jadid- ma’rifatparvarlаrining pedagogik g’oyalari

DOC 126.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1403410366_45737.doc jadid- ma’rifatparvarlаrining pedagogik g’oyalari reja: 1. musulmon maktablarini isloh qilish sohasida harakatlar. ismoil g’aspiralining pedagogik qarashlari 2. mahmudxo’ja behbudiy, munavvar qori abdurashidxon o’g’li(1887-1931), abdulla avloniy (1878-1943) va boshqalarning pedagogik faoliyati va qarashlari. 3. a. fitratning ilmiy- pedagogik fikrlari. 1. musulmon maktablarini isloh qilish sohasida harakatlar. ismoil g’aspiralining pedagogik qarashlari xix asr boshlarida buxoroda ma’rifatparvar musulmon ruhoniylari va ziyolilari orasida madrasa va maktablar tizimiga va islom diniga kirib qolgan bid’atlarni isloh qilish fikri paydo bo’ladi. ana shu islohot tarafdorlarini jadidlar, yangilik tarafdorlari deb atay boshlaydilar. o’sha davrdan boshlab bunga qarama-qarshi turgan oqim, diniy fanatizm ruhidagi kishilarni qadimiylar deya boshladilar. xix asr boshida abu nasr al kursaviy boshchiligida ilg’or ma’rifatparvar mudarislar buxorodagi 200 dan ortiq madrasani isloh qilish g’oyasini ko’tarib chiqdilar. qadimiylar ularni kofirlar, xudosizlar deb aybladilar. xix asrning 50-60 yillarida diniy islohotchilik harakati kengaya boshladi. bu harakat boshiga mudaris va tarixchi marjoniy, domla fozil g’ijdivoniy, mo’minjon vobkandiy, xudoyberdi boysuniy kabilar …

ayhisalom davridagi qadimiy islom madaniyatiga qaytarish ko’zda tutilsin. xix asr oxiri xx asr boshlarida kelib turkistonda chor mustamlakachiligining kuchayishi natijasida markaziy osiyoning ko’p shahar va qishloqlarida jadidchilik harakati avj ola boshladi. bu harakat mavjud jamiyatning ijtimoiy-madaniy hayotini qayta qurishga qaratilgan. shu nuqtai nazarda asrimiz boshlarida jadidlar va jadidchilik harakati yuzaga keldi. 1905 yil rossiyada, 1907 yil eronda, 1908 yil turkiyada bo’lgan burjua to’ntarishlar markaziy osiyoda jadidchilik harakatining shakllanishi va o’sishida o’z ta’sirini ko’rsatdi. jadidchilik jamiyatni to’ntarish yo’li bilan emas, islohotlar yo’li bilan rivojlantirishni asosiy vazifasi deb belgiladi. jadidchilar barcha qatlamlarning tinch-totuv yashashi va ishlashi g’oyasini ko’tarib chiqdilar. jadidlar 1906 yildan e’tiboran «taraqqiy», «xurshid», «shuhrat» singari gazetalar chiqarib o’z g’oya va qarashlarini targ’ib qila boshladilar. jadidlarning harakat dasturida quyidagi masalalar o’z ifodasini topgan. 1. diniy taasuf va fanatizmga qarshi kurash. 2. ona tilida o’qitiladigan evropa usulidagi yangi maktablar tashkil etish. 3. yangi o’zbek adabiy tilini ishlab chiqish, adabiyot va teatr yaratish. …

tsiyaga, vena, myunxen, shtutgarda bo’ladi va 1876 yil boqcharoyga qaytib kelib o’qituvchilikni davom ettiradi. 1883 yil 10 aprelida «tarjimon» gazetasini chiqaradi va «bolalar muallimi» darsligini tuzadi. 1884 yilda u 12 bolani yangicha usuli jadid bilan o’qitishga kirishadi va 40 kun ichida burro savodini chiqaradi. yangi usul maktabda quyidagilarga amal qilinishi kerak: 1. sinfda bolalar soni 30 tadan oshmasligi. 2. bolalar yoz va qish boshlaridagina maktabga qabul qilinishi. 3. har qabul nechta bo’lishidan qat’i nazar bir sinfdan oshmasligi. 4. har bir muallimda 3-4 sinf bo’lishi. 5. 7-9 yoshli bolalar uchun 5 soatdan oshmasligi, har darsdan so’ng 10 daqiqa tanaffus bo’lishi. 6. juma va bayram kunlari dam olish. 7. o’n oy o’qishdan so’ng ta’til bo’lishi. 8. dars zeriktirmasligi. 9. bolalarni urish va so’kish befoydaligi ko’rsatilgan. u «usuli jadid» bilan o’qitishning qoidalarini quyidagicha tushuntiradi. 1. butun alifboni birdan o’rgatish og’ir, boshda uch, besh harf o’rgatib borish engil. 2. birinchi darsdan shogirdlarni yozishni boshlamasliklari …

ildilar. ular tomonidan barcha fanlar uchun dasturlar ishlab chiqildi. 2-masala. mahmudxo’ja behbudiy, munavvar qori abdurashidxon o’g’li (1887-1931), abdulla avloniy (1878-1943) va boshqalarning pedagogik faoliyati va qarashlari turkistonda jadidlar harakati asoschilaridan biri jahonga mashhur bo’lgan o’zbekning yagona jug’rofiyashunosi, atoqli jamoat arbobi, buyuk islomshunos, ulug’ pedagog va axloqshunos, yuksak didli jurnalist mahmudxo’ja behbudiy 1874 yil 10 martda samarqandning baxshitepa qishlog’ida ruhoniy oilasida tavallud topdi. mahmudxo’ja behbudiy 6-7 yoshlarida xat-savod chiqargach, otasi uni qori qilish maqsadida qur’onni yodlata boshlaydi. mahmudxo’ja behbudiy qur’onni yod olgach, qorilik bilan qanoatlanmay 15 yoshlarida tog’asi mufti mulla odil huzurida dars olishga kirishishdi. bu erda u «kofiya», «shahri mullo», mantiqdan «shamsiya», «muhtasar al-vakoya», «hoshiya» va hisob ilmini ham o’rganadi. mahmudxo’ja behbudiy o’quvchilar orasida ibratli hisoblangan, o’tkir zehni va o’qishga havasi balandlardan edi. mahmudxo’ja behbudiy otasi vafot etganidan so’ng, o’qishni tark etib, kasbkorlik qilishga majbur bo’ladi. samarqand muzofati «chashmi ob» da endigina qozi bo’lgan tog’asi muhammad siddiq huzurida mirzolik xizmatida …

ohada mahmudxo’ja behbudiy ismoilbek g’aspiraldan ko’p yangi tomonlarni o’rgandi. «tarjimon» gazetasi mahmudxo’ja behbudiy uchun vaziyatni anglashda zaruriy vosita bo’ldi. gazetaning dastlabki sonlarida: «bir bechora faqirni ko’rsak, yuragimiz iztirobdan og’riydi. hatto biror hayvonning qiynalishi rahmimizni keltiradi. lekin bir emas, minglab kishilarning butun bir xalqning jaholatdan mislsiz qiynalayotganini ko’rmaymiz ...», deb yozilgan satrlar bor. keyin «tarjima» sahifalarida yangi maktablar tashkil etish, ilg’or va yangi fikrlarni berish keng o’rin egalladi. bu esa ismoilbek g’aspiralining birinchi tomondan millatlar qardoshligini himoya etsa, ikkinchi tomondan umumdemokratik xarakterga ega ekanligini ko’rsatadi. shuning uchun ham mahmudxo’ja behbudiy o’ziga g’aspiralining tutgan yo’lini tanlaydi va undan maslahatlar oladi, hamda maslakdosh bo’ldilar. mahmudxo’ja behbudiy «usuli jadid» maktabining zarurligi, uning qonun-qoidalari, maktabda o’tiladigan darslar, qanday imtihonlar olinishi, maktabning qay tarzda tuzilish, unga qanday asbob-uskunalar kerakligi, muallimning vazifalari, ularning ta’minot masalalari va boshqa ko’p jihatlarini g’aspiralidan va uning asarlari hamda maqolalaridan o’rgandi. shular asosida turkistonda «usuli jadid» maktablarini tashkil etish uchun bor kuchini …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "jadid- ma’rifatparvarlаrining pedagogik g’oyalari"

1403410366_45737.doc jadid- ma’rifatparvarlаrining pedagogik g’oyalari reja: 1. musulmon maktablarini isloh qilish sohasida harakatlar. ismoil g’aspiralining pedagogik qarashlari 2. mahmudxo’ja behbudiy, munavvar qori abdurashidxon o’g’li(1887-1931), abdulla avloniy (1878-1943) va boshqalarning pedagogik faoliyati va qarashlari. 3. a. fitratning ilmiy- pedagogik fikrlari. 1. musulmon maktablarini isloh qilish sohasida harakatlar. ismoil g’aspiralining pedagogik qarashlari xix asr boshlarida buxoroda ma’rifatparvar musulmon ruhoniylari va ziyolilari orasida madrasa va maktablar tizimiga va islom diniga kirib qolgan bid’atlarni isloh qilish fikri paydo bo’ladi. ana shu islohot tarafdorlarini jadidlar, yangilik tarafdorlari deb atay boshlaydilar. o’sha davrdan boshlab bunga qarama-qarshi turg...

DOC format, 126.0 KB. To download "jadid- ma’rifatparvarlаrining pedagogik g’oyalari", click the Telegram button on the left.

Tags: jadid- ma’rifatparvarlаrining p… DOC Free download Telegram