etnopedagogikada jismoniy va mehnat

DOC 46.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1362580690_41710.doc etnopedagogikada jismoniy va mehnat www.arxiv.uz reja: 1. etnopedagogikada jismoniy barkamollikning ijtimoiy axamiyati xakida. 2. mehnatning ijtimoiy ahamiyati va mehnatsevarlikning ulug’lanishi. 3. xayoliy mehnat qurollari va mehnat ahlining e‘zozlanishi . 1. etnopedagogikada jismoniy barkamollikning ijtimoiy axamiyati xakida utmishda insonning tabiat stixiyalariga qarshi kurashdagi ojizligi noma‘lum tuyulgan hodisalarga javob topishga undagan. bo’ron, sel, toshqin, zilzila kabi g’ayri tabiiy ko’ringan kuchlarga qarshi kurasha oluvchi qahramonlar yaratishga olib kelgan. shuning uchun “avesto” da anaxita xushqomat, zabardast, kamtarin, to’g’riso’z go’zal qiz sifatida namoyon bo’ladi. u kishilarga kuch-qudrat baxsh etuvchi, suvning mo’l bo’lishini ta‘minlovchi ma‘buda. “avesto” yovuzlikka qarshi kurashuvchi pahlavonlar g’olib bulishida allohdan madad so’raydi. “odami od” hikoyasida odami od obrazi ham jismoniy barkamollikda tengsiz qahramon sifatida tasvirlanadi. uning bo’yi bulutga yetadi, kuchli, dengizda baliqni qo’li bilan tutib, quyosh taftida pishirib yeydi. u nuh payg’ambarni yelkasiga mindirib, toqqa olib chiqibdi. tog’da to’rtta bahaybat chinorni tomiri bilan sug’urib, ustiga nuh payg’ambarni o’tirg’izib, dengiz bo’ylab ravona bo’libdi. …

a jismoniy tarbiya muhim yo’nalishga aylandi. xalq hamisha jismoniy tarbiya – salomatlik garovi ekanligini tushungan. shuning uchun yoshlarga o’yinlar, milliy kurash turlari, sport musobaqalariga, toza havodan foydalanishga alohida e‘tibor bergan. quyosh nuri va suvdan foydalanib, sog’liqni saqlash mumkinligini qadimdayoq tushunib yetgan. ba‘zan o’z sog’lig’iga e‘tiborsiz qaragan yoshlarga qarata aytiluvchi o’gitlar shular jumlasidandir: “ikki narsa yo’qotilganidan so’ng qadrlanadi – sog’liq va yoshlik”, “tan sihatlik – tuman boylik”, qozoqlar: “kambag’alning boyligi - sog’lig’i”, - desa, turkmanlar: “sog’liq bo’lsa, erkinlik bo’ladi” deyishadi. shuningdek, xalq sog’liqni saqolash uchun “boshingni salqin, oyog’ingni issiq tut” deb pand beradi. sog’liqni saqlashda ovqatlanish madaniyatiga amal qilishga chaqiradi: “qorning og’risa – og’zingni, ko’zing og’risa – qo’lingni tiy” va b. zararli odatlar oqibati achchiq ekanligi ta‘kidlanadi: “chekuvchining ichi ham, puli ham kuyadi”. o’z avlodlarini sog’lom, baquvvat, botir bo’lishini orzu qilgan xalq farzandlariga quvvat, polvon, arslon, botir, qahramon, bahodir, murod, komil singari ismlar qo’yishni taomilga kiritgan. dostonlar va ertaklar qahramonlari qahramonlar …

valo oila, so’ngra jamoatchilik mas‘ul hisoblangan. mehnat vositasida madaniyat, san‘at, axloqiy sifatlar, ona yerga muhabbat hissi tarbiyalangan. chorvachilik, dehqonchilik, bog’dorchilik, pillachilik turkigo’y xalqlarda qadimdan asosiy mehnat turi hisoblanib, bolalar ularni amaliy hayot jarayonida o’rganganlar. xalq pedagogikasi shuni ta‘kidlaydiki, inson faqat mehnati bilan aziz. shuning uchun “ko’mirchi yuzi qora bo’lsa ham uyalmaydi”, yoki: “gap bilguncha, ish bil!”, “bugungi ishni ertaga qo’yma!” deb o’git beradi xalq. xalq hamisha yosh avlod mehnatsevar bo’lishi bilan birga u hunarli ham bo’lishini, hunarni quruq o’rganish emas, balki “qo’li gul usta” bo’lishni targ’ib etadi. shuningdek: “ortiqcha kasb boshni aylantirmaydi”, yoki: “bir yigitga qirq hunar oz” deydi xalq. ayni paytda o’z ishining ustasi bo’lish insonga darhol nasib etmasligi eslatiladi. buning uchun irodali, sabr-toqatli bo’lishga chaqiriladi. mehnatni sifatli qilish (ishning o’zini bilguncha, ko’zini bilish) kelajakda pan berishning oldini olishi alohida ta‘kidlanadi. xalq yengil ish ortidan quvuvchilar, ishyoqmaslar ustidan kuladi, yoshlarni ulardan ibrat olmaslikka chaqiradi; ularni “oqbilak”, “tannoz” deb ataydi. …

agi “zumrad va qimmat” dagi zumrad mehnatsevarligi va ijobiy axloqiy sifatlari bilan o’quvchini o’ziga tortadi. markaziy osiyoda mehnat tarbiyasi berish bilan bolalarni yoshligidan mustaqil hayotga tayyorlashgan. jumladan, hatto a. vamberi ham, bizda qiz bolalarga to’qish, bichish, tikish, sut mahsulotlari tayyorlash, 7-8 yoshdan dehqonchilik, chorvachilik ishlarida qatnashishga o’rgatilishini ta‘kidlagan. chunki xalq: “terga botgan rohatga botar”, “ter to’ksang, dur terasan”, “uyqu – g’adolat, mehnat - rohat”, “xotin chiroyi erdan, hosil chiroyi yerdan”, “qolgan ishga qor yog’ar”, “quldek ishlasang, bekdek yotib yeysan”, “qo’rada ko’rsam – qornim to’q”, “hunar - birlikda, rizq - tiriklikda”, “ko’pning rizqi mo’l bo’lur”, “baraka - ko’pchilikda”, “ko’pdan quyon qochib qutulmas”, “maslahatsiz bo’lgan ish, boshga keltirar tashvish” va boshqalar. 3. xayoliy mehnat qurollari va mehnat ahlining e‘zozlanishi ma‘lumki, ibtidoiy odamlar o’ziga noma‘lum bo’lib ko’ringan tabiat kuchlaridan talvasaga tushar ekan, ayni paytda ularni yengishga harakat qilgan. ba‘zan buning uddasidan chiqa olmay, g’ayri tabiiy hodisalarga sig’ingan, ularni totemistik tasavvurga aylantirgan. jonsiz narsalarga …

nopedagogika manbalarida hayvonlarda mavjud bo’lmagan xususiyatlar haqida ham fikr yuritiladi. jumladan, otning qulog’ini burash bilan ko’kka parvoz qilish, suvda suzish, dunyoning narigi chetiga, baland tog’lar osha “uchar gilam” da borish samolyotlarning kashf etilishiga, suv ostida suzuvchi qayiqlar – suv osti kemalarining yaratilishiga, “sehrli etikcha” lar ega mashinalarning yaratilishini orzu qilish tufayli vujudga kelgan. “sehrli oyna” haqidagi afsona va orzu televizor misolida ro’yobga chiqqan bo’lsa, sehrli dastgoh sehrli dasturxon haqidagi orzular ish unumi juda yuqori bo’lgan dastgohlarning ishlab-chiqarish uskunalarining yaratilishiga olib kelgan. chunki, har bir yangilik dastlab orzularda, hayol (fantaziya) da tug’iladi. so’ngra inson uni amalga oshirishga harakat qiladi. chunki, ijtimoiy taraqqiyotning ma‘lum bosqichida mavjud bo’lgan ish qurollari, asboblar, mehnat unumini jamiyat talabi darajasida qondirmagach, yangi qurollar haqida o’ylanadi. hind badiiy filmi “ramayana” dagi yoy paykonlarining uchishi, boshqarilishi raketalar haqidagi eng ibtidoiy tasavvurga o’xshaydi. etnopedagogikada mehnat ahli g’oyat ulug’lanadi. mehnatning tarbiyaviy ahamiyatiga ham yuqori baho beriladi: donoga ish – shonu shuhrat, …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "etnopedagogikada jismoniy va mehnat"

1362580690_41710.doc etnopedagogikada jismoniy va mehnat www.arxiv.uz reja: 1. etnopedagogikada jismoniy barkamollikning ijtimoiy axamiyati xakida. 2. mehnatning ijtimoiy ahamiyati va mehnatsevarlikning ulug’lanishi. 3. xayoliy mehnat qurollari va mehnat ahlining e‘zozlanishi . 1. etnopedagogikada jismoniy barkamollikning ijtimoiy axamiyati xakida utmishda insonning tabiat stixiyalariga qarshi kurashdagi ojizligi noma‘lum tuyulgan hodisalarga javob topishga undagan. bo’ron, sel, toshqin, zilzila kabi g’ayri tabiiy ko’ringan kuchlarga qarshi kurasha oluvchi qahramonlar yaratishga olib kelgan. shuning uchun “avesto” da anaxita xushqomat, zabardast, kamtarin, to’g’riso’z go’zal qiz sifatida namoyon bo’ladi. u kishilarga kuch-qudrat baxsh etuvchi, suvning mo’l bo’lishini ta‘minlovchi ma‘buda. ...

DOC format, 46.0 KB. To download "etnopedagogikada jismoniy va mehnat", click the Telegram button on the left.

Tags: etnopedagogikada jismoniy va me… DOC Free download Telegram