8sinf odam

PDF 160 pages 3.2 MB Free download

160 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 3.2 MB

File type PDF

Pages 160

Updated May 2026

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 160

v. aminov, t. tilavov, o. mavlonov odam ua uning q salomatligi o o ‘zbekiston respublikasi xalq ta ’lirni vazirligi umumiy o ‘rta ta ’lim maktablari uchun darslik sifatida tavsiya etgan to‘ldirilgan va qayta ishlangan 4- nashri ,,0 ‘qituvchi“ nashriyot-matbaa ijodiy uyi toshkent -2010 vvk 28.7ua721 aziz o‘quvchi! siz mazkur darslikdan biologiya fanining eng katta bo‘limi— o‘simliklar va hayvonot olamining tashqi hamda ichki tuzilishi, oziqlanishi hamda ko‘payishini o‘rganuvchi botanika, zoologiya fanlarining uzviy davomchisi bo‘lgan „odam va uning salomatligi“ bo‘limini o‘qib, odam organizmining tuzilishi, undagi organlar sistemasi, to‘qimalar va organlaming faoliyati, o‘sish va rivojlanish qonuniyatlari, odamning sog‘lom bo‘lishi hamda uzoq umr ko‘rishida jismoniy tarbiya hamda sportning ahamiyati, sog‘lom turmush tarziga rioya qilish masalalari, shuningdek, odamning paydo bo‘lishini bilib olasiz. 0 ‘ylaymizki, sodda, jonli tilda yozilgan mazkur darslik sizning tabiiy fanlarga bo‘lgan qiziqishingizni yana ham orttiradi, biologiya va tibbiyotga oid bilimlaringizni kengaytiradi. t a q r i z c h i l a …

2 / 160

iy qudratining yuksalishi va xalq farovonligini ta’minlashning zarur shartlaridan bin ham salo- matlikdir. sihat-salomatlikka nisbatan ongli va mas’uliyat bilan yon- dashish har bir insoiming turmush va axloqiy mezoni bo‘lishi lozim. 0 ‘zbekiston respublikasida sog‘lom, jismonan baquwat, bilimli, ma’naviy-axloqiy yetuk, har tomonlama kamol topgan shaxsni shakllantirish davlat siyosati darajasiga ko‘tarilgan. jumladan, 0 ‘zbekiston respublikasi konstitutsiyasining 40- moddasida „nag bir inson malakali tibbiy xizmatdan foydalanish huquqiga ega“, 41- moddasida esa „nag kim bilim olish huquqiga ega. bepul umumiy ta’lim olish davlat tomonidan kafolatlanadi. maktab ishlari davlat nazoratidadir“, deyilgan. salomatlikni saqlash va mustahkamlash uchun awalo odam o‘z tanasining tuzilishi, har qaysi to‘qima va organlarining normal faoliyatini, o‘sish, rivojlanish va ko‘payish qonuniyatlarini bilishi zarur. shuningdek, barcha tirik mavjudotlar kabi, odamga ham xos bolgan bu biologik xususiyatlami asrash va tobora takomillash- tirish uchun zarur bo‘lgan shart-sharoitni mukammal bilish va yaratish talab etiladi. odam organizmining tuzilishini anatomiya, uning faoliyatini fiziologiya, yashashi, normal o‘sishi, rivojlanishi, o‘qishi, melmat …

3 / 160

asdiqlandi. mazkur dastur 2000- yildan boshlab ko‘p yillar davom etadigan tadbirlami o‘z ichiga oladi. ushbu davlat dasturi asosida 0 ‘zbekiston respublikasi xalq ta’limi va sog‘liqni saqlash vazirligining ,,sog‘lom avlod“ majmuali tadbirlari islilab chiqilgan. 0 ‘zbekiston respublikasida 2005- yil „sihat-salomatlik yili“ deb e’lon qilinishi mazkur darslikning mohiyatini yanada oshirdi. vatandoshlarimizning tibbiyot fanining rivojlanishiga qo‘shgan hissalari. „odam va uning salomatligi“ fanini o‘rganar ekanmiz, tibbiyot fani rivojiga ulkan hissa qo‘shgan vatandoshlarimizni eslashimiz lozim. x asming ikkinchi yarmida abu bakr ibn ahaviy buxoriyning ,,hidoyat“ (tibbiyotni o‘rganuvchilarga qo‘llanma) kitobida odamda uchraydigan ko‘pgina kasalliklar va ulami davolashda ishlatiladigan dorilar haqida ma’lumotlar berilgan. 0 ‘sha davrlarda abu mansur buxoriyning „oddiy dorilar haqida katta to ‘plam“, abu sahl masih jurjoniyning yuz bobli ,,al-kimyo“ kitobi tibbiyotni o‘rganishda darslik sifatida keng qo‘llanilgan. buyuk olim abu rayhon beruniy ham tibbiyot faniga katta hissa qo‘shgan. uning ,,saydana“ kitobida o‘simlik va hayvonot mahsulotlaridan hamda mineral moddalardan tayyorlanadigan mingdan ortiq dorilar haqida ma’lumot berilgan. …

4 / 160

, ya’ni mikroblar haqidagi fikrni aytgan. demak, ibn sino l. pasterdan 800 yil ilgari yuqumli 4 kasalliklarni mikroblar qo‘zg‘atishi to ‘g‘risida fikr bildirgan. u kasal- liklaming oldini olishda tashqi muhitni muhofaza qilish, shaxsiy va umumiy gigiyena qoidalariga amal qilish zarurligi haqidagi fikrlami bundan 1000 yil ilgari aytgan edi. ibn sinoning „tib qonunlari“ kitobi haqida 0 ‘zbekiston respublikasi prezidenti i. karimov o‘zining „yuksak ma’naviyat — yengilmas kuch“ nomli asarida shunday degan edi: „... mash- hur alloma ibn sinoning „tib qonun- lari“ asari... dunyo miqyosida „me- ditsina“, ,,sog‘lom turmush tarzi“ de gan tushunchalarning fundamental asosi bo‘lib xizmat qilgani, albatta, chuqur hayotiy va ilmiy zaminga ega. aniqroq qilib aytganda, bu benazir allomaning butun ilmiy faoliyati dunyo taraqqiyotini... rivojlantirishga ulkan ta’sir o‘tkazdi.“ hozirgi davrda ham tabobat sohasida o‘zbek olimlarining hissalari salmoqlidir. jumladan, r. e. xudoyberdiyev, n. k. ah- medov, x. z. zohidov, r. a. alavi, s. a. asomov, s. a. dami- novlar odam anatomiyasi …

5 / 160

i asoslab bering. 5 i bob . odam organizmi haqida um um iy ma’lumot 2- §. odam organizmining hujayraviy tuzilishi + tuzilishi, tarkibiy qismlarga bo‘linishi ma’lumki, tabiatdagi barcha tirik organizmlar: o‘simliklar, hayvonlar, shuningdek, odam tanasi hujayralar va hujayralararo moddalardan tashkil topgandir. ulaming o‘sishi va rivojlanishi hujayralaming ko‘payishiga bog‘liq. hujayraning tuzilishi. hujayra odam tanasining asosiy tuzilishi va funksional birligidir. xvii asming 60- yillarida londondagi fiziklar jamiyatining a’zosi r. guk (1635—1703) mukammallashtirilgan mikroskopda o‘simliklar hujayrasining tuzilishini birinchi bo‘lib o‘rgangan. mikroskop ixtiro etilishi va uning mukammallashtirilishi, ayniqsa, elektron mikroskop- ning yaratilishi hujayraning ilgari ma’lum bo‘lmagan qism- larini o‘rganishga imkon berdi. odam organizmi turli to‘qima va organlari hujayra- larining shakli har xil: shar- simon, oval, kubsimon, si- lindrsim on, yulduzsimon, disksimon va hokazo bo‘ladi. hujayra uch qismdan: mem- brana (parda), sitoplazma va yadrodan tuzilgan (1, 2- rasmlar). hujayra membranasi uning ustini qoplab turuvchi yupqa parda bo‘lib, oqsil va * s 1-rasm. hujayraning tuzilishi: 1—hujayra …

Want to read more?

Download all 160 pages for free via Telegram.

Download full file

About "8sinf odam"

v. aminov, t. tilavov, o. mavlonov odam ua uning q salomatligi o o ‘zbekiston respublikasi xalq ta ’lirni vazirligi umumiy o ‘rta ta ’lim maktablari uchun darslik sifatida tavsiya etgan to‘ldirilgan va qayta ishlangan 4- nashri ,,0 ‘qituvchi“ nashriyot-matbaa ijodiy uyi toshkent -2010 vvk 28.7ua721 aziz o‘quvchi! siz mazkur darslikdan biologiya fanining eng katta bo‘limi— o‘simliklar va hayvonot olamining tashqi hamda ichki tuzilishi, oziqlanishi hamda ko‘payishini o‘rganuvchi botanika, zoologiya fanlarining uzviy davomchisi bo‘lgan „odam va uning salomatligi“ bo‘limini o‘qib, odam organizmining tuzilishi, undagi organlar sistemasi, to‘qimalar va organlaming faoliyati, o‘sish va rivojlanish qonuniyatlari, odamning sog‘lom bo‘lishi hamda uzoq umr ko‘rishida jismoniy tarbiya hamda sportning ...

This file contains 160 pages in PDF format (3.2 MB). To download "8sinf odam", click the Telegram button on the left.

Tags: 8sinf odam PDF 160 pages Free download Telegram