tabiat bilan tanishtirishda mutafakkirlar merosidan foydalanish

PPTX 1.1 MB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1731444680.pptx /docprops/thumbnail.jpeg mavzu: tabiat bilan tanishtirishda mutafakkirlar merosidan foydalanish mavzu: tabiat bilan tanishtirishda mutafakkirlar merosidan foydalanish reja: 1.markaziy osiyo faylasuf va mutafakkirlari ishlarida tabiatni muhofaza qilishga oid masalalari 2.bolalarni tabiat yordamida tarbiyalash haqida g‘arb pedagoglari pedagogic psixologik qarashlari. 3. rus pedagoglarining maktabgacha yoshdagi bola shaxsini rivojlanishida tabiatning roli haqidagi g’oyalari. o‘rta asrlarda o‘rta osiyoda yashab ijod etgan olimlardan muhammad muso al-xorazmiy, abu nasr forobiy, abu rayhon beruniy, abu ali ibn sino,al-farg‘oniiy va boshqalar tabiatshunoslik fanining rivojlanishiga katta hissa qo‘shganlar. ular hali ekologiya fani dunyoga kelmagan davrda tabiat va undagi muvozanat, o‘simlik va xayvonot dunyosi, tabiatni e’zozlash haqida qimmatli fikrlar aytganlar. buyuk alloma muhammad ibn muso al-xorazmiy (783-850) risolalaridan birida bunday deb yozadi: “bilingki, daryoning ko‘zlari yoshlansa, uning boshiga g‘am, kulfat tushgan bo‘ladi. odamlar, daryodan mehringizni darig‘ tutmanglar!” daryoning “yoshli ko‘zlari” deganda muhammad muso al-xorazmiy nimalarni ko‘zda tutgan ekan? ehtimol, u daryo suvining ortiqcha isrof bo‘lishini nazarda tutgandir? vaholanki, buyuk bobomiz …

yirik va mashxur vakillaridan biri abu nasr forobiyning (873-950 y.y.) ilmiy-falsafiy merosi nihoyatda boy. uning asarlari hozirgacha to‘liq aniqlanmagan. nemis olimi m.k.brokkelmanning ro‘yxatida forobiyning turli sohalarga oid 180 ta asarining nomi keltirilgan. forobiy tabiatshunoslikning turli tarmoqlari bilan shug‘ullangan bo‘lib, uning “kitob al-hajm va al-miqdor”, “kitob al-mabodi al-insonia” (“insoniyatning boshlanishi haqida kitob”), “kitob al-a’zo al-xayvon” (“hayvon a’zolari to‘g‘risida kitob”) nomli asarlari bunga dalil bo‘la oladi. tabiatshunoslikka oid “odam a’zolarining tuzilishi”, “hayvon a’zolari va ularning vazifalari haqida” kabi asarlarida odam va hayvonlardagi ayrim a’zolarning tuzilishi, xususiyatlari va vazifalari haqida ham to‘xtab o‘tilgan. odam a’zolarining tuzilishi va vazifalari haqida so‘z yuritilganda o‘zgarishlar, ya’ni kasalliklar birinchi navbatda ovqatlanish tartibining buzilishi oqibatida kelib chiqadi, deb tushuntiriladi. abu rayhon beruniy (973-1048 y.y.) koinotdagi hodisalarni taraqqiyot qonunlari, narsa va hodisalarning o‘zaro ta’siri bilan tushuntirishga urinadi. olim еrdagi ba’zi hodisalarni quyoshning ta’siri orqali izohlaydi. beruniyning fikricha, еrdagi o‘simlik va hayvonot olamining yashashi uchun zarur imkoniyatlar cheklangan. beruniyning tabiatshunos …

simlik va xayvonlarning biologik xususiyatlari, ularning tarqalishi va xo‘jalikdagi ahamiyati haqida ma’lumotlar topish mumkin. beruniyning ilmiy qarashlari, asosan, “saydana”, “mineralogiya”, “qadimgi avlodlardan qolgan yodgorliklar” asarlarida o‘z aksini topgan. unda eronning turli tropik o‘simlik va xayvonlarining tashqi muhit bilan aloqasi, ularning hulq-atvori yil fasllarining o‘zgarishi bilan bog‘liqligi misollar bilan tushuntirilgan. beruniy еr yuzining o‘zgarishi o‘simlik va hayvonot dunyosining o‘zgarishi bilan, tirik organizmlarning turli hayoti еr tarixi bilan bog‘liq bo‘lishi kerak, deb hisoblaydi. qumni kavlab, uning orasidan chig‘anoqni topish mumkin. buning sababi, bu qumlar qachonlardir okean tubi bo‘lgan, deb ta’kidlaydi alloma. beruniy “saydana” degan asarida 1116 hil dori-darmonlarni tavsiflagan. ularning 750 tasi turli o‘simliklardan, 101 tasi xayvonlardan, 107 tasi esa minerallardan olinadi. beruniyning “qadimgi avlodlardan qolgan yodgorliklar” va “hindiston” asarlarida o‘simlik va xayvonlarning tuzulishi hamda ularning tashqi muhit bilan o‘zaro aloqasi haqida ham qiziqarli ma’lumotlar keltirilgan. beruniy o‘zining tabiiy-ilmiy kuzatishlari, tajribalari asosida tabiatdagi hodisalar ma’lum tabiiy qonuniyatlar asosida boshqariladi, ularni tashqaridan ta’sir …

da fikrlar bayon etilgan. ibn sinoning tog‘larning vujudga kelishi, еr yuzining davrlar o‘tishi bilan o‘zgarib borishi, zilzilaning bo‘lishi kabi turli tabiiy jarayonlar haqidagi fikrlari geologiya ilmining rivojlanishiga katta hissa qo‘shdi. zahiriddin muhammad bobur (1483-1530 y.y.). bobur nafaqat shoir balki podsho, ovchi, tarixchi, bog‘bon va tabiatshunos bo‘lgan. "boburnoma" asarida bobur o‘zi ko‘rgan-kechirganlari, yurgan joylari tabiati, boyligi, urf-odati, xayvonoti, o‘simliklarini tasvirlagan. asarda еr, suv, havoga tegishli xalq so‘zlari ko‘plab uchraydi. bobur o‘z asarida joyning geografik o‘rni, qaysi iqlimga mansubligi, o‘simliklari, hayvonlari haqida bayon etgan va o‘rta osiyoda qadim vaqtlardan buyon qovun, bug‘doy, o‘rik, nok va mevalarning bir necha navlari borligi haqida ta’kidlagan. asarda bobur borgan joylarning tabiati va o‘ziga xos hususiyatlarini andijon bilan taqqoslagan, hamda o‘rta osiyo, afg‘oniston, xuroson va hindistondagi xayvonot dunyosi haqida batafsil bayon etib bergan. 2.bolalarni tabiat yordamida tarbiyalash haqida g‘arb pedagoglari pedagogic psixologik qarashlari. tarixda pedagogika nazariyasi asoslarini shakllantmrishda qadimiy gresiyaning atoqli filosoflari platon va aristotel, italiyalik pedagog …

ilib olishi mumkin. o‘zining “buyuk didaktika”, “tillar hamma fanlarning ochiq eshigi”, “fizika”, “falakiyot”, “onalar maktabi”, “tinchlik farishtasi” kabi asarlarida o‘zining muhim pedagogik g‘oyalarini ifodalagan. ya.a. komenskiy maktablarning 4 turini yilning 4 fasliga o‘xshatgan. “onalar maktabi” xushbo‘y o‘simliklar, g‘uncha va gullarga burkangan ajoyib bahorni eslatadi. “ona tili” maktabi yozga va ayrim erta pishgan mevalarga o‘xshaydi. “gimnaziya”da dalalar, bog‘ va terakzorlardagi mo‘l hosilni yig‘ib, uni “aql xazinasi”ga joylayotgan kuz faslini eslatadi. va nihoyat, “akademiya” yig‘ilgan hosilni umr bo‘yi sarflashni mo‘ljallab taqsimlayotgan qishiga o‘xshatiladi. ya.a. komenskiy “onalar maktabi”da 18 ta fandan ma’lumot olishni tavsiya etgan. uning fikricha olti yashar bola: - suv, еr, havo, olov, yomg‘ir, qor, muz, tosh, temir, daraxt, o‘t, qush, baliq kabilarni; - yorug‘lik va qorong‘ulikning farqini, osmon, quyosh, oy, yulduzlar haqidagi bilimlarni, ularning har kuni chiqishi va botishi haqidagi tasavvurlarni; - o‘zi yashayotgan joyning xususiyatiga muvofiq tog‘, vodiy, dala, daryo, qishloq, shahar nima ekanligini bilishi kerak. 3. rus pedagoglarining …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "tabiat bilan tanishtirishda mutafakkirlar merosidan foydalanish"

1731444680.pptx /docprops/thumbnail.jpeg mavzu: tabiat bilan tanishtirishda mutafakkirlar merosidan foydalanish mavzu: tabiat bilan tanishtirishda mutafakkirlar merosidan foydalanish reja: 1.markaziy osiyo faylasuf va mutafakkirlari ishlarida tabiatni muhofaza qilishga oid masalalari 2.bolalarni tabiat yordamida tarbiyalash haqida g‘arb pedagoglari pedagogic psixologik qarashlari. 3. rus pedagoglarining maktabgacha yoshdagi bola shaxsini rivojlanishida tabiatning roli haqidagi g’oyalari. o‘rta asrlarda o‘rta osiyoda yashab ijod etgan olimlardan muhammad muso al-xorazmiy, abu nasr forobiy, abu rayhon beruniy, abu ali ibn sino,al-farg‘oniiy va boshqalar tabiatshunoslik fanining rivojlanishiga katta hissa qo‘shganlar. ular hali ekologiya fani dunyoga kelmagan davrda tabiat va undagi muvozanat...

PPTX format, 1.1 MB. To download "tabiat bilan tanishtirishda mutafakkirlar merosidan foydalanish", click the Telegram button on the left.

Tags: tabiat bilan tanishtirishda mut… PPTX Free download Telegram

tabiat bilan tanishtirishda mutafakkirlar merosidan foydalanish

Page preview (5 pages)

Want to read more?

About "tabiat bilan tanishtirishda mutafakkirlar merosidan foydalanish"

Similar files