o‘qituvchining nutq texnikasi va notiqlik madaniyati

PDF 21 pages 388.7 KB Free download

21 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 388.7 KB

File type PDF

Pages 21

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 21

4.3.- mavzu: o‘qituvchining nutq texnikasi va notiqlik madaniyati. reja 1. notiqlik san’atining paydo bo’lishi tarixi (yunonistonning mashhur davlat arboblari: sokrat, platon, dinarx, giperid, gorgiy, isokrat, isey, esxil, demosfen, sitseron, kvintilian). 2. sharq mutafakkirlari asarlarida notiqlik san’ati to‘g’risidagi fikrlar. 3. nutqning asosiy xususiyatlari. til va nutqning qiyosiy tahlili. 4. o‘qituvchining nutq madaniyati va unga xos bo‘lgan vositalar. tayanch tushunchalar: notiqlik san’ati; qadimgi yunoniston; “san’atlar shohi”; suhbat metodi; ideal notiq; ovoz ritorikasi; nutq odobi; suhango’ylar; nutq texnikasi; til va nutq; nutqning ravonligi; nutqning ta’sirchanligi; grammatik norma; nutqning mantiqiyligi; nutqning tozaligi va ifodaliligi; dialektizm va varvarizm; jargon; tashqi nutq; ichki nutq; o’qituvchining nutq madaniyati; metonimiya; metafora; monologik nutq; dialogik nutq; kommunikativ nutq; tovush; diapazon va tembr; fonotsional nafas; diktsiya; ritmika; artikulyatsiya; diafragma ishtirokida nafas olish; dialogik nafas olish. 1. notiqlik san’atining paydo bo’lishi tarixi (yunonistonning mashhur davlat arboblari: sokrat, platon, dinarx, giperid, gorgiy, isokrat, isey, esxil, demosfen, sitseron, kvintilian). o’qituvchining pedagogik mahoratida uning …

2 / 21

iga, ongiga kirib borganlar, ta’lim va tarbiyada ulkan yutuqlarga erishganlar. shu sababli, notiqlik san’ati va nutq madaniyatining nazariyasiga, uning cheksiz tarbiyaviy ahamiyatiga ilk marotaba qadimgi yunonistonda asos solinganligi ilmiy adabiyotlarda bayon etiladi. yunonistonda epos, lirika, drama, haykaltaroshlik, musiqa va me’morchilik bilan birga notiqlik san’ati ham murakkab va muhim san’at asari sifatida tan olingan. notiqlik san’atini davlatning muhim ijtimoiy-siyosiy ishlariga taalluqli https://fayllar.org/badiiy-matnda-emotsional-boyoqdor-sozlarning-ishlatilishi-xomi.html faoliyatdagi ahamiyati uchun hamda yosh avlodni tarbiyalashda ular ongi va tafakkuriga qizg’in ta’sir etuvchi murakkab vosita ekanligi uchun yunonistonda uni “san’atlar shohi” deb atashgan. eramizdan avvalgi v asr yunonistonda “notiqlik san’ati”ning eng takomillashgan va rivojlangan davri hisoblanadi. bu davrda notiqlik san’atining quyidagi uchta qonuniyati qizg’in takomillashtirilib, notiqning unga jiddiy e’tibor berishi talab qilingan: -tinglovchiga tushuntirish (ma’lum bir g’oyani); -tinglovchining tafakkurini uyg’otish (fikrini, ongini, maqsadini); -tinglovchini o’ziga jalb qilish (huzur halovat va qoniqish hissini uyg’otish asosida). notiqlar ushbu qonuniyatlarga amal qilgan holda “tinglovchilarga halovat bag’ishlash” orqali odamlarni ezgulikka, adolatparvarlikka, vatan …

3 / 21

tiq ilmining qoidalarini chuqur o’zlashtirganlar. ular o’z fikrlari va tuyg’ularini ruhan o’quvchilar hamda tinglovchilar tafakkuri va ongiga chuqur singdira olganlar va keskin ta’sir o’tkazganlar. har bir notiq o’z ustida yillab tinimsiz mashg’ulotlar olib borgan, sehrli ovoz sohibi bo’lish uchun nutq texnikasining barcha qonuniyatlariga amal qilganlar. ular o’zlarining ta’sirchan nutqlarini namoyish qilish bilan notiqlik san’atini “mafkuraviy va siyosiy kurash hamda yosh avlodni tarbiyalash quroli” deb hisoblaganlar va buni o’z faoliyatlarida isbotlab berganlar. mashhur faylasuf olim sokrat (eramizdan avvalgi 469 ─ 399 yillar) o’quvchilarga ta’lim-tarbiya berishda savol-javob usulini joriy qilib, ushbu usul orqali suhbat metodiga asos solgan. sokratning shogirdi platon esa o’z ustozi g’oyalarini davom ettirib, savol- javobni notiqlik san’atining bir shakli sifatidagi ahamiyatini o’z asarlarida yoritadi hamda uni inson tafakkuri va ongini, dunyoqarashini og’zaki nutq bilan boyituvchi noyob uslub sifatida baholab, uni mazmunan amaliy va nazariy jihatdan yanada boyitdi. yunonistonda notiqlik san’atining har tomonlama takomillashishi demosfen (eramizdan avvalgi 384─322 yillar) nomi …

4 / 21

ni takomillashtirish yo’llari, nazariyasi va tarixi bo’yicha o’z tajribalaridan kelib chiqib sitseron bir nechta asarlar yaratdi. sitseronning notiqlik san’ati tarixiga bag’ishlangan “brut”, “notiqlik san’ati namoyondalari”, “notiq”, “notiqlik haqida” kabi asarlari shular jumlasidandir. notiqlik san’atining ulkan imkoniyatlarini, odamlarni va jamiyatni boshqarishda qudratli qurol ekanligini ta’kidlab, uni davlatning siyosiy jihatdan bosh quroli deb hisoblaydi. shu sababli har bir davlat rahbari va davlat arbobi notiqlik san’atining cheksiz imkoniyatlarini chuqur egallashi lozimligini aytadi. sitseronning notiqlik san’ati nazariyasida “ideal notiq” haqidagi g’oyalari muhim ahamiyatga ega. uning fikricha, “ideal notiq egasi yuksak ma’naviyatli, chuqur bilimga ega, tafakkuri boy faylasuf bo’lishi kerak.” ideal notiqlar tinglovchilar qalbiga va his tuyg’ulariga tez, chuqur kirib borishi, ularning kayfiyatini, ruhiyatini bilib, shodlik va sevinch tuyg’ularini, yoki aksincha, g’azab va nafratini ta’sirchan nutqi asosida uyg’ota olishi lozim. sitseron tomonidan ishlab chiqilgan va nazariy hamda amaliy jihatdan asoslangan notiqlik san’ati haqidagi ma’lumotlarni, tizimlar va uslublarni rimlik kvintilian (eramizdan avvalgi 35-95 yillar) ma’lum bir …

5 / 21

va tarbiyachilarning qizg’in faoliyat olib borishlari uchun notiqlik san’atini mukammal o’rganishga doir o’zining metodikasini taqdim etdi. ushbu metodika notiqlik san’ati tarixida ulkan ahamiyatga ega va hozirgi davrda ham o’z qimmatini yo’qotmagan. https://fayllar.org/211--17-guruh-talabasi-xoltorayev-shahzodbek.html 2. sharq mutafakkirlari asarlarida notiqlik san’ati to‘g’risidagi fikrlar. mamlakatimizda notiqlik san’atining rivojlanishi o’rta osiyo madaniyati tarixi bilan bog’liq bo’lib, nutq madaniyati hamisha o’ziga xos mavqega ega bo’lib kelgan. o’rta osiyoda notiqlik san’atining xususiyatlari shundan iborat ediki, u eng avval o’sha davr tuzumining manfaatlariga xizmat qilar edi. bu davrda notiqlik san’ati ustalarini nadimlar, qissago’ylar, masalgo’ylar, badihago’ylar, qiroatxonlar, muammogo’ylar, voizlar, go’yandalar, maddohlar, qasidaxonlar deb yuritilishi ham ana shundan dalolat beradi. movarounnahrda notiqlik san’ati voizlik deb atalgan. voizlik, ya’ni va’zxonlik «qur’on»ni targ’ib qilish bilan mushtarak holda so’zning ahamiyati, ma’nosini anglatgan. «va’z» so’zi arab tilidan pand- nasihat ma’nosini beradi. va’z aytuvchi, nutq so’zlovchi shaxs voiz deb atalgan. voizlik san’ati tinglovchining, jamoaning ongiga, his tuyg’usiga ta’sir etish mahorati bo’lib, qadimgi sharqda hukmdorlar ushbu …

Want to read more?

Download all 21 pages for free via Telegram.

Download full file

About "o‘qituvchining nutq texnikasi va notiqlik madaniyati"

4.3.- mavzu: o‘qituvchining nutq texnikasi va notiqlik madaniyati. reja 1. notiqlik san’atining paydo bo’lishi tarixi (yunonistonning mashhur davlat arboblari: sokrat, platon, dinarx, giperid, gorgiy, isokrat, isey, esxil, demosfen, sitseron, kvintilian). 2. sharq mutafakkirlari asarlarida notiqlik san’ati to‘g’risidagi fikrlar. 3. nutqning asosiy xususiyatlari. til va nutqning qiyosiy tahlili. 4. o‘qituvchining nutq madaniyati va unga xos bo‘lgan vositalar. tayanch tushunchalar: notiqlik san’ati; qadimgi yunoniston; “san’atlar shohi”; suhbat metodi; ideal notiq; ovoz ritorikasi; nutq odobi; suhango’ylar; nutq texnikasi; til va nutq; nutqning ravonligi; nutqning ta’sirchanligi; grammatik norma; nutqning mantiqiyligi; nutqning tozaligi va ifodaliligi; dialektizm va varvarizm; jargon; tashqi...

This file contains 21 pages in PDF format (388.7 KB). To download "o‘qituvchining nutq texnikasi va notiqlik madaniyati", click the Telegram button on the left.

Tags: o‘qituvchining nutq texnikasi v… PDF 21 pages Free download Telegram