экологик фожиалар ва киёмат аломатлари

DOC 74,0 KB Bepul yuklash

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇
1
1663832156.doc экологик фожиалар ва šиёмат аломатлари экологик фожиалар ва қиёмат аломатлари табиат вужудга келгандан бери у ўсимлик ва хайвонлар билан бой бўлди. организмлар орасидаги муносабатлар оддийдан мураккабга, айниқса, табиат билан инсоннинг муносабати кундан кунга мустахкамланиб борди. ќар бир жамият тараққиётининг сиёсий даври табиатга алохида таъсир кўрсатди: ибтидоий даврда одамлар ўша замонда оддий мехнат қуроли сифатида тош ва оловни ишлатдилар. феодализм даврида инсониятнинг табиатга нисбатан таъсири қадимий замонга қараганда кучлироқ бўлди. капиталистик жамиятда фан-техника, қишлоқ хўжалиги, транспортнинг ривожланиши, завод ва фабрикаларнинг пайдо бўлиши ва техногеник юмуш ходисаларини вужудга келтирди. социализм даври – цивилизация табиатни хароб қилди. инсоният ва табиат моддий жинс бўлиб, уларнинг кимёвий қисми умумий хисобланади. қайд этиш лозимки, инсон биосфера компонентига киради, у табиатнинг кичик қисмини ташкил этса хам, буюк кучга эга, зеро инсоният табиатнинг кўзга кўринарли ўзгаришларига олиб келиши мумкин. шунга биз иқрор бўлишимиз керакки, тарихий даврларда табиат инсонга нисбатан кучли эди. айни пайтда эса инсоннинг фаолияти (антропоген) …
2
хаво хароратининг кўтарилиши. олимлар шундай хулосага келдиларки, охирги 100 йил ичида (ўтган асрда) сайёранинг атмосфера хавоси 10с га кўтарилди. келгуси 30 йил ичида шунча хароратга кўтарилиши башорат қилинмоқда. натижада дунё сув хавзаларининг хажми 20 метр юқори бўлади. кўп шахар ва мамлакатлар сув остида қолади. иқлимнинг ўзгариши глобал иқтисодий ва ижтимоий инқирозга олиб келади. натижада айсберглар хал бўлиб, ер, ўсимлик, хайвонлар сув тагида қолиши мумкин. бунинг асосий сабаби со2 нинг миқдори атмосферада кўпайиши ва бошқа экологик омилнинг таъсири хисобланади. айни пайтда ўрта осиё ва қозођистонда орол фожиаси кишилар саломатлигига ва табиатга катта таъсир этмоқда. ушбу хавзада йилида 100 миллион тонна туз чанг билан атмосферага тарқалиб, натижада хаво, сув, ер захарланади. туз эса федченко ва бошқа музликларга тарқалиб, уларни хал бўлишига олиб келади. бир литр орол сувида 40-50 грамм туз мавжуд. агар ўтган асрнинг бошида со2 миқдори атмосферада 0,029 фоизни ташкил этган бўлса, айни замонда бу миқдор 0,033 фоизга етди. келгусида бу …
3
қуёшнинг ультрабинафша нурларини қайтара олмайдилар. ахолининг ўсиши. иккинчи мингйиллик давомида биринчи минг йилликка қараганда ахоли сони баланд суръатларда кўтарилди. хх асрнинг бошида ахолининг ўсиши бир фоизга камайган бўлса, биринчи ярмида хар йили 1 фоизга, иккинчи ярмида эса 2 фоизга етди. ќозирги пайтда жахон ахолиси хар бир сонияда 5 кишига, хар дақиқада 100-200 кишига, 1 соатда эса 6000 кишига кўпаймоқда. ўзбекистон республикасида ахоли сони 26 миллион нафар кишига етди, 1913 йилда эса ахоли хаммаси бўлиб 4 миллион 366 минг кишини ташкил этарди. ќар йили юртимизда ахоли 0,5 миллион кишига ортмоқда. ичимлик сув муаммоси. биосферанинг сувли қавати гидросфера деб аталади. сувлар 2 гурухга ажратилади: чучук ва шўр сув. ер сайёрасининг 70% майдони (сатхи)ни сув ташкил этади. табиатда сувнинг захираси умумий миқдордан океанда 93,96% ни, ер ости сувлари – 4,13%, айсберглар – 1,65%, кўллар - 0,019% ни, тупроқ таркибида – 0,001% ни, дарёларда 0,001% ни ташкил этади. умуман дунёда чучук сувлар жами сувлар …
4
яси кўпайди. қайси омиллар ернинг яллиђланиши ва ювишига сабаб бўлмоқда? биринчидан, ернинг нотекис майдонлари кўплигидан, иккинчидан, ёђингарчиликнинг ёђилиши, яйловлардан нотўђри ва узоқ муддатда фойдаланиши, учинчидан, якка экинлик (монокультура), системасиз суђориш, бўта ва ўрмонларни бархам топганлиги сабаб бўлди. республикамизнинг шароитида аксарият экин ерлари сув ювилган ва яллиђланган. бунинг учун метереологик, дехкончилик ва гидробиологик қуритиш усуллардан фойдаланиб, ерни нормал холатига келтириш лозим. пестицидлар. пестицидлар, яъни бегона ўтларни йўқотиш, турли ўсимликларнинг зараркунандалари, уларнинг касалликларини олдини олиш, ёђоч, тахта, қођоз, хайвонот баданидаги паразитлар ва касалликлар тарқалашини олдини олиш мақсадида ишлатиладиган кимёвий моддалар хисобланади. пестицидлар ўсимликларнинг кимёвий химояланиш асоси хисобланди. захарли моддалар хужайраларга кириб, уларнинг кимёвий ва физикавий хусусиятларини ўзгартиради. оқсил ва хужайраларнинг моддалари билан кимёвий реакцияга кириб, уларни чўктириб юборади, ферментларни фаолсиз қилиб, моддалар алмашувини бузади. бунинг натижасида хужайралар ўлимга махкум этилади. айни пайтда атмосфера хавоси, ер, сув ва барча қишлоқ махсулотлари ахолининг асосий озуқаворлиги хисобланиб, кимёвий моддалар билан ифлосланмоқда. пахта монокультураси республикамиздаги барча …
5
п мамлакатларда, шу жумладан, ўзбекистонда «қизил китоб» уч марта чоп этилганки, унда ўсимлику хайвонларнинг камёб турлари ва йўқолиш арафасидагилар киритилган. турли-туман рангдаги биологик мухитни сақлаш мақсадида республикамизда миллий бођлар, қўриқхоналар, биосфера қўриқхоналар, буюртмахона, хайвонот бођлари, ботаник бођлар ташкил этилган ва этилмоқда. улар эса экологик саёхатни ривожланишига катта ахамият касб этади. минтақавий муаммолар, орол денгизи масаласида бмтнинг сессияларида ўзбекистон президенти и.а.каримов икки марта чиқиш қилиб, бу муаммони умуминсоний муаммо деб хисоблади. тожикистондаги турсунзода шахрининг алюминий завод муаммоси, шунингдек аму, сир, зарафшон дарёлари бир неча давлатлардан ўтади, минтақавий муаммо сирасига киради. шуни айтиш лозимки, хар бир муаммо тури бир-бири билан зич алоқада бўлади. махаллий муаммо бора-бора умуминсоний муаммога айланиши мумкин ёки унинг акси умуминсоний муаммолар ахоли ёрдами билан аввал минтақавий муаммога, кейинроқ махаллийга айланиши мумкин. инсоният аввал табиат қонунларини ўрганиб, шу асосда уни химоя қилади, зеро агар табиат мувозанати бузилса, кечирмас ва тузатиб бўлмайдиган хато хисобланади. табиат тўлиқ организм каби яшаш учун …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Faylni Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"экологик фожиалар ва киёмат аломатлари" haqida

1663832156.doc экологик фожиалар ва šиёмат аломатлари экологик фожиалар ва қиёмат аломатлари табиат вужудга келгандан бери у ўсимлик ва хайвонлар билан бой бўлди. организмлар орасидаги муносабатлар оддийдан мураккабга, айниқса, табиат билан инсоннинг муносабати кундан кунга мустахкамланиб борди. ќар бир жамият тараққиётининг сиёсий даври табиатга алохида таъсир кўрсатди: ибтидоий даврда одамлар ўша замонда оддий мехнат қуроли сифатида тош ва оловни ишлатдилар. феодализм даврида инсониятнинг табиатга нисбатан таъсири қадимий замонга қараганда кучлироқ бўлди. капиталистик жамиятда фан-техника, қишлоқ хўжалиги, транспортнинг ривожланиши, завод ва фабрикаларнинг пайдо бўлиши ва техногеник юмуш ходисаларини вужудга келтирди. социализм даври – цивилизация табиатни хароб қилди. инсоният ва табиат...

DOC format, 74,0 KB. "экологик фожиалар ва киёмат аломатлари"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.