abdulla qodiriy uloqda

PPTX 19 pages 141.4 KB Free download

19 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 141.4 KB

File type PPTX

Pages 19

Updated May 2026

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 19

abdulla qodiriyning “uloqda hikoyasi” namangan viloyati to’raqo’rg’on tumani 13 umumta’lim maktabi ona tili va adabiyot fani o’qituvchisi qayumova gulnora abdulla qodiriy (1894-1938) reja 1. a.qodiriy hayoti va ijodi 2.adibning ijodiy faoliyati haqida 3. qodiriy o’zbek romanchilarining asoschisi 4. uloqda hikoyasi abdulla qodiriy o’zbek milliy romanchiligining asoschisi, publitsist, hajv ustasi, tilshunos va tarjimon. u 1894 yil 10 aprelda toshkent shahrida tug’ildi. avval musulmon maktabida (1904-1906), keyin rus-tuzem maktabida (1908-1912), abulqosim shayx madrasasida (1916-1917) ta’lim oldi. oilaviy sharoit taqozosi bilan bolalikdan mahalliy savdogarlarga kotiblik qildi (1907-1915). 1917 yil oktyabr davlat to’ntarishidan so’ng eski shahar oziqa qo’mitasining sarkotibi (1918), “oziq ishlari” gazetasi muharriri (1919), kasaba uyushmasi sarkotibi (1920) lavozimlarida ishladi. 1923 yili “mushtum” jurnalini ta’sis etdi, bir necha yil jurnal tahririyatida xizmat qildi. moskvadagi adabiyot kursida (1925-1926) o’qidi. 1919-1925 yillar oralig’ida matbuot nashrlarida 300 dan ortiq maqolalar e’lon qildi. umrining oxirigacha tinimsiz ijod bilan shug’ullandi. 1914-1915 yillarda abdulla qodiriyning “ahvolimiz”, “to’y”, “millatimga”, “fikr …

2 / 19

g’at”ni (1934) tuzishda ishtirok etdi. qodiriy 20-yillarning o’rtalarida yozgan “kalvak maxzumning xotira daftaridan”, “toshpo’lat tajang nima deydir?” hajviy asarlarida bid’at va xurofotni qoraladi. ularda xalqning yashash tarzi va ruhiy olamini o’zgartirishga intilgan jadid adabiyoti maqsad va g’oyalari o’z ifodasini topgan. ma’rifatparvarlik, millat ozodligi va istiqlol g’oyalari abdulla qodiriy asarlarining leytmotivini tashkil qiladi. abdulla qodiriy asarlari, ayniqsa, romanlari jahon miqyosida keng tarqaldi. uning “o’tgan kunlar”, “mehrobdan chayon”, “obid ketmon” asarlari rus, ingliz, nemis, italyan, arab, ozarbayjon, tojik, qozoq, uyg’ur, tatar tillariga tarjima qilingan. nemis adabiyotshunoslari n. tun, i. baldauf, amerikalik tadqiqotchilar e. olvort, xristofor murfi, eden nabi kabi olimlar abdulla qodiriy ijodi bo’yicha jiddiy ishlar qilganlar. 1991 yili o’zbekiston mustaqillikka erishishi bilanoq o’zbekiston respublikasi prezidenti farmoniga ko’ra abdulla qodiriyga navoiy nomidagi davlat mukofoti berildi. 1994 yili adib “mustaqillik” ordeni bilan taqdirlandi. shu yili abdulla qodiriy nomidagi davlat mukofoti ta’sis etildi. toshkent madaniyat institutiga, toshkentdagi madaniyat va istirohat bog’iga, katta ko’chalardan biriga, …

3 / 19

an oziq komitetiga mirza bo’lib kirdi. “nikolayning taxtdan yiqilib, huriyat bo’lg’oniga xursandligim albatta dunyoga sig’mas edi va sig’masligi tabiiy edi. ayniqsa, 1916 yil rabochiy olish masalasidan keyin umuman turkiston ishlarida uyg’ongan istibdodga nafrat menda ham kuchli edi”– deb yozdi adib. qodiriy matbuot, jurnalistika sohasidagi bilimi va malakasini oshirish maqsadida 1924 yil va 1925 yillarda moskvadagi oily jurnalistika institutida ta’lim oladi. qodiriy 1919-1925 yillar orasida matbuotda yuzlab maqola hajviyalar bilan qatnashdi. bu asarlarini u har xil – qodiriy, julqunboy, kalvak maxzum, toshpo’lat, ovsar, dumbul, chig’oy degan imzo-tahalluslar bilan e’lon qilgan. qodiriy o’zbek romanchilarining asoschisi. adibning fojeaviy qismati. ayni paytda o’tmishdan olingan yirik asar “o’tgan kunlar” romani ustida ish olib borardi. bu asarni muallif 1919 yilda yoza boshlagan. romandan parchalar 1922 yilda inqilob jurnallarida bosilgan. 1925 yili asarning bo’limlari alohida-alohida, so’ng 1926 yili yaxlit holda kitob bo’lib chiqqan. yozuvchi bu romanda holis turib o’tgan xix asr o’rtalaridagi turkiston tarixining, o’zbek xalqi hayotining …

4 / 19

ra qashqqamni yalangʻochlab uyoq-buyogʻini qashlab chiqdim. jonivor tipir-tipir qiladi, bosh chayqaydi, yer tepinadi, dum silkitadi… shuning bilan mening koʻnglimga: “xudo xohlasa kelasi yilga bir uloqlar chopayki, hamma meni: “turgʻun chavandoz”, deb atasin degan orzular tushadi. ulugʻ hayitdagi hayitlikka oldirgan moʻgʻul egarcha bilan gʻalaticha qilib toychamni egarladim. togʻamga yalinib-yalpogʻlanib oldirgan oʻrus yuganni artib-surtib soldim-da, oʻzim chetroqdan turib kam-koʻstini kuzatdim: – quyushqoni ham oʻrnida, egar ham yaxshi qoʻngan, qorinbogʻi ham jips, yugan ham toʻralarnikidek! lekin umuldirigʻining yoʻqligi biroz koʻnglimni gʻash qildi. anchagina oʻylab turganimdan keyin, akamning yugan uchun asrab qoʻygan qayishi esimga tushib, sekingina yertoʻladan haligi qayishni olib chiqib, umuldiriq yasadim. endi toycham juda ham gijinglab, xuddi toʻralarnikidek boʻlib ketdi. uyoq-buyogʻini supurgandan keyin ustunga qantarib qoʻydim. endi qoldi: oq jujuncha kamzulimni, oʻrischa shimni, amirkon etikni, baxmal toʻppini kiyish… ana shundan keyin otga minsak chin toʻracha boʻlamiz-da! oyimning bir qiziq odati bor: har qachon yangiroq kiyim kiymoqchi boʻlsam, koʻzini ola-kula qilib: “qaqshagʻir, kir …

5 / 19

ning choviga bir-ikki qamchi bergan edim, jonivor shataloq otib ketdi. xizmatchining: “ha, barakalla! chavandoz!” degan tovushini eshitib, qattiqroq qamchilab edim, jonivor qashqacham koʻtarib ketayozdi. ii chuqur ariqdan toyimni sugʻorib chiqayotganimda bir ioʻda uloqchi-chavandozlar uchrab qoldilar. ularning baʼzilari akamning oʻrtoqlari edilar, men bilan soʻrashdilar. ulardan biri akamning qayerdaligini soʻragan edi, men ertalab uloqqa ketganligini aytdim. – bizning mahkamboy uloqqa juda ham ishqiboz-da! – dedi haligi yigit. – yoʻl boʻlsin, boyvachcha? – deb soʻradi mendan yana beri. men uyalinqiradim: – uloqqa! – dedim. – barakalla, chavandoz! barakalla, turgʻun chavandoz! – deyishdi ular. ayniqsa meni “chavandoz” deb atashlari juda ham kayfimni keltirib, ichimdan: “otangga rahmat”, – deb qoʻydim. biz bir durkum otliq boramiz. jonivor toycham boshqa otlardan qolishmaydi va goho ularning otlaridan oʻtib ham ketadi. toycham oʻta qolsa: otingiz juda ham yoʻrgʻa ekan-da, boyvachcha”, – deb menga piching otishadilar. ha kim har narsadan bahs qiladi, orada menga ham soʻz qotib qoʻyadilar. men uyalaman. …

Want to read more?

Download all 19 pages for free via Telegram.

Download full file

About "abdulla qodiriy uloqda"

abdulla qodiriyning “uloqda hikoyasi” namangan viloyati to’raqo’rg’on tumani 13 umumta’lim maktabi ona tili va adabiyot fani o’qituvchisi qayumova gulnora abdulla qodiriy (1894-1938) reja 1. a.qodiriy hayoti va ijodi 2.adibning ijodiy faoliyati haqida 3. qodiriy o’zbek romanchilarining asoschisi 4. uloqda hikoyasi abdulla qodiriy o’zbek milliy romanchiligining asoschisi, publitsist, hajv ustasi, tilshunos va tarjimon. u 1894 yil 10 aprelda toshkent shahrida tug’ildi. avval musulmon maktabida (1904-1906), keyin rus-tuzem maktabida (1908-1912), abulqosim shayx madrasasida (1916-1917) ta’lim oldi. oilaviy sharoit taqozosi bilan bolalikdan mahalliy savdogarlarga kotiblik qildi (1907-1915). 1917 yil oktyabr davlat to’ntarishidan so’ng eski shahar oziqa qo’mitasining sarkotibi (1918), “oziq ishl...

This file contains 19 pages in PPTX format (141.4 KB). To download "abdulla qodiriy uloqda", click the Telegram button on the left.

Tags: abdulla qodiriy uloqda PPTX 19 pages Free download Telegram