туркий халқлар адабиётига кириш. tуркий халқларнинг маданий -адабиий алоқалари

DOC 55,5 KB Bepul yuklash

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1662842237.doc туркий халқлар адабиётига кириш. туркий халқларнинг маданий -адабиий алоқалари режа: 1. туркий халқлар кимлар эканлиги ва яшаш тарзи. 2. туркий халқларнинг маданияти ва фани. 3. туркий халқларнинг огзаки ижод намуналари: ҳар бир халқнинг оúз тарихи, маданияти, санúати боúлгани каби туркий халқларнинг ҳам оúз тарихи, маданияти ва адабиёти мавжуд боúлиб, улар жуда қадимийдир. бу халқлар оúз фани ва маданиятини в-ви асрларданоқ ривожлантира борганлиги, улар жаҳонга машхур боúлган буюк кишиларни йетказиб берганликлари маúлум. туркий халқларнинг қадимги замонларга оид адабий ёдгорликлари турли манбаалар ва халқ огúзаки ижоди орқали бизгача етиб келди. туркий халқларнинг келиб чиқиши ва маданияти ҳақида тарихчи олимларнинг асарларида, ёзма манбааларда грек, хинд, хитой ва арман тарихчиларининг китобларида ҳамда «авесто», «бекустин», «урхун енисей» ёдгорликларида, шунингдек, беруний, наршахий каби олимларнинг асарларида маúлумотлар берилади. булардан энг муҳими м.қошгúарийнинг «девону лугúотит турк» асари боúлиб, бу асарда қадимги қоúшиқлар, лирик шеúрлар, мақоллар берилган, қолаверса, термиз шаҳри яқинидаги айритомда, ашхабод яқинида жойлашган ниса, тупроққала, барахша …

лтарошлик, архитектура hамда мусиқалари билан машxур бoúлганлар. бу халқлар oúз адабиёти, санúати ва маданиятини бир-бирлари билан муштарак hолда яратганлар. энг қадимги адабий ёдгорликлар oúзбек, туркман, қозоқ, қирgúиз каби халқларнинг умумий адабий merosи саналади. туркий халқлар асрлар оша oúз мустақилликлари учун курашганлар, илм-фанни, санúат ва маданиятни ривожлантирганлар. бизга қадар сақланиб қолган суgúд календари, berуний асарларидаги маúлумотлар қадимги oúрта осиёда илм-фаннинг айрим соhалари, айниқса, астрономия тараққий этганлигини кoúрсатади. шоxлар саройидаги астрономлар сайёралар дунёсини текширганлар: физика, математика, фалсафа, табииёт фанлари билан шуgúулланганлар. бу халқлар қадимги замонларданоқ суgúориш иншоотлари қурганлар, каналлар қазиганлар, кемалар ясаганлар, юлдузларга қараб узоқ yerларга сафар қилганлар, мустаxкам иморатлар қурганлар, тошни эритиб шиша ишлаб чиқарганлар, шунингдек, бу халқлар dehқonчилик ва чорвачилик билан hам шуgúулланганлар. бадиий сoúз санúати, маданияти билан энг қадимги ва узоқ тарихга эга бoúлган соhадир. бадиий сoúз тажрибасининг oúсиши хилма-хил бадиий шаклларни, адабий жанрларни вужудга келтиради. бадиий сoúз санúати ёзув ва ёзма адабиётдан кoúп замонлар илгари оgúзаки ижод шаклида …

даhшатли махлуққа қарши жанг бошлайди. уни yенгиб, кишиларни hалокатдан қутқаради. (oúлимни yенгувчи баhодир гершасп). элибек афсонаси. viii-ix асрларга мансуб бу асарда қуйидагилар тасвирланади: жинлар элибек қабиладошларидан кoúп кишини қириб юборади. раxшош nomli даhшатли дев юқумли касаллик тарқатиб юборади. фидокор элибек эл-юртни hалокатдан қутқариб қолмоқ учун душманларга қарши жангга отланади. у чорраhада сон-саноқсиз жинларга дуч келади, улар кишиларни бурдалаб, қонларини сoúриб, ичакларини oúраб олган эмишлар. жинлар ваhимали шовқин-сурон кoúтариб, унга ёпирила бошлабдилар. бироқ элибек қoúрқмабди, йoúлбарсдек жангга отланиб, жинларга қарата бундай дебди: «эй жинлар, менга бот сoúзлангиз, мени шаhримдаги элни нега oúлдирасиз? менинг бу oúткир қиличимни кoúринг, танларингизни бuрдалаб ташлайман. жинлар яна ваhима солиб, қурол ишлатиб, элибекни oúлдирмоқчи бoúладилар. бироқ элибекка бас келолмайдилар. элибек куч-қуввати ва шижоати билан уларга даhшат солади. жинларни yенгган элибек шаhарниng жануб tomonida, бир азим толнинг кавагида яшовчи уч кoúзли, олов тусли раxшошнинг эл-юртига касаллик юбораётганлигини билиб, унга қарши жанг қилади ва уни yенгади. «зарина ва стриангиya». …

бoúлиб, зарина у билан асирларга бош бoúлиб, парфия шоxига тoúсaтдан hужум бошлайди. парфия шоxи yенгилади, асирлар озод бoúлади. зарина қабиласи (шоxлар) озодликка эришади. стриангия заринани севиб қолади, лекин хотини борлиги учун bunga jurat etolmaydi. стриангия бунга чидолмасдан oúзини hалок қилади. «рустам» достони. рустам девларни шаhарлари ёнигача қuвиб боради, кoúп девлар hалок бoúлади, қолганлари шаhар эшигини berкитиб олади. ёлgúиз рустамдан маgúлуб бoúлган девлар gúазабланиб, унга қарши жангни давом эттирмоқчи бoúладилар. ит, илон, чoúчқа, фил, тулкиларни миниб йoúлга чиқадилар. рустам уйқуда, унинг оти – рахш oúтламоқда эди. узоқдан девларни кoúрган от рустамни уйgúотади. рустам девларни яқин келтириш учун қочади. девлар уни тирик тутмоқчи бoúлиб, қувадилар. яқинлашиб қолган девларга рустам тoúсатдан ъужум қилиб, кoúпини қириб ташлайди. девларнинг бир қисми қочади, лекин яраланади. бу адабиётнинг мақсади туркий халқлар oúртасидаги қадимий алоқалрни, дoúстлик ва биродарликни кoúрсатиб beriш, вазифаси эса hозирги авлодни халқпарварлик, инсонпарварлик, олийжаноблик анúаналари руhида тарбиялашдир. миллий истиқлолга yэришган hозирги кунимиз учун бу gúоялар …

кширган ва тoúплаган. меhнат қoúшиқлари. бу қoúшиқлар меhнат жараёнининг маhсули бoúлиб, улар меhнат оgúирликларини енгиллаштириш, xордиқ чиқариш ва ёшларни меhнатга oúргатиш, чиниқтириш вазифасини oúтаганлар. ана шундай меhнатлардан бири овчилик эди. ов hақидаги қoúшиқларда қабилаларнинг овчилик усули, овда ов қушлари ва турли hайвонлардан фойдаланишлари тасвирланади: ов қуши beriб йигитларни қуш овига юборайлик. чаққон итларимизни қуш кетидан солиб тишлатсинлар. тoúнgúизларни тош билан урушга буюрайлик, бу яхши ишларимиз билан фахрланайлик. маhмуд қошgúарий oúз асарида халқнинг бoúри каби вахший hайвонларга қарши қандай курашганлигини hам тасвир этади: кечаси туриб, юриб борар эдим, қора-қизил бoúри кoúрдим. бақувват ёйни отишга hozirландим. бoúри катта қоя орқасига яширинди. деhқончилик ва полизчилик hам қабилалар hаётининг муhим қисмини ташкил қилар эди. боgúлар, полизлар барпо қилган халқ oúз қoúшиқларида дала ва боgú меhнатларини куйлаганлар: йигитларни ишлатайлик, дарахтлардан меваларни олайлик, қулон ва кийик овлайлик, байрам қилиб овунайлик. мавсум ва табиат тасвири «девону луgúотит турк» асарида табиат тасвирига баgúишланган қoúшиқлар hам бор. бизга қадар …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Faylni Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"туркий халқлар адабиётига кириш. tуркий халқларнинг маданий -адабиий алоқалари" haqida

1662842237.doc туркий халқлар адабиётига кириш. туркий халқларнинг маданий -адабиий алоқалари режа: 1. туркий халқлар кимлар эканлиги ва яшаш тарзи. 2. туркий халқларнинг маданияти ва фани. 3. туркий халқларнинг огзаки ижод намуналари: ҳар бир халқнинг оúз тарихи, маданияти, санúати боúлгани каби туркий халқларнинг ҳам оúз тарихи, маданияти ва адабиёти мавжуд боúлиб, улар жуда қадимийдир. бу халқлар оúз фани ва маданиятини в-ви асрларданоқ ривожлантира борганлиги, улар жаҳонга машхур боúлган буюк кишиларни йетказиб берганликлари маúлум. туркий халқларнинг қадимги замонларга оид адабий ёдгорликлари турли манбаалар ва халқ огúзаки ижоди орқали бизгача етиб келди. туркий халқларнинг келиб чиқиши ва маданияти ҳақида тарихчи олимларнинг асарларида, ёзма манбааларда грек, хинд, хитой ва арман та...

DOC format, 55,5 KB. "туркий халқлар адабиётига кириш. tуркий халқларнинг маданий -адабиий алоқалари"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: туркий халқлар адабиётига кириш… DOC Bepul yuklash Telegram

туркий халқлар адабиётига кириш. tуркий халқларнинг маданий -адабиий алоқалари

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

"туркий халқлар адабиётига кириш. tуркий халқларнинг маданий -адабиий алоқалари" haqida

O'xshash fayllar