zoologiya (s.dadayev, o.mavlonov) @mustaqilishlar

PDF 182 стр. 5,0 МБ Бесплатная загрузка

182 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 5,0 МБ

Тип файла PDF

Страницы 182

Обновлено Май 2026

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 182

o'zbekiston respublikasi oliy v a o'rta m a x su s ta'lim vazirligi n izo m iy n om id ag i t osh k en t davlat p ed a g o g ik a u n iversiteti s. dadayev, o. mavlonov zoologiya o’zbekiston respublikasi oliy va o'rta maxsus ta'lim vazirligi tomonidan pedagogika oliy o'quv yurtlari «agronomiya», «kimyo va ekologiya» ta'lim yo'nalishlari talabalari uchun darslik sifatida tavsiya etilgan toshkent «iqtisod-moliya» 2008 www.ziyouz.com kutubxonasi taqrizchilar: biologiya fanlari nomzodi, dotsent o .n . h aydarova biologiya fanlari nomzodi, professor s.t. t o'ych iyev d ad ayev saydulla . d15 zoologiya: pedagogika oliy o'quv yurtlari "agronomiya", "kimyo va ekologiya" ta'lim yo'nalishlari talabalari uchun darslik/ s.dadayev/o. mavlonov; o’zr oliy va o'rta maxsus ta'lim vazirligi, nizomiy nomidagi toshkent davlat pedagogika un-ti. — t.: ”iqtisod-moliya" 2008, 184 b. i. mavlonov ochil ushbu darslikda zoologiyaning rivojlanish tarixi, vazifalari, hayvonlar hayotining asosiy xususiyatlari qisqacha yoritilgan bo'lib, hayvonlarning …

2 / 182

to ‘g'risida"gi qonun, "kadrlar tayyorlash milliy dasturi" hamda "ta'lim — tarbiya va kadrlar tayyorlash tizimini tubdan isloh qilish, barkamol avlodni voyaga yetkazish to'g'risida"gi farmonning qabul qilinishi ham ana shu maqsadni ko'zlaydi. o'lkamiz tabiatini, o'simlik va hayvonot dunyosi boyliklarini o'rganish, kamol topayotgan barkamol avlodni yuksak madaniyatli, chuqur bilim egasi qilib tarbiyalashda, unda milliy iftixor tuyg'usi va vatanparvarlik hissini uyg'otishda katta ahamiyatga ega. hayvonlar tabiatda va inson hayotida benihoya katta ahamiyatga ega bo'lib, ulami zoologiya fani o'rganadi. zoologiya faninmg rivojlanishiga vatanimiz olimlari ham katta hissa qo'shishgan. hayvonlar hayoti to'g'risidagi ma'lumotlar buyuk vatandoshimiz zahiriddin muhammad boburning "boburnoma" shoh asarida ham o'z o'rnini topgan. xx asrda zoologiya sohasida olimlarimiz olib borgan tadqiqotlar rishta, bezgak, leyshmaniya kabi xavfli parazitlami tugatishga imkon berdi. o'zbekistonlik olimlardan d.n. kashkarov hayvonlar ekologiyasi; t.z. zohidov va o.p. bogdanov umurtqali hayvonlar; a.m. muhammadiyev, a.t. to'laganov, j.a. azimov, s.n. alimuhamedov, r.o. olimjonov, v.v. yaxontov umurtqasiz hayvonlar to'g'risida yirik asarlar yaratishgan. zoologiyani o'rganish …

3 / 182

'rganadi. hayvonlami turli jihatdan o'rganish mumkin. shuning uchun ham zoologiya juda ko'p ayrim fanlarga ajralib ketadi. hayvonlarning tuzilishi va hayotiy belgilarining o'xshash bo'lishi yoki bo'lmasligiga qarab guruhlarga bo'linishini sistematika; tashqi va ichlti tuzilishini morfologiya va anatomiya; embrional rivojlanishini embriologiya; atrof — muhit bilan munosabatini ekologiya; xulq — atvorini etologiya; yer yuzida tarqalishini zoogeografiya, qirilib ketgan hayvonlami paleozoologiya, hayvonlar organizmida boradigan jarayonlami fiziologiya o'rganadi. zoologiya ayrim sistematik guruhlar bo'yicha ham fanlarga ajratiladi. masalan, protozoologiya bir hujayrali hayvonlar, entomologiya hasharotlar, ixtiologiya baliqlar, omitologiya qushlar, teriologiya sut emizuvchilami o'rganadi. hayvonot olamining ayrim tiplari, sinflari va turkumlarini ham yuqorida qayd qilingan fanlar nuqtai nazaridan o'rganish mumkin. h ayvonlar hujayrasi. hayvonlar ham barcha tirik organizmlar kabi hujayralardan tashkil topgan. hayvonlar hujayrasida ham o'simlik — larnikiga o'xshash hujayra qobig'i, sitoplazma, bitta yoki bir nechta yadro va boshqa organoidlarni ko'rish mumkin. biroq hayvonlar hujayrasi tashqi qobig'i juda yupqaligi, fotosintez jarayoniga yordam beruvchi yashil pigmentli tanachalari bo'lmasligi bilan …

4 / 182

ima hujayralari bilan qoplangan. epiteliy to'qimasi organlami turli ta’sirlardan himoya qiladi. biriktiruvchi to'qima hujayralararo moddasi to'qima hujayralariga nisbatan ko'pligi bilan boshqa to'qimalardan farq qiladi. bu modda qattiq yoki suyuq bo'lishi mumkin. organizmda biriktiruvchi to'qima organlar va to'qimalarni bir—biri bilan tutashtirib turish, tayanch skelet hosil qilish, organizmni oziq moddalar va kislorod bilan ta'minlash, zaxira oziq to'plash va boshqa bir qancha vazifalami bajaradi. ba'zi umurtqasiz hayvonlar va hamma umurtqalilaming turli organlari va teri osti qavati tarkibiga tig'iz biriktiruvchi to'qima kiradi. nafas olish organlari va qon tomirlari devori hamda terming qayishqoqligi ana shu to'qimaning hujayralararo moddasida joylashgan tolalar xossasiga bog'liq bo'ladi. tayanch skelet vazifasini bajaradigan tog'ay va suyak to'qimalari ham tig'iz to'qimalarga misol bo'ladi. qon suyuq biriktiruvchi to'qimadir. umurtqali hayvonlarning qoni qon hujayralaridan va qon zardobidan iborat. qon zardobi hujayralararo moddani, qon hujayralari (eritrositlar, leykositlar va boshqalar) to'qima hujayralarini tashkil qiladi. umurtqasiz hayvonlarning qonidagi hujayralar rangsiz bo'lib, kislorod tashuvchi gemoglobin oqsili qon zardobi …

5 / 182

orat. bu xildagi muskullar bo'g'imoyoqlilar, qisqichbaqasimonlar, o'rgimchaksimonlar va hasharotlarning harakat organlari, umurtqali hayvonlarning skeleti bilan bog'langan. ko'ndalang chiziqli muskullar har xil kuch bilan qisqarishi mumkin. asab to'qimasi asab hujayralaridan va hujayra oralig'i moddasidan tashkil topgan. asab to'qimasi tashqi muhit dan va organizmning o'zidan www.ziyouz.com kutubxonasi keladigan qo'zg'alishni qabul qilish va o'tkazish vazifasini bajaradi. asab hujayralari ilk bor bo'shliqichlilarda paydo bo'lgan. yassi chuvalchanglarda asab hujayralari markazlashgan bosh nerv tugunini hosil qiladi. bo'g'imoyoqlilar va umurtqali hayvonlarning asab hujayralari yanada kuchliroq markazlashishi natijasida markaziy asab tizimini hosil qilgan. organlar. yuqorida ta’kidlab o'tilgan to'qimalar organlami tashkil etadi. har qaysi organ tarkibiga bir necha xil to'qima kiradi. to'qima organizmda ma'lum bir vazifani bajarishga moslashgan bo'ladi. b ir - biri bilan uzviy bog'langan, organizmda bitta umumiy vazifani bajarishga moslashgan organlar bitta sistemaga birlashadi. 1.2. h ayvon larn in g h a y o t k ech irish i, zo o lo g iy a s is …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 182 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "zoologiya (s.dadayev, o.mavlonov) @mustaqilishlar"

o'zbekiston respublikasi oliy v a o'rta m a x su s ta'lim vazirligi n izo m iy n om id ag i t osh k en t davlat p ed a g o g ik a u n iversiteti s. dadayev, o. mavlonov zoologiya o’zbekiston respublikasi oliy va o'rta maxsus ta'lim vazirligi tomonidan pedagogika oliy o'quv yurtlari «agronomiya», «kimyo va ekologiya» ta'lim yo'nalishlari talabalari uchun darslik sifatida tavsiya etilgan toshkent «iqtisod-moliya» 2008 www.ziyouz.com kutubxonasi taqrizchilar: biologiya fanlari nomzodi, dotsent o .n . h aydarova biologiya fanlari nomzodi, professor s.t. t o'ych iyev d ad ayev saydulla . d15 zoologiya: pedagogika oliy o'quv yurtlari "agronomiya", "kimyo va ekologiya" ta'lim yo'nalishlari talabalari uchun darslik/ s.dadayev/o. mavlonov; o’zr oliy va o'rta maxsus ta'lim …

Этот файл содержит 182 стр. в формате PDF (5,0 МБ). Чтобы скачать "zoologiya (s.dadayev, o.mavlonov) @mustaqilishlar", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: zoologiya (s.dadayev, o.mavlono… PDF 182 стр. Бесплатная загрузка Telegram