi o’ringa qo’yadi. o’g’ilga xalqqa yaqin turishni, xalq manfaatini ko’zlashni o’qtiradi. lekin u axloq, tarbiya, hunar va mehnatga hukmron sinf nuqtai-nazardan qaraydi. xulq-odatni tug’ma deb tasavvur etadi, odob va hunarni yuqori tabaqa merosi, kasb esa xalq merosi deb talqin qiladi. asarda kaykovus odamlarni uch guruhga bo’ladi, ularning jamiyatda tutgan o’rnini aniqlaydi: odamlarning fazilatlarini ham uch guruhga bo’ladi: aql, to’g’rilik, juvonmardlik. kaykovus hayotidagi mavjudotni bir-biriga aloqador, bir-biri bilan bog’liq va ziddiyatli deb talqin qiladi. uningcha tashqi dunyodagi mavjudotyo bevosita yoki bilvosita bir-biri bilan bog’lanishi mumkin. bir-biriga o’xshash bo’lgan mavjudot bevosita munosabatda, bir-biriga qarama-qarshi moddalar esa bilvosita munosabatda bo’ladi. …

dullo rudakiy, unsuriy, farruhiy, nizomul mulk, umar xayyom, nosir xisrav kabi shoir va yozuvchilar x-xi asrning namoyondalari. «qobusnoma» sharq olimlari va pedagoglarining g’arb sharqshunoslarining diqqatini o’ziga jalb qildi. bu olimlar «qobusnoma» ni diqqat bilan o’rganib o’z tillariga tarjima qildilar. masalan: 1432 va 1705 yillarda turk tiliga, 1786-87 yillarda uyg’ur tiliga, 1860 yilda ogahiy tomonidan o’zbek tiliga, 1881 yilda tatar tiliga, 1886 yilda rus va frantsuz tiliga, 1881 yilda nemis tiliga, inqilobdan so’ng 1953 yilda bertels tomonidan ikkinchi bor rus tiliga tarjima qilinadi. «qobusnoma» ning avtori kaykovus kaspiy dengizining janubiy qirg’og’ida yashovchi gilon qabilasidandir. u 1021-1022 melodiy yilda (hijriy 412) mayda feodal oilasida tug’ildi va «qobusnoma» ni hijriy 478 (1082-1083 melodiy) yilda yaratdi. bu davrda kaykovus 63 yoshda bo’lib, anchagina keksayib qolgan edi, u o’g’liga murojaat qilib: «pisaram, man pir shudam» deb o’zining qariganligidan ma’lumot beradi va «qobusnoma» ni o’g’liga bag’ishlaydi. kaykovus o’z zamonasining ma’lumotli ziyolisi bo’lgan, muzika va tabiyot ilmiga …

a. navoiyning «mahbub ul-qulub», «voqifnoma» kabi asarlari muhim ahamiyatga ega bo’lgan manbalardir. «qobusnoma» 44 bobdan iborat. muallif o’zining hayotiy tajribalari bilan o’g’li gilonshohni tarbiyalashni istaydi va ta’kidlaydi. kaykovus asarida o’g’liga murojaat qilib: «ey farzand, umidim shuki, sen shu pandlarni qabul qilgaysan. bu bilan men otalik vazifamni bajo keltirgan bo’lurman. bilg’ilki, xalqning rasmi, odati shundayki, yugurib-elib, qidirib-axtarib dunyodan biror narsa hosil qiladilar va bu narsalarni o’zlarining yaxshi ko’rgan kishisiga qoldirib ketadilar. men dunyoda mana shu so’zlarni hosil qildim, sen mening uchun eng qimmatbahosan. menga safar vaqti yaqinlashdi, dunyodan nima hosil qilgan bo’lsam, sening oldingga qo’ydim, toki o’zingga bino qo’ymagaysan va o’zingga nomunosib ishlarni qilmagaysan». asarning 4 bobi diniy masalalarga bag’ishlangan. asarning beshinchi bobi «ota-onani hurmatlash haqida» deb ataladi. bunda yoshlarni ota-onani hurmat qilishga chaqiradi. ota-ona o’z farzandi uchun «o’limga ham tayyor» turishini ta’kidlaydi, ota-onaning ko’nglini ranjitmaslikka, ularni hurmat qilishga va shirin so’zlar bilan munosabatda bo’lishga undaydi. kaykovus ota-onaning tarbiyasiga katta e’tibor …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "xi-xii аsrlаr sharq adabiyotida pedagogik fikr rivoji"

1404050838_50250.doc xi-xii аsrlаr sharq adabiyotida pedagogik fikr rivoji xi-xii аsrlаr sharq adabiyotida pedagogik fikr rivoji reja: 1. firdavsiyning «shohnoma» sida tarbiyaviy g’oyalar. 2. kaykovusning «qobusnoma» si- yirik pedagogik pandnoma. 3. ahmad yassaviyning pedagogik fikrlari. 4. sa’diy sheroziyning pedagogik qarashlari. 1-masala. firdavsiyning «shohnoma» sida tarbiyaviy g’oyalar. abulqosim firdavsiy 940 yilda tus shahrida kambag’allashgan aristokrat er egasi oilasida tavallud topgan (taxminan 940-1020/1030 yillar). firdavsiy o’rta osiyo, eron, yunoniston, hindiston olimlari asarlaridan xabardor bo’lgan. arab, qadimgi eron tillarini mukammal bilgan. uning yirik asari «shohnoma» dir. «shohnoma» ni dastlab daqiqiy boshlagan. u vafot etgach, 976 yildan dostonni firdavsiy davom etti...

Формат DOC, 82,5 КБ. Чтобы скачать "xi-xii аsrlаr sharq adabiyotida pedagogik fikr rivoji", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: xi-xii аsrlаr sharq adabiyotida… DOC Бесплатная загрузка Telegram