fanda ijod qilish va ilmiy tadqiqot tushunchasi

DOC 543.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1694781638.doc fanda ijod qilish va ilmiy tadqiqot tushunchasi reja: 1. ijodiy tafakkur va ijtimoiy-ijodiy faoliyat 2. ilmiy ijodiyotning rasional va norasional tomonlari 3. ilmiy bilish va tadqiqot tushunchalari 4. ilmiy tadqiqot: turlari, strukturasi 5. ilmiy bilish darajalari va shakllari ijodiy tafakkur va ijtimoiy-ijodiy faoliyat magistratura ta’limi haqida gapirganimizda, bu bosqichda magistrantlar hal etilmagan, hali ochilmagan yoki yetarli ma’lum bo’lmagan narsa va hodisalarga tegishli muammolarni o’rganishga kirishishlari haqida malohaza yuritdik. demak, magistrantlar tadqiqotchi sifatida izlanish olib borganlarida yangi tushuncha, xulosa yoki tavsiya ishlab chiqish shaklida ijod qilish bilan shug’ullanadilar. ular chop etadigan maqolalarda, yozadigan dissertasiyalarida yangicha yondashuv, faktlarni yangicha talqini, yangi mazmunga ega bo’lgan xulosa va tavsiyalar berilishi lozim. bu esa ilmiy ijodiyot jarayonini anglatadi. fanda ijodiyot o’ziga xos xususiyatlarga ega. shu bois, ijodiyot tushunchasiga, ilmiy ijodiyot mohiyatini tushunish masalasiga to’xtalib o’tamiz. ijodiyot inson faoliyatining yangi narsalar yoki qadriyatlar yaratishga qaratilgan xislatini bildiradi. inson, jamoa, kishilar va tashkilotlar uyushmasini ijodiyot subyekti, …

ilmiy hamkorlik, fanning tashkiliy strukturalarini takomillashtirish, fan sohasida islohotlarni joriy qilish kabi jarayonlarni ko’rsatish mumkin. endi ilmiy ijodiyot tushunchasi ta’rifini beramiz: ilmiy ijodiyot-bu bilish shakllari va unsurlarini tafakkurda rasional va norasional tarzda harakatlantirib, yangi ilmiy va texnologik qadriyatlar yaratish faoliyatidir. bu yerda bilish shakllari va unsurlari deganda,tasavvur,tushuncha,g’oya,nazariy qoidalar va turli uslubiy vositalar ko’zda tutiladi.bularni hammasi tafkkurda anglash,mulohaza yuritish,tahlil qilish va taqqoslash jarayonida rasional fikrlash tarzida,ya’ni,aqliy,mantiqiy izchillik bilan harakatga keltiriladi,obyekt o’rganiladi.ayni paytda ruhiyatimizning ong osti qatlamida murakkab muammoli vaziyatda intuitiv va nogahon fahmlash yo’li bilan ham norasional bilish va ijod qilishni amalga oshirish mumkin. yangilikni ochish, yaratish xarakteriga qarab kashfiyot va ixtironi farqlaydilar. biror narsa kashf qilinganda oldin ma’lum bo’lmagan obyektlar, xossalar ochiladi. agarda fanda nazariy g’oyalar va tasavvurlar rivojlangan holatda bo’lsa, unda yangi ochilgan hodisa tadqiqot obyektiga aylanadi va ma’lum vaqt oralig’ida uning mohiyati tushuntiriladi. lekin, har doim shunday bo’lavermaydi. niderlandiya olimi levenguk (1632-1723) birnchi marta o’zi ixtiro qilgan mikroskopda …

sadga muvofiq ravishda o’zgartirish yo’li bilan u yoki bu funksiyani bajaradigan buyumlar, asbob uskunalar, moslamalar va texnologiyalar yaratiladi. ilmiy tadqiqot sohasida ixtiro yangi eksperimental uskunalar, izlanish vositalari va usullar, modellar va laboratoriyalarni yaratishda namoyon bo’ladi. hozirgi fanda, ayniqsa mikro va makroolamni tub asoslarini o’rganishga kirishgan tabiiy fanlarda tadqiqot olib borish uchun katta xarajat va vaqt talab qiladigan eksperimental uskunalarni ishlab chiqish zarurati tug’ilmoqda. bunga yer orbitasida aylanayotgan kosmik stansiyalarda joylashtirilgan teleskoplar, fizik eksperimentlarda foydalanilayotgan siklotron va kollayderlarni misol qilib ko’rsatish mumkin. xo’sh, ilmiy tadqiqotda ijodiy jarayon qanday kechadi? ilmiy tadqiqotni o’tkazishdan maqsad obyektni kuzatish davomida olingan faktlarni tahlil qilish, unga oid xossa va qonuniyatlarni tushuntirib beradigan gipoteza, g’oya va nazariyalarni ishlab chiqishdan iborat. maqsadni amalga oshirish ilmiy muammoni qo’yishdan boshlanadi. bu bilan ilmiy ijod tomon dastlabki qadam qo’yiladi. muammo tadqiqot obyektiga berilgan savoldir. motivasiyaga asoslangan ruhiy ko’rsatma tadqiqot energiyasini kashf qilish ufqi tomon yo’naltiradi. izlanish jarayonida ijod qilinadi, muammo hal …

riy mazmuni va amaliy ahamiyatini chuqur va yangicha anglash imkoniyatini beradi. psixologlarni ta’kidlashlaricha tadqiqotda ijod qilish potensiyalini oshiradigan muhim xislat tafakkur teranligidir. teranlik tadqiqotchi tomonidan turli izlanish usullar va yondashuvlarni, analitik va sintetik (umumlashtiruvchi) fikrlash qobiliyatlarini birlashtirib ishlay bilishda, tafakkurda verbal, obrazli, modelli va mavhumlashtirilgan shakllarda mushohadali (fikrda) eskperimentni qo’ya bilishda namoyon bo’ladi. bundan tashqari tadqiqotda ijod qilish potensialini to’la ro’yobga chiqarish uchun shart-sharoitlar, vositalar va uskunalar zarurdir. tadqiqotning har bir bosqichida o’ziga xos yondashuvlar, bilish shakllari va usullardan foydalaniladi. muammo qo’yilgandan keyin ijod qilish yangi faktlarni ochish va talqin qilishda namoyon bo’ladi. tadqiqotda eng mas’uliyatli daqiqa muammo yechimi topilgandan keyin izlanish obyektini har tomonlama tushuntirib beradigan, uning keyingi holati va funksiyalarini bashorat qila oladigan bir-butun nazariyani ishlab chiqishdir. ko’rinib turibdiki, ilmiy tadqiqotdagi ijodiyot avtomatik tarzda sodir bo’ladigan hodisa emas, balki bir qator obyektiv va subyektiv shartsharoitlar, ko’p bosqichli, murakkab izlanish jarayonlarni amalga oshirilishi bilan belgilanadi. eng muhimi tadqiqotchining ijodiy …

ofida fikrlar va g’oyalar kurashi ilmiy, badiiy, texnikaviy ijod rivojlanishining zarur shartidir. ijod - bu shakllangan stereotiplar, odatlar, an’analar va shartliliklar doirasidan ongli ravishda chiqish demakdir, zero, subyekt ijod jarayonida taraqqiyot yo’lida to’g’anoq bo’lgan eski narsalarni ongli ravishda chetga uloqtiradi. ijodiy faoliyat tufayli yangi g’oyalar, qarashlar, nazariyalar odamlarning qalbi va aqlida hukm sura boshlaydi, bu esa ijtimoiy taraqqiyotga olib keladi. a.m. seleznyov ijodiy jarayonda quyidagi fazilatlarni ajratib ko’rsatadi: 1) ilmiy muammoni aniqlash, tadqiqot predmetini tanlash, uning maqsad va vazifalarini ifodalash; 2) axborot to’plash va tadqiqot metodologiyasini tanlash; 3) ilmiy muammoning yechimi yo’llarini izlash; 4) ilmiy kashfiyot, ilmiy g’oyaning paydo bo’lishi, olim tomonidan ochilgan hodisaning ideal modelini yaratish; 5) olingan ilmiy ma’lumotlarni qat’iy mantiqiy tizimiga joylashtirish. i. teylor (kanada) fikriga ko’ra ijodiy jarayon quyidagi bosqichlardan iborat: 1) muammoni qo’yish; 2) metaforalar, analogiyalar yordamida muammoni o’rganish, uni yechish; 3) ijodiy mahsulotdan foydalanish va tatbiq etish, ya’ni atrof-muhitning ma’lum qismini o’zgartirish. ijodiy jarayonning …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "fanda ijod qilish va ilmiy tadqiqot tushunchasi"

1694781638.doc fanda ijod qilish va ilmiy tadqiqot tushunchasi reja: 1. ijodiy tafakkur va ijtimoiy-ijodiy faoliyat 2. ilmiy ijodiyotning rasional va norasional tomonlari 3. ilmiy bilish va tadqiqot tushunchalari 4. ilmiy tadqiqot: turlari, strukturasi 5. ilmiy bilish darajalari va shakllari ijodiy tafakkur va ijtimoiy-ijodiy faoliyat magistratura ta’limi haqida gapirganimizda, bu bosqichda magistrantlar hal etilmagan, hali ochilmagan yoki yetarli ma’lum bo’lmagan narsa va hodisalarga tegishli muammolarni o’rganishga kirishishlari haqida malohaza yuritdik. demak, magistrantlar tadqiqotchi sifatida izlanish olib borganlarida yangi tushuncha, xulosa yoki tavsiya ishlab chiqish shaklida ijod qilish bilan shug’ullanadilar. ular chop etadigan maqolalarda, yozadigan dissertasiyalarida yangicha y...

DOC format, 543.0 KB. To download "fanda ijod qilish va ilmiy tadqiqot tushunchasi", click the Telegram button on the left.

Tags: fanda ijod qilish va ilmiy tadq… DOC Free download Telegram