4_sinf_“fe’llarning_shaxs_son_qo’shimchalari

DOCX 6 pages 2.1 MB Free download

6 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 2.1 MB

File type DOCX

Pages 6

Updated May 2026

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 6

4-sinf “fe’llarning shaxs-son qo’shimchalari bilan qo’llanilishi” mavzusini o’tish metodikasi fe’l ustida ishlashda izchillik, bo'limlar orasidagi bog'lanish, dastur materialining hajmi, uni har bir sinfda o'rganish usullari va vositalari shu so'z turkumini o'rganish vazifasi, uning lingvistik xususiyatlari va kichik yoshdagi o'quvchilaming bilish imkoniyatlariga qarab belgilanadi. ,,fe’l“ mavzusini o'rganishda asosiy vazifalar: so'z turkumi sifatida fe’l haqida dastlabki tushunchani shakllantirish, o'quvchilar nutqini fe’llar bilan boyitish hamda og'zaki va yozma nutqda fe’ldan to'g'ri foydalanish ko'nikmasini o'stirish, o'quvchilaming aqliy faoliyatini rivojlantirish, grammatik mavzu bilan bog'liq holda ayrim imloviy qoidalarni o'zlashtirish hisoblanadi. bu vazifalar bir-biri bilan bog'liq holda hal etiladi. fe’ining lingvistik xususiyatlari xiyla murakkab, shuning uchun boshlang'ich sinf o'quvchilari faqat uning muhim nazariyalari bilan tanishtiriladi. material tanlashda shu materialning nutq va imloga oid vazifalarni hal qilishda qanchalik zarurligi hisobga olinadi. fe’lni o'rganishda izchillik. 1-sinfda fe ’l ustida ishlash. fe’l ustida ishlashga tayyorgarlik savodga o'rgatish davrida boshlanadi. bu davr da o'quvchilaming diqqati fe’ining leksik ma’nosiga qaratiladi; fe’l …

2 / 6

nima qiladi?... (yetiladi), daraxt baiglari nima qiladi?... (sarg'ayadi). bolalar nima qilyaptilar?... (dam olyaptilar), ...(o'ynayaptilar), ... (ishlayaptilar). fe’lni o'rganishda maqsadga qaratilgan ishlar harakatni bildirgan so'zlar mavzusini o'rganishdan boshlanadi (1-sinf, o'quv yilining 2-yarmi). fe’l leksik ma’nosi bilan grammatik ma’nosi (harakat bildirishi) mos keladigan (nima qilyapti?) yugurayapti, arralayapti, sakrayapti, (nima qildi?) yugurdi, arraladi, sakradi, (nima qiladi?) yuguradi, arralaydi, sakraydi kabi misollardan foydalanish bilan, o'quvchilar o'zlari bajargan harakatlarni aytishni so'rab, ular bergan javobini (fe’lni) so'roqlari bilan xattaxtaga yozib, suhbat o'tkazish bi lan tushuntiriladi. o'quvchilarni so'roq berish bilan holat bildiradigan uxlayapti, o ‘ynayapti, faxrlanadi kabi fe’llami ham tanlashga o'rgatib borish muhim ahamiyatga ega. bunday mashqlar o'quvchilarda pred met harakatini keng ma’noda tushunish ko'nikmasining shakllana borishiga yordam beradi. dastur o'quvchilarda so'zlarga so'roq berib, ularni bir-biridan farqlash ko'nikmasini shakllantirishni talab etadi. buning uchun o'qituvchi fe’ining har xil shakllaridan foydalanib, maxsus mashqlar o'tkazadi. nima? so'rog'iga javob bo'lgan so'z bilan nima qildi? (nima qilyapti?, nima qiladi?) so'rog'iga javob bo'lgan …

3 / 6

ni o'rganishga tayyorlash demakdir. 1-sinfda morfologik so'roq so'z nimani bildirishini aniqlash maqsadida beriladi. o'quvchilarni so'zga so'roq berishga, o'qituv .hi bergan so'rog'iga javob bo'ladigan so'zlarni tanlashga, so'zni so'roi^a mos ravishda o'zgartirishga (nima qildi? — qidi, nima qilamiz? ~ o'qiymiz, nima qilmoqchi? — o'qimoqchi kabi) o'rgatiladi. 2—3-sinflarda fe’lni o'rganish. bu bosqichning asosiy vazifasi „fe’l — so'z turkumi" degan tushunchani shakllantirish, bo'lishli va bo'lishsiz fe’llarning ma’nosi va shakliga qarab farqlash ko'nikmasini hosil qilish, bo'lishsizlik qo'shimchasi (-ma) ning talaffuzi va imlosini o'rgatish hisoblanadi. fe’ining harakat bildirishi yuzasidan o'quvchilarda aniq tasawur hosil qilish uchun o'qituvchi ularga shu darsdagi mehnat jarayonini tasvirlashni, ya’ni o'quvchilaming o'zlari bajarayotgan ish-harakatni aytishni so'raydi, suhbat o'tkazadi. suhbatda „o'qituvchi nima qildi? o'quvchilar nima qildilar? hozir o'qituvchi nima qilyapti? o'quvchilar nima qilyaptilar? endi o'quvchilar nima qiladilar? o'qituvchi nima qiladi?" kabi savollardan ham foydalanadi. suhbat jarayonida o'quvchilar o'qituvchi rahbarligida fe’llarni so'rog'i bilan yozib bo radilar. masalan, nima qildi? — so'zladi, tushuntirdi; nima qildilar? — …

4 / 6

qlardan foydalaniladi. dasturga ko'ra 3-sinfda bo'lishli va bo'lishsiz fe’llar o'rganiladi. mavzu suhbat asosida tushuntiriladi. suhbat uchun „o'qish darsida kimlar o'qidi? shokir ham o'qidimi? kim so'zladi? alisher so'zladimi? barno kutubxonaga boradimi? abdulla-chi?, u qachon bormoqchi? hozir kim tushuntirayapti? hozir tohir gapiryaptimi?" kabi savol lardan ham foydalaniladi. o'quvchilar so'roq berib fe’llarni topadilar, ma’nosini qiyoslaydilar va o'qituvchi rahbarligida tushuntiradilar. xulosa chiqariladi: fe’l harakatning yuzaga chiqqanini, ya’ni bajaril- ganligini (o'qidi, so'zladi), hozir bajarilayotganini (tushuntiryapti), endi bajarilishini (boradi, o ‘qiydi) bildiradi. bu fe’llar bo'lishli fe’llar deyiladi. ayrim fe’llar harakatning bajarilmaganligini (o'qimadi, so'zlamadi), hozir bajarilmayotganini (o'qimayapti), keyin ham bajarilmasligini (bormaydi) bildiradi. bunday fe’llar bo'lishsiz fe’llar deyiladi. 0 ‘quvchilar bo'lishli va bo'lishsiz fe’llarni so'roqlari bilan ikki ustun shaklida yozadilar va so'roqlarini bo'lishsiz fe’l qanday hosil bo'lganini aytadilar. o'quvchilar bilimi mashqlar bilan mustahkam- lanadi, bo'lishsizlik qo'shimchasi -ma -mi shaklida talaffuz qilinsa ham, doim aslicha -ma shaklida yozilishi tushuntiriladi. o'quvchilarda bo'lishli va bo'lishsiz fe’llarni ma’nolariga qarab farqlash ko'nikmasini o'stirish …

5 / 6

ardan matn bilan bog'liq holda o'z va ko'chma ma’noda ishlatilgan fe’llar bilan ta- nishtirib borishga qaratilgan mashqlardan foydalanish. 3. zamon qo'shimchalarining talaffuzi va yozilishi haqidagi ko'nik- mani hosil qilish. 4. qo'shma fe’llar va ularning doim alohida yozilishi haqidagi tushunchani berish va dastlabki ko'nikmani hosil qilish hisoblanadi. fe’l zamoni shaklining mohiyati ish-harakat qachon bajarilishini, ya’ni ish-harakatning nutq so'zlanib turgan paytda, undan oldin va keyin bajarilishini taqqoslash asosida ochiladi. o'quvchilar o'zlari ba- jargan yoki bajarayotgan harakatlarini kuzatadilar, shuningdek, keyin nima qilishlarini muhokama qiladilar. xuddi shunga o'xshash kuza- tishni tabiatda bo'iayotgan o'zgarishlar yuzasidan ham o'tkazadilar. bu mavzu bahorda o'tiladi. shuning uchun o'quvchilar kuzatish asosida „bahor keldi. o‘rik, olcha gulladi. gullar ochilyapti. endi gilos pishadi. bahordan so ‘ng yoz keladi. yozda bolalar oromgohga bormoqchi “ kabi gapiar tuzadilar. gapdagi fe’llarga so'roq berib, ish-harakatning bajarilish payti, ya’ni ish-harakat bajarilayotganini (nima qilyapti? — o'qiyapti, ochilyapti), oldin bajarilganini (nima qildi? — o'qidi, keldi, gulladi) va keyin bajarilishi …

Want to read more?

Download all 6 pages for free via Telegram.

Download full file

About "4_sinf_“fe’llarning_shaxs_son_qo’shimchalari"

4-sinf “fe’llarning shaxs-son qo’shimchalari bilan qo’llanilishi” mavzusini o’tish metodikasi fe’l ustida ishlashda izchillik, bo'limlar orasidagi bog'lanish, dastur materialining hajmi, uni har bir sinfda o'rganish usullari va vositalari shu so'z turkumini o'rganish vazifasi, uning lingvistik xususiyatlari va kichik yoshdagi o'quvchilaming bilish imkoniyatlariga qarab belgilanadi. ,,fe’l“ mavzusini o'rganishda asosiy vazifalar: so'z turkumi sifatida fe’l haqida dastlabki tushunchani shakllantirish, o'quvchilar nutqini fe’llar bilan boyitish hamda og'zaki va yozma nutqda fe’ldan to'g'ri foydalanish ko'nikmasini o'stirish, o'quvchilaming aqliy faoliyatini rivojlantirish, grammatik mavzu bilan bog'liq holda ayrim imloviy qoidalarni o'zlashtirish hisoblanadi. bu vazifalar bir-biri bilan bog'l...

This file contains 6 pages in DOCX format (2.1 MB). To download "4_sinf_“fe’llarning_shaxs_son_qo’shimchalari", click the Telegram button on the left.

Tags: 4_sinf_“fe’llarning_shaxs_son_q… DOCX 6 pages Free download Telegram