nutq texnikasi va madaniyati 2

PPTX 182.8 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1719410163.pptx nutq texnikasi va madaniyati nutq texnikasi va madaniyati nutq – tildagi mavjud ifoda vositalaridan foydalangan holda reallikka aylangan fikr bo‘lib ikki xil ko’rinishda namoyon bo‘ladi: 1. ichki nutq o‘qituvchi ongida hosil bo‘ladigan, hali amalga oshmagan til elementlaridan tashkil topgan, kishining og‘iz ochmasdan fikrlashi, mulohaza yuritishi, o‘ylashi ichki nutqdir. 2. tashqi nutq. (оg’zаki): mоnоlоg, diаlоg, yozmа: dоklаd, rеfеrаt, аnnоtаtsiya vа bоshqаlаr. pеdаgоgik-psiхоlоgik аdаbiyotlаr tаhlili аsоsidа nutqning quyidаgi o’zigа хоsliklаrini аjrаtib ko’rsаtish mumkin: 1. funktsiyalаri: mulоqоt, shахsgа tа’sir ko’rsаtish, tа’lim vа tаrbiya vоsitаsi. 2. shаkllаri: tаshqi nutq (оg’zаki): mоnоlоg, diаlоg, yozmа: dоklаd, rеfеrаt, аnnоtаtsiya vа bоshqаlаr; ichki nuqt. 3. nutq tехnikаsi: pеdаgоg оvоzining kаsbiy sifаti: tеmbr, intоnаtsiya, diksiya, tеmpоritm (bir minudа 120 tа so’z). 4. nutqiy fаоliyat turlаri: o’qish, yozish, gаpirish. 5. nutq uslublаri: ilmiy, rаsmiy, so’zlаshuv, bаdiiy, оmmаbоp. 6. nutqqа qo’yilаdigаn tаlаblаr: tаlаffuzning аniqligi, ifоdаviylik, emоtsiоnаllik, diksiyaning tushunаrligi, tоvushlаrning аniq tаlаffuz qilinishi, оbrаzlilik, nutq mаdаniyati, so’zdаn fоydаlаnish qоidаlаrigа riоya qilish, …

ing o’zgarib turishi); 8) suggetsivlik (ovozning xayajon ifodalashi va bu orqali, qanday so’z aytilayotganidan qat’iy nazar, tinglovchining xulqiga ta’sir qilish xususiyati) pedagogik faoliyatda o’qituvchi o’z nutqini tashkil etishda quyidagilarga jiddiy e’tibor qaratishi zarur: adabiy (sheva so’zlarining qo’llanilmasligi) me’yorlariga (kadi – qovoq, pamildori – pomidor, kelutti – kelyapti, kartishka – kartoshka va hokazo tarzida) amal qilish; talaffuz (o, a, u ,o’, f, v, p, d, t, x, h, s, ts, j, sh) me’yorlariga (onor – anor, uxshash – o’xshash, palakat – falokat, hamit – hamid, xam – ham, sentner – tsentner, ijtimoiy – ishtimoiy kabi shakllar) rioya etish; kelishik me’yorlariga (sobirni ukasi – sobirning ukasi, o’quvchini daftari – o’quvchining daftari, poezdga keldim – poezdda keldim va boshqalar ko’rinishida) amal qilish 1 2 3 demak, nutq aniq va ravon bo‘lishi, grammatik jihatdan to‘g‘ri tuzilgan bo‘lishi, adabiy talaffuz qoidalariga bo‘ysunishi, boshlanishidan oxirigacha izchil bayon qilinishi lozim. ana shunday nutq asosida o‘rganilayotgan bilim o‘quvchi …

tashqi monolog) dialog – o’qituvchi va o’quvchi o’rtasida tashkil etiladigan suhbat polilog – o’qituvchi va bir nechta o’quvchi yoki o’quvchilar jamoasi o’rtasidagi suhbatni ifodalovchi nutq o’qituvchi nutqining asosiy shakllari nafas olish organizmga hayot bag`ishlovchi fiziologik funktsiyani bajaradi. shu bilan birga u nutq energiya bazasi bo‘lib ham hisoblanadi. nutq so‘zlayotganda nafas olish – fonatsion nafas olish deyiladi (rengo-tovush). kundalik hayotdagi nutq asosan dialog shaklida bo‘ladi. shuning uchun ham nafas olish ortiqcha qiyinchilik tug`dirmaydi. dars davomida o‘qituvchi juda ko‘p gapiradi, yangi mavzuni tushuntiradi, ma’ruza o‘qiydi. nutq so‘zlashda qaysi mushaklarning ishtirok etishiga qarab nafas olish bir nechta turga bo‘linadi. yuqori nafas – yelkalarning ko‘tarilib tushishi va ko‘krak qafasining yuqori qismi ishtirokida hosil qilinadi. bu bo‘sh yuzaki nafas bo‘lib, unda o‘pkaning faqat yuqori qismi ishtirok etadi. ko‘krak nafas - qovurg`alar o‘rtasidagi mushaklar yordamida hosil bo‘ladi. bunda ko‘proq nafasning ko‘ndalang hajmi o‘zgaradi. diafragma ishtirokidagi nafas - ko‘krak nafasning bo‘ylama hajmini oshishi hisobiga vujudga keladi. diafragma …

i kam. ovoz paylari shovqin va tonlarni farqlaydi. 2. rezonator tizimi – bunda tomoq, halqum, burun bo‘shlig`i, og`iz bo‘shlig`i qatnashadi va ular ovozning kuchini (statikasini) va dinamikasini ta’minlaydi. 3. energetika tizimi - o‘pkadan kelayotgan kuchli nafasning miqdori va tezligini ta’minlaydi. diapazon – tovush hajmi bo‘lib, uning chegarasi eng yuqori va quyi ohang bilan belgilanadi. diapazon qisqarishi nutqning bir ohanli bo‘lib qolishiga sabab bo‘ladi. bir ohangda gapirish axborotni idrok qilishni susaytiradi, uyquni keltiradi. ritm – bu ayrim so‘z va bo‘g`inlarning aytilishi muddati va to‘xtash, nutq va ifodalarning navbat bilan o‘z o‘rnida ishlatilishini bildiradi. ritm nutqning eng asosiy qismidir, chunki, nutq ohangi va to‘xtamlar ham tinglovchilarga beixtiyor o‘zgacha hissiy ta’sir ko‘rsatadi. so‘zlayotganda obrazga kirish, ovozni kerakli joyda pastlatish, ohista gapirish o‘qituvchi mahoratiga bog`liq. tembr – tovush rangdorligi, yorqinligi hamda uning yoqimliligi va alohidaligidir. diksiya – aniq talaffuz qilish. talaffuzning aniqligi o‘qituvchi nutqining o‘quvchilar tomonidan to‘g`ri tushunilishini ta’minlaydi. ongli ravishda ovozni mashq qildirish …

a ovozni mashq qildirish uzoq, muntazam va individual davom etadi. ko‘p olimlar olib borgan tadqiqotlari shuni ko‘rsatadiki, past ovoz o‘quvchilar tomonidan yaxshi idrok etiladi. past ovoz ularga yuqori ovozga nisbatan yoqadi. yuqori ovoz o‘quvchilarni ham, o‘qituvchining o‘zini ham tez charchatib qo‘yadi. o‘qituvchi kasb kasalliklarining 40,2 foizini ovoz kasalliklari tashkil etadi. o’qituvchining nutq malakasini shakllantirish yo’llari tomoqni qurib qolishidan saqlash uchun mutaxassislar soda va yod eritmasi bilan halqumni chayqab turishni tavsiya etadilar. quyidagi maslahatlar ham o‘qituvchilarga foydali: 1. bir xil tonda gapirish ovoz muskullarini charchatib qo‘yadi. agar har xil, ifodali belgilar bilan gapirilsa, ovoz apparatlari sog`lom bo‘ladi. 2. bo‘r-melning mayda changlari ovoz paylari uchun juda ham zararli, doimo doskani ho‘l latta bilan artish kerak. 3. dars bergandan so‘ng, agar havo sovuq bo‘lsa, tez yurmaslik kerak. chunki, sovuq havo xalqumni yallig`lantiradi. o‘quvchilarning o‘qituvchi nutqini yaxshi idrok etishlari uchun o‘qituvchi tovush, so‘zlarni aniq va ifodali talaffuz qilishi kerak. tovush, bo‘g`in va so‘zlarni to‘g`ri …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "nutq texnikasi va madaniyati 2"

1719410163.pptx nutq texnikasi va madaniyati nutq texnikasi va madaniyati nutq – tildagi mavjud ifoda vositalaridan foydalangan holda reallikka aylangan fikr bo‘lib ikki xil ko’rinishda namoyon bo‘ladi: 1. ichki nutq o‘qituvchi ongida hosil bo‘ladigan, hali amalga oshmagan til elementlaridan tashkil topgan, kishining og‘iz ochmasdan fikrlashi, mulohaza yuritishi, o‘ylashi ichki nutqdir. 2. tashqi nutq. (оg’zаki): mоnоlоg, diаlоg, yozmа: dоklаd, rеfеrаt, аnnоtаtsiya vа bоshqаlаr. pеdаgоgik-psiхоlоgik аdаbiyotlаr tаhlili аsоsidа nutqning quyidаgi o’zigа хоsliklаrini аjrаtib ko’rsаtish mumkin: 1. funktsiyalаri: mulоqоt, shахsgа tа’sir ko’rsаtish, tа’lim vа tаrbiya vоsitаsi. 2. shаkllаri: tаshqi nutq (оg’zаki): mоnоlоg, diаlоg, yozmа: dоklаd, rеfеrаt, аnnоtаtsiya vа bоshqаlаr; ichki nuqt. ...

PPTX format, 182.8 KB. To download "nutq texnikasi va madaniyati 2", click the Telegram button on the left.

Tags: nutq texnikasi va madaniyati 2 PPTX Free download Telegram