notiqlik va nutq madaniyati boshqaruv jarayonidagi muhim vosita sifatida

DOC 100,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1712993968.doc notiqlik va nutq madaniyati boshqaruv jarayonidagi muhim vosita sifatida reja: 1. suhbatlashishning o`z qonun qoidalari mavjud 2. so`zlashuv uslubi 3. rasmiy uslub 4. publitsistik uslub 5. nutqning psixologik madaniyati 6. nutqning aloqa madaniyati 7. nutq sofligi tayanch iboralar: til, nutq, og`zaki nutq, talaffuz, ohang, imo-ishora, so`zlovchi, kayfiyat, so`zlanayotgan vaziyat, so`zlovchi, nutqiy, kundalik so`zlashuv nutqi, lektorlar nutqi, radio va televideniye nutqi, sahna nutqi, mahalliy dialekt va shevalarga xos so`zlar, ibora, grammatik shakllar, so`z va so`z birikmalari talaffuz, urg`u, o`rinsiz qo`llangan chet so`zlar, jargonlar, vulgarizm, parazit so`zlar, kanselyarizmlar, samimiylik, xushmuomalalik, odoblilik, tinglovchilarga hurmat. davlat va jamiyat taraqqiyotining har bir bosqichi boshqaruv tizimida faoliyat yuritayotgan rahbarlar oldiga ma’lum talablarni qo`yadi. bu talablarga rioya etmaslik muvaffaqiyatsizlikka, belgilangan maqsad yo`lida amalga oshirilayotgan ishlarning samarasizligiga sabab bo`ladi. notiqlik san’ati (ritorika) fan sifatida qadimgi yunonistonda eramizdan avvalgi iv-v asrlarda paydo bo`ldi. ammo notiqlik san’atiga ehtiyojning paydo bo`lishini insoniyat tarixidagi ilk davlatchilikning shakllanishi davri bilan bog`lash mumkin. …

faol ishtirok etish va fuqarolik burchlarini chuqur anglab yetishlariga yordam berish muhim ahamiyatga ega. notiqlik san’ati murakkab san’at bo`lib, uni egallash kishidan qunt va chidam, malaka va tajriba talab etadi. haqiqiy nutq katta mahorat va puxta tayyorgarlikning mahsulidir. oddiy, madaniy va savodli so`zlashni o`rgangan notiq, notiqlik san’atini egallashga birinchi qadamni qo`ygan hisoblanadi. umummadaniyatni belgilovchi asosiy omil hisoblangan notiqlik san’ati, shuningdek, nutq odobi, muomala madaniyati, ularning o`zaro munosabati kabi masalalarning o`zgarishi hozirgi kunda o`zbekiston mustaqillikka erishgan, o`zbek tili ana shu mustaqil mamlakatning davlat tili maqomini olgan paytda, ayniqsa, katta ahamiyat kasb etadi. har qanday jamiyatda tilni rivojlantiruvchi kuch nutq hisoblanadi. nutq - bu til deb ataluvchi, o`ta muhim vazifalarni bajaruvchi noyob quroldan foydalanish jarayoni, til birliklari imkoniyatlarining borlik, tafakkur, ong hamda vaziyat kabi hodisalar bilan muhim munosabatda namoyon bo`lishidir. nutq jarayoni - tilning o`z vazifasini bajarish hamda amalga oshirish jarayoni. til va nutq bir-biriga bog`liq hodisadir. ularni bir-biridan ajratish mumkin emas. …

angandagina uning ta’sirchanligi kuchli bo`ladi. aniqlik, izchillik va dalillilik to`g`ri fikr yuritishning zaruriy xususiyatidir. nutq to`g`ri bo`lishi uchun fikrlar aniq va muayyan, bir-biriga izchil bog`langan bo`lishi, mavzudan chetga chiqmaslik zarur, mazmunida ziddiyatli va poyma-poy, noaniq gaplar bo`lmasligi kerak. hukmlar va xulosalar asosli bo`lmog`i lozim, yo`qsa ishonarli bo`lmay qoladi. demak, nutq bu notiqning tinglovchilarga bilim, ko`nikma va malaka berishi, ularda yangi haqiqatlarni ocha bilishga qodir bo`lgan ijodiy, mantiqiy tafakkur tarbiyasidir. nutq boyligi tildagi imkoniyatlar, ya’ni til boyligining unda qay darajada o`z aksini topganligi bilan belgilanadi. nutqda tildagi rang-barang vositalar o`z ifodasini topgan bo`lsa bunday nutq boy nutqdir. har bir kishi o`z nutqiga e’tibor qilsa, nutq tuzish mas’uliyatini his etsa, nutqning boy bo`lishini ta’minlashi mumkin. zero so`zga, nutqqa e’tiborsizlik bilan qarash uni qashshoqlashtiradi. bu esa tilning qashshoqlashishiga ham sabab bo`ladi. ma’lumki, nutq og`zaki va yozma ko`rinishga ega. og`zaki nutq gapirib turgan vaqt birligidagina mavjud bo`lib, bu jarayon tugashi bilan nutq ham tugaydi. …

lovchi va so`zlovchiga ravshanligi darajasi hisobga olinadi. og`zaki nutq so`z boyligi jihatidan yozma nutqqa nisbatan ancha kambag`al bo`ladi. unda bir xil so`zlar, bir xil shakllar bir qadar ko`proq takrorlanadi, bunday holat til vositalarini tanlash qiyinchiliklari bilan bog`liqdir. og`zaki so`zlovchining faol nutqiy harakati to`xtam (pauza), ohang, urg`u, turli-xil imo-ishoralar yordamida tinglovchiga yetib boradi. og`zaki nutq dastlab ikki turga ajratiladi: 1. oddiy so`zlashuv nutqi; 2. adabiy so`zlashuv nutqi oddiy so`zlashuv nutqi o`zbek tilida tabiiy holda mavjud bo`lgan og`zaki nutq ko`rinishlaridan iborat. ularga turli o`zbek sheva va lahjalari tili, ya’ni dialektik nutq ko`rinishlari, shevachilik unsurlari ta’sirida bo`lgan kundalik so`zlashuvning boshqa ko`rinishlari kiradi. oddiy so`zlashuv nutqining til bazasini adabiy til tashkil etmaydi. shuning uchun oddiy so`zlashuvdan biz talqin qilayotgan nutq madaniyati talab qilinmaydi. oddiy so`zlashuv oldiga qo`yiluvchi nutqiy talablar aniq lahja va shevalarning tabiiy normalari bilan bog`liq bo`ladi. adabiy so`zlashuv nutqi - adabiy til normalariga amal qilgan holda gapirishdir. adabiy tilda so`zlash adabiy tilda …

dalik so`zlashuv nutqi · lektorlar nutqi. · radio va televideniye nutqi. · sahna nutqi. notiqlik san’ati nazariyasida til normasi markaziy tushunchalardandir. til madaniyatining asosiy tekshirish obyekti adabiy til normalari, ushbu normadagi ikkilanishlarni bartaraf etish bo`lmog`i kerak. ―til normasi tushunchasi murakkab muammolardan bo`lib, ko`p o`lchovli, ko`p rejali, ya’ni obyektiv-tarixiy, madaniy-sotsiologik va sof lingvistik hodisadir. har qanday nutq, birinchi navbatda, ma’lumot berishi lozim. ma’lumotning asosiy xususiyati shundan iboratki, u aniq bo`lishi lozim. birinchi ma’lumot ijtimoiy hayotdan olinadi, agar u aniq faktlarga asoslangan bo`lmasa, notiqning obro`sizlanishiga olib keladi. har bir ma’lumotga jiddiy va ilmiy yondashuv talab qilinadi. bugungi kunda televideniye, radio, internet hamda gazeta va jurnallar orqali ma’lumotlar tez yetib kelmoqda. zamonaviy notiqlik san’atidagi muammo-ma’lumotlarni to`g`ri ajrata bilish. notiq qayerdan va qanday ma’lumotni olishi uning nutqi qurilishining asosiy poydevori bo`lib xizmat qiladi. nutqdagi birinchi ma’lumotni ochib berish uchun keltiriladigan siyosiy, ilmiy, axloqiy, ma’naviy, ruhiy tahlillar orqali u ikkinchi darajadagi ma’lumotga aylanadi. ya’ni birinchi …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "notiqlik va nutq madaniyati boshqaruv jarayonidagi muhim vosita sifatida"

1712993968.doc notiqlik va nutq madaniyati boshqaruv jarayonidagi muhim vosita sifatida reja: 1. suhbatlashishning o`z qonun qoidalari mavjud 2. so`zlashuv uslubi 3. rasmiy uslub 4. publitsistik uslub 5. nutqning psixologik madaniyati 6. nutqning aloqa madaniyati 7. nutq sofligi tayanch iboralar: til, nutq, og`zaki nutq, talaffuz, ohang, imo-ishora, so`zlovchi, kayfiyat, so`zlanayotgan vaziyat, so`zlovchi, nutqiy, kundalik so`zlashuv nutqi, lektorlar nutqi, radio va televideniye nutqi, sahna nutqi, mahalliy dialekt va shevalarga xos so`zlar, ibora, grammatik shakllar, so`z va so`z birikmalari talaffuz, urg`u, o`rinsiz qo`llangan chet so`zlar, jargonlar, vulgarizm, parazit so`zlar, kanselyarizmlar, samimiylik, xushmuomalalik, odoblilik, tinglovchilarga hurmat. davlat va jamiyat taraqqiyotin...

Формат DOC, 100,5 КБ. Чтобы скачать "notiqlik va nutq madaniyati boshqaruv jarayonidagi muhim vosita sifatida", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: notiqlik va nutq madaniyati bos… DOC Бесплатная загрузка Telegram