5-sinf botanika 2011

PDF 96 sahifa 1,9 MB Bepul yuklash

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇
1 / 96
0 ‘. pratov, a.s. to‘xtayev, f.o‘. azimova votashka uchinchi nashri 0 ‘zbekiston respublikasi xalq ta’limi vazirligi umumiy o‘rta ta’lim maktablarining 5-sinf o ‘quvchilari uchun darslik sifatida tavsiya etgan to sh ken t - “o 'z b e k ist o n ”—2011 respublika maqsadli kitob jamg‘armasi hisobidan ijara uchun chop etildi 0 ‘xshashi yo‘q bu go‘zal bo‘ston, dostonlarda bitgan guliston. 0 ‘zbekiston deya atalur, uni sevib el tilga olur. h . o lim jon muqaddima mazkur darslik, hozirgi davr talabidan kelib chiqib, yangi pedagogik texnologiyalar asosida davlat ta ’lim standarti va dasturlariga mos ravishda tayyorlandi. yangi «ta’lim to ‘g‘risida»gi qonunda umumiy o‘rta ta ’lim o ‘quvchilariga bilimlarning zarur hajmini berish, mustaqil p krlash, tashkilotchilik qobiliyati va amaliy tajriba ko‘nikmalarini rivojlantirish, dastlabki kasbga yo‘naltirish hamda ta ’limning navbatdagi bosqichini tanlashga yordam berishi ta’kidlab o‘tilgan. g o‘zal tabiatni rang-barang o ‘simliklar olamisiz tasavvur qilib bo‘lmaydi. yer yuzida o‘simliklar turi juda keng tarqalgan. …
2 / 96
mukammal o‘rganishga katta yordam beradi. botanika — yunoncha «botane» — ko ‘kat, o ‘t, o ‘simlik degan m a’noni bildiradi. bu fan o ‘simliklarning paydo bo‘lishi, hayoti, tashqi va ichki tuzilishi, rivojlanishi, yer yuzida 4 tarqalishi, tabiat bilan bog‘liqligini, ulardan oqilona foydalanish va ularni muhofaza qilish usullarini o‘rganadi. nag qanday o‘simlik nasi qoldirishga harakat qiladi, ya’ni o‘sadi va rivojlanadi. geogotanika introouksiya- oumlashttosh setbmtbca exologfya paleoeotamka sttoemboologiya anatomtya moflfoloctya botanika 0 ‘simliklaming o‘sishi va rivojlanishini mukammal o‘rganish madaniy o‘simliklami to ‘g‘ri parvarish qilish va ulardan yuqori hosil olish imkonini beradi. m a’lumki, jonli tabiatni o‘simliklarsiz tasavvur etib bo‘l- maydi. yashil o‘simliklar barcha tirik mavjudot uchun hayot manbayi hisoblanadi. ulardan hayvonlar, qushlar, hasharotlar hamda suvda yashovchi hayvonlar oziq sifatida foydalanadi. 0 ‘simliklar havodagi kislorodni boyitadi. kislorod bilan esa barcha tirik organizmlar nafas oladi. 0 ‘simliklar tuproqning unumdorligini oshiradi va uni yemirilishdan saqlaydi. 0 ‘simliklaming odamlar hayotida tutgan o‘mi benihoya katta. ulardan odamlar …
3 / 96
adi (3-rasm). 0 ‘simliklar hayotimiz ko‘rki va tabiat go‘zalligidir. hovliga, maktab tajriba dalasi va istirohat bog‘lariga ekilgan rang-barang gullar, mevali hamda manzarali o‘simliklarni ko‘rib bahri di- lingiz ochiladi. respublikamizda o‘sadigan o‘simliklardan oqilona foydala- nish va ularni muhofaza qilishga jiddiy e’tibor berilmoqda. 0 ‘z- bekistonda yo‘qolish xavfi ostida bo‘lgan o‘simlik turlari 0 ‘z- bekiston respublikasining «qizil kitobi»ga kiritilgan (4-rasm). 0 ‘zbekistonda tabiatni muhofaza qilish davlat qo‘mitasi tashkil etilgan. tabiatni m uhofaza qilish, uni asrab-avaylash, boyliklarini ko‘paytirish har bir kishining burchidir. hech shubha yo‘qki, maktab o ‘quvchilari ham bu ishga o‘zlarining munosib hissalarini qo‘shadilar. 1. botanika fani nimalarni o‘rgatadi? 2. 0 ‘simliklar tabiatda qanday ahamiyatga ega? 3. 0 ‘simliklarning odamlar hayotida tutgan o‘rni nimalardan iborat? 4. 0 ‘simliklar dunyosini muhofaza qilish borasida respublikamizda qanday ishlar olib borilmoqda? 7 0323 podsvetit tuban o ‘simliklar, yuksak o ‘simliklar. biologiya. botanika. qizil kitob. 1. 5-rasmda keltirilgan o‘simlik turlaridan odamlar qanday maqsadlarda foydalanishini aniqlang (bug‘doy,g‘o‘za). (iii …
4 / 96
avomida gullab meva tugadi. 0 ‘simliklar dunyosi million yillar davomida turlicha iqlim sharoitiga, tuproqqa va namlikka moslashib shakllangan. uning organlari, ichki tuzilishi, ajoyib xossalari, xususan, hayotiy shakllari, yirik guli va mevasi, ildizi, salobatli shox-shab- basi, umrboqiyligi, hayvon­ lar singari tirik mavjudotlar b ilan oziqlanishi, kelgusi naslni o ‘z bag‘rida voyaga yetkazib, mustaqil hayotga yo‘llanma berishi kabi irsiy belgilari bilan necha asrlardan beri odamlami o‘ziga jalb etib keladi (6-rasm). har bir o‘simlik turining o‘ziga xos ajoyib xossalari bor. 0 ‘simliklarning xilma-xil- ligini aks ettiruvchi misollar juda ko‘p. bularga seyshel ♦ 2 & 6-rasm. gulli o ‘simlik — g‘o ‘za: 1—umumiy ko'rinish; 2—guli; 3— ko‘sagi; 4— ochilgan ko‘sagi. 9 orolidagi o ‘n y illa r m o- baynida pishib yetiladigan, og‘irligi 25 kg ga yetadigan seyshel palmasi yong‘oqlari, tanasida 200 / gacha suv saqlaydigan meksika kak- tuslari, k anar o ro llarida 6000 yilgacha umr ko‘ra- d igan ajdar daraxtlari, sumatra orolidagi …
5 / 96
sa urug‘ chi joylashadi. gulli o‘simliklarning xilma-xilligi ekologik sharoitning o‘zgarishi bilan bog‘liq. ular million yillar mobaynida o‘zgarib, yangi muhitga, sharoitga moslasha borgan. sharoit o‘zgarishi bilan o‘simliklarda yangi muhitga xos belgilar paydo bo‘lgan va bu belgilar vaqt o ‘tishi bilan sekin-asta m ustahkam langan (irsiylashgan). natijada maxsus sharoitlarga moslashgan yangi e * % 7-rasm. hasharotxo‘r o ‘simliklar: 1—nepentes (kuvacha); 2— drosera. 10 o‘simliklar (turlar, turkumlar, oilalar) paydo bo‘lgan. yangi sharoitga moslasha olmagan o‘simliklar yo‘qolib ketgan. gulli o‘simliklar bundan 130 million yil avval ochiq urug‘li o‘simliklaming qadimgi vakillaridan kelib chiqqan va yer yuzida tezlik bilan tarqala boshlagan. 1. barcha gulli o ‘simliklar uchun xos bo‘lgan belgilar nimalardan iborat? 2. gulli o ‘simliklarning qanday organlari bor? 3. gulli o ‘simliklar nima uchun xilma-xil bo‘ladi? 4. gulli o ‘simliklar qanday sharoitlarda o ‘sishga moslashgan? ildiz, poya, barg, gul, meva birorta gulli o'simlikning umumiy tuzilishi b i­ lan tanishib chiqing. gullamaydigan o ‘simlik guruhlari haqida …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 96 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"5-sinf botanika 2011" haqida

0 ‘. pratov, a.s. to‘xtayev, f.o‘. azimova votashka uchinchi nashri 0 ‘zbekiston respublikasi xalq ta’limi vazirligi umumiy o‘rta ta’lim maktablarining 5-sinf o ‘quvchilari uchun darslik sifatida tavsiya etgan to sh ken t - “o 'z b e k ist o n ”—2011 respublika maqsadli kitob jamg‘armasi hisobidan ijara uchun chop etildi 0 ‘xshashi yo‘q bu go‘zal bo‘ston, dostonlarda bitgan guliston. 0 ‘zbekiston deya atalur, uni sevib el tilga olur. h . o lim jon muqaddima mazkur darslik, hozirgi davr talabidan kelib chiqib, yangi pedagogik texnologiyalar asosida davlat ta ’lim standarti va dasturlariga mos ravishda tayyorlandi. yangi «ta’lim to ‘g‘risida»gi qonunda umumiy o‘rta ta ’lim o ‘quvchilariga bilimlarning zarur hajmini berish, mustaqil p krlash, tashkilotchilik qobiliyati va amaliy tajriba ko‘ni...

Bu fayl PDF formatida 96 sahifadan iborat (1,9 MB). "5-sinf botanika 2011"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: 5-sinf botanika 2011 PDF 96 sahifa Bepul yuklash Telegram