asosiy imlo qoidalari

PDF 4 pages 327.0 KB Free download

4 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 327.0 KB

File type PDF

Pages 4

Updated May 2026

Page preview (4 pages)

Scroll down 👇

1 / 4

rustamjon o‘rinov @ona_tili_va_adabiyot_n1 (telegram kanalimiz) o‘zbek tilining yangi imlo qoidalari yozuv har bir xalqning ma’naviy boyligi, yuksak madaniyatga erishganligining o‘ziga xos ko‘rinishi sanaladi. so‘zlarning yozilishidagi barqarorlik, qat’iylik millatni yakdillikka, ma’naviy jipslikka yetaklaydi. shu ma’noda har bir xalq o‘z tilining imlo qoidalarini ishlab chiqadi, uni amaliyotga tatbiq etadi. kirill yozuviga asoslangan imlo qoidalarimiz 1956-yilda tasdiqlangan edi. davr o‘tishi bilan u eskirdi, amaliy ehtiyojlarimizga javob bermay qoldi. shu bois, 80-yillarning boshlaridayoq uni yangilashga urinishlar boshlandi. o‘zbek tiliga davlat tili maqomining berilishi, mustaqillikning qo‘lga kiritilishi yangi imlo qoidalarini ishlab chiqish uchun qulay imkoniyat yaratdi. lotin yozuviga asoslangan yangi alifboning joriy etilishi esa bu jarayonni yanada tezlashtirib yubordi. shu maqsadda o‘zbekiston respub-likasi vazirlar mahkamasi 1995- yilning 24-avgustida 339-sonli «o‘zbek tilining asosiy imlo qoidalarini tasdiqlash haqida» qaror qabul qildi. u 82 banddan iborat bo‘lib, quyidagi bo‘limlarni o‘z ichiga oladi: 1. harflar imlosi: a) unlilar imlosi (1—7-bandlar); b) undoshlar imlosi (8—32-bandlar). 2. asos va qo‘shimchalar imlosi …

2 / 4

di va «i» yoziladi, badiiy, ommaviy, lutfiy singari so‘zlarda «i» cho‘ziq aytiladi, lekin doimo «iy» yoziladi. uu harfi yutuq, butun, tovuq, sovuq, sovun kabi so‘zlarda «i»ga monand talaffuz etilsa-da, qoidaga binoan «u» yoziladi. o‘o‘ harfi o‘zbek, o ‘lka, o‘simlik kabi so‘zlarda old qator, o‘rta-keng, lablangan unli tovushni ifodalash uchun yoziladi. e e harfi e’lon, ehtirom, fe’l, bermoq, meros, mone, tole, kofe kabi so‘zlarda old qator, o‘rta-keng, lablanmagan unli tovushni ifodalash uchun yoziladi: «e», «yo», «yu», «ya» harflari yangi alifboda quyidagicha yoziladi: e: yetti, yetmish, yetim; yo: yolg‘iz, yomon, yong‘oq; yu: yulduz, yumshoq, yumuq. ya: yakka, yangi, yaroqsiz. milliard, material, million, radio, ukrain, said, doim, shoir, teatr, okean singari so‘zlar talaffuzida unlilar orasida «y» undoshi qo‘shib aytilsa-da, yozuvda tushib qoladi. taassurot, taalluqli, taajjub, matbaa, saodat, maorif, muomala, inshoot kabi so‘zlar o‘rtasidagi unlilar yozuvda saqlanadi. rustamjon o‘rinov @ona_tili_va_adabiyot_n1 (telegram kanalimiz) undoshlar imlosi 1. «b» tovushi borib, javob, hisob, bob, xitob kabi so‘zlarda …

3 / 4

aluvchi tovushni ifodalash uchun yoziladi. sh harfi ikki tovushni ifodalasa, oraga tutuq belgisi qo‘yiladi: is’hoq, as’hob kabi. 8. ch ch harfi chumoli, choy, achchiq, soch kabi so‘zlarda til oldi, jarangsiz, qorishiq undosh tovushni ifodalash uchun yoziladi. 9. r r harfi rahmat, rahm, diyor; l l harfi lola, bol, olmoq; n n harfi non, ona, osmon; g g harfi gul, ega, eg; kk harfi kam, ikki, tok; y y harfi yetti, yuz, dunyo, toy; ng ng harfi ko‘ngil, tong, ong; q q harfi qizil, oq, aql; g‘ g‘ harfi g‘oz, og‘a, tog‘; x x harfi xalq, axborot, baxt; h h harfi hamma, hosil, ehson, isloh kabi so‘zlardagi muayyan tovushlarni ifodalash uchun yoziladi. 10. farzand, band, poyezd so‘zlaridagi «d» undoshi, go‘sht, past, artist so‘zlaridagi, «t» undoshi talaffuzda tushib qolsa ham yozuvda doimo ifodalanadi. 11. xuddi shuningdek, metall, kilovatt, kongress kabi so‘zlar oxiridagi qo‘sh undoshlardan biri talaffuzda tushirilib qoldirilsa ham yozuvda hamisha ifodalanadi. …

4 / 4

so‘zlariga nisbat yasovchi qo‘shimcha, ikki, olti, yetti so‘zlariga jamlovchi son hosil qiluvchi qo‘shimcha qo‘shilsa, asosda tovush tushishi hodisasi ro‘y beradi. 4. u, shu, o‘sha kabi olmoshlarga -da, -dan, -day, -dagi, -dosh, -cha qo‘shimchalari qo‘shilsa, bitta n orttiriladi, aksincha, men, sen olmoshlariga -ni va -ning qo‘shimchalari qo‘shilsa, bitta n tushirib qoldiriladi: bunda, shundan, o‘shancha, meni, sening kabi. 5. parvo, obro‘, mavqe so‘zlariga egalik qo‘shimchalari (i va ii shaxsda) qo‘shilsa, bitta y tovushi orttiriladi va shunday yoziladi: parvoyi, obro‘yim, mavqeyim kabi. 6. -boz, -bon qo‘shimchalari -vos, -von kabi aytilsa-da, doimo asl shakli bo‘yicha yoziladi: dorvoz, bog‘bon kabi. 7. -dir nisbat yasovchi qo‘shimchasi jarangli undosh bilan tugagan bir bo‘g‘inli so‘zlarga qo‘shiladi: yondir, bordir, quvdir kabi (kel so‘zi bundan mustasno), qolgan o‘rinlarda -tir shaklida aytiladi va shunday yoziladi: ektir, quyultir, kestir kabi. rustamjon o‘rinov @ona_tili_va_adabiyot_n1 (telegram kanalimiz) 8. -ga, -gacha, -gach, -guncha, -gani, -gudek, -gan, -gin, -gina qo‘shimchalari uch xil aytiladi va yoziladi ertaga, …

Want to read more?

Download all 4 pages for free via Telegram.

Download full file

About "asosiy imlo qoidalari"

rustamjon o‘rinov @ona_tili_va_adabiyot_n1 (telegram kanalimiz) o‘zbek tilining yangi imlo qoidalari yozuv har bir xalqning ma’naviy boyligi, yuksak madaniyatga erishganligining o‘ziga xos ko‘rinishi sanaladi. so‘zlarning yozilishidagi barqarorlik, qat’iylik millatni yakdillikka, ma’naviy jipslikka yetaklaydi. shu ma’noda har bir xalq o‘z tilining imlo qoidalarini ishlab chiqadi, uni amaliyotga tatbiq etadi. kirill yozuviga asoslangan imlo qoidalarimiz 1956-yilda tasdiqlangan edi. davr o‘tishi bilan u eskirdi, amaliy ehtiyojlarimizga javob bermay qoldi. shu bois, 80-yillarning boshlaridayoq uni yangilashga urinishlar boshlandi. o‘zbek tiliga davlat tili maqomining berilishi, mustaqillikning qo‘lga kiritilishi yangi imlo qoidalarini ishlab chiqish uchun qulay imkoniyat yaratdi. lotin yozuvi...

This file contains 4 pages in PDF format (327.0 KB). To download "asosiy imlo qoidalari", click the Telegram button on the left.

Tags: asosiy imlo qoidalari PDF 4 pages Free download Telegram