yan amos komenskiy

DOC 68,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1361194476_41581.doc ян амос коменский www.arxiv.uz yan amos komenskiy (1592—1670) chexoslovakiyalik gumanist-pedagog yan amos komenskiy pedagogika ilmning poydevorini qurgan, uning keyingi rivojlanish yo`llarini ko`rsatib bergan, o`zining ongli hayotini, amaliy pedagogik faoliyatini bolalarni o`qitish va tarbiyalashdek olijanob ishga bag`ishlagan ulug` pedagogdir. buyuk chex pedagogi y.a.komenskiy 1592 yil 28 mart «ugorskiy brod» degan joyda moraviyada tegirmonchi oilasida dunyoga keladi. uning oilasi ruhoniy «chex qardoshlari» jamoasiga tegishli bo`lib, bu jamoa chexiyaning ozodligi uchun kurashuvchi vatanparvarlarni o`z atrofiga to`plagan edi. komenskiy ota-onasidan ajralib, ancha vaqt o`qiy olmaydi, 16 yoshida «chex qardoshlari» jamoasining yordami bilan lotin maktabiga o`qishga kiradi, bu yerda u tarbiya tizimining yomonligini, o`quv metodlarining yaramasligini ko`radi va tushunadi. «men o`sha vaqtdayot tarbiya masalasida mamlakatimni orqada ekanligini ko`rdim. men o`sha davrdayoq fan va tarbiya hammaga tegishli bo`lishi kerakligi o`yladim»— degan edi komenskiy. maktabni tugatgach xorborni universitetiga (germaniyada) o`qishga kiradi, uni tugatgach geydelberg universitetida ma`ruza kursini tinglaydi, bu universitetda o`sha davrda ilg`or professorlar ishlardi. komenskiy …

ortiq asarlar, darsliklar yaratdi. bulardan yiriklari: «tillar va hamma fanlarning ochiq eshigi» (1631), «buyuk didaktika» (1632), «onalar maktabi» (1632), «pansofiya maktabi» (1651), «yaxshi tashkil etilgan maktab qonunlari» (1953), «hislar vositasi bilan idrok qilinadigan narsalarning suratlari» (1658) nomli asar va darsliklar. shuningdek, logika, fizika, lotin tili, grek tili kabi kitoblar yozadi. darsliklari hayotlik davridayoq ko`p tillarga tarjima qilinib, komenskiyning nomini butun dunyoga tanitadi. komenskiy «kishilik jamiyati ishlarini yaxshilash haqida hammaga talluqli maslahat» nomli 7 jildli katta asar yozdi (u hayot ekanligi vaqtida hammasi bo`lib 2 jildi bosilib chiqdi, qolgan jildlari esa faqat 1935 yilda topildi va chexoslovakiyada chop qilindi). bu asarida «hammani va hamma narsada har tomonlama tuzatish»ning insonparvarlik va demokratik dasturini belgilab chiqdi va kishilik jamiyatini isloh qilish rejasini ilgari surdi. «buyuk didaktika» asarida «pan sofiya g`oyasini» (pan gerkcha — butun, hamma, sofiya — donolik, aqllilik) hamma narsani bilish, hamma uchun bilim berish» demakdir. pan sofiyada u tabiat va jamiyat …

asar yozib, o`qish ishini rasmlar bilan olib borishni ilgari suradi. bunda «yoshlarning xulq qoidasi», «yaxshi tashkil topgan maktablarning qonuni» degan bir qancha pedagogikaga doir ishlari berilgan. 1656 yili shved—polyak urushi vaqtida leshnodagi chex qardoshlari jamoasi tor-mor qilinadi. komenskiy gamburgga qochadi. undan amsterdamga o`tadi. shunda gollandiya senatining buyrug`iga muvofiq uning asarlari to`plami bosilib chiqadi. komenskiy o`z vatanini juda sevar va uning mustaqilligi uchun kurash olib boradi. uning ko`p asarlarida vatanparvarlik hissi aks etgan. u chex xalq poeziyasini yig`ib chex maqollar to`plamini tuzadi va o`z xalqining tilini saqlashga, sevishga undaydi. komenskiyning dunyoqarashi. komenskiyning dunyoqarashida uch xususiyat ta`sirini ko`ramiz. 1. natur falsafasi. 16—17-asrlarda ingliz faylasufi — materialist bekon sensualistik falsafa nazariyasini ilgari suradi. komenskiy o`qitish jarayoniga shu pozitsiyadan qaraydi. bilish sezishdan boshlanadi. sezish bo`lmagan yerda bilish ham yo`q, deydi u. 2. chex qardoshlari jamoasi diniy jamoa bo`lganligi uchun komenskiy ham dindor ruhoniydir. lekin komenskiyning ruhoniyligi turmushga amaliy qarash bilan bog`liq edi. 3. komenskiy …

kerak, deydi. bolaning aqliy va jismoniy o`sish jarayoni tabiatdagi o`sish jarayoniga o`xshagan bo`ladi. masalan, bog`bon daraxtlarni parvarish qiladi, uning o`sish xususiyatlarini hisobga oladi. xuddi shunday o`qituvchi tarbiyalash qonuniyatiga bo`ysinadi. o`qitish jarayoni tabiatga o`xshab sekinlik bilan amalga oshadi. tabiiylik prinsipida kishini tabiatning bir bo`lagi deb qarashi (xudo tomonidan bunyod etilmagan) tabiat qonunlari uning o`sishiga ta`sir etadi deyishi o`z davrida ilg`or sanaladi. lekin kishi ijtimoiy borliq bo`lib, ijtimoiy qonun ta`sirida o`sadi. komenskiy, tarbiyachi boladagi iste`dodni o`stirishi kerak. agar bola pedagogik ta`sirsiz yashasa, bu iste`dod tasodifan o`sadi. kishi dunyoga kelganda kishiga xos iste`dodga ega bo`ladi. xuddi olmadagi urug`ga o`xshab ba`zida ko`proq, ba`zida kamroq bo`ladi. komenskiy tarbiyaning tabiatga uyg`unlik masalasida hamma narsaning asosi 4 ta deydi. masalan: olam 4 narsadan yuzaga kelgan, ya`ni; yer, suv, havo, yorug`lik. dunyoning rivojlanishi ham 4 qismga bo`linadi, bular: bahor, yoz, kuz, qish. insonning rivojlanishi ham 4 davrga bo`linadi; go`daklik, bolalik, o`smirlik, yetuklik. shuningdek ta`lim jarayoni ham 4 ga …

shlash, ya`ni bilimni bola ongiga yetkazish, ani aqliy tomondan o`stirishdir, degan edi. komenskiy o`z asarlarida tarbiyaning maqsadini ko`rsatadi. tarbiyaning maqsadi kishini mangulik dunyosiga tayyorlashdan iboratdir. buni uch xil tarbiya orqali amalga oshirish mumkin: 1. aqliy tarbiya. 2. axloqiy tarbiya. 3. diniy tarbiya. bu maqsad bolaning tug`ilganidan to 24 yoshigacha amalga oshadi, bu davr ichida bola to`rt maktabni o`qib tugatishi, har birida 6 yil o`qishi kerak, deb hisoblaydi. komenskiyning bolani yosh davrlarga bo`lishi. bunda u tabiiylik prinsipiga amal qilib, bola yoshini 4 davrga bo`ladi. 1. tug`ilganidan 6 yoshgacha — ona maktabi. bu davrda bolaning sezish organlarini o`stirishga, bolaning qabul qilishini, atrofdagi dunyo bilan tanishtirishga katta ahamiyat beradi. bolani mehnatga o`rgatish, o`z-o`ziga xizmat qilishga jalb etish kerak. ona boladagi axloqiy tarbiyaning asoslarini, to`g`rilik, haqqoniylik, mehnatni sevish va boshqalarni vujudga keltiradi. ona maktabi bog`cha yoshidagi bola tarbiyasini ko`zda tutadi. 2. 6—12 yoshgacha — xalq maktabi yoki ona tili maktabi. bunda o`quvchi esda saqlashi, …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "yan amos komenskiy"

1361194476_41581.doc ян амос коменский www.arxiv.uz yan amos komenskiy (1592—1670) chexoslovakiyalik gumanist-pedagog yan amos komenskiy pedagogika ilmning poydevorini qurgan, uning keyingi rivojlanish yo`llarini ko`rsatib bergan, o`zining ongli hayotini, amaliy pedagogik faoliyatini bolalarni o`qitish va tarbiyalashdek olijanob ishga bag`ishlagan ulug` pedagogdir. buyuk chex pedagogi y.a.komenskiy 1592 yil 28 mart «ugorskiy brod» degan joyda moraviyada tegirmonchi oilasida dunyoga keladi. uning oilasi ruhoniy «chex qardoshlari» jamoasiga tegishli bo`lib, bu jamoa chexiyaning ozodligi uchun kurashuvchi vatanparvarlarni o`z atrofiga to`plagan edi. komenskiy ota-onasidan ajralib, ancha vaqt o`qiy olmaydi, 16 yoshida «chex qardoshlari» jamoasining yordami bilan lotin maktabiga o`qishga kiradi...

Формат DOC, 68,5 КБ. Чтобы скачать "yan amos komenskiy", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: yan amos komenskiy DOC Бесплатная загрузка Telegram