órta osiyoga arablarning kirib kelishi.7- ózbek..

PPTX 19 pages 739.2 KB Free download

19 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 739.2 KB

File type PPTX

Pages 19

Updated May 2026

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 19

arablarning o’rta osiyoga bosqini muhammad vafoti (632 y.)dan so’ng davlat boshliqlari uning safdoshlari va qarindoshlari orasidan saylangan, ular halifa (“payg’ambar o’rinbosarlari”) unvonini olishgan. bunday saylangan halifalar to’rtta: abu bakr, umar, usmon, ali bo’lgan. abu bakr o’tkir aqli va barcha murakkab masalalarni hal etishi bilan mashhur edi. uning hukmronligi atigi ikki yil davom etgan. abu bakr o’z vorisi etib umarni tayinlagan. u ham muhammadning safdoshi bo’lib, iqtidorli sarkarda va jasur jangchi sifatida shuhrat qozongan. muhammad vafotidan keyingi dastlabki halifalarga arabistonning ko’p rayonlarida sohta payg’ambarlar boshchilik qilgan isyonlarni qurol kuchi bilan bostirishga to’g’ri kelgan. ko’plab ko’chmanchi arab qabilalari islomga kirishga va yagona davlat ostida birlashishga qarshi turishgan. qo’zg’olonlar bostirilgan. jangari badaviylarni qaytadan ichki urushlar boshlashdan chalg’itish maqsadida halifa umar yangi yerlar va boy harbiy o’lja keltirishi kutilgan istilochilik yurishlarini boshlagan. arab savdogarlari. arabistonni qurshab olgan mamlakatlar, avvalo vizantija va eronning ichki holati bu vaqtda juda murakkab edi. shuning uchun arablar jiddiy qarshilikdan …

2 / 19

n barcha narsani yanchib tashlardilar. shuni ham aytish joizki, eron, vizantiya va rim viloyatlari aholisi feodal zodagonlarning og’ir soliqlaridan bezib, arablarga qarshilik ko’rsatmaganlar, ularni deyarli haloskorlar deb hisoblashgan. mahalliy aholi “hudo rimliklar zulmidan bizni halos etish, ulardan qasos olish uchun arablarni yubordi” deb aytardi. ko’pgina shaharlar aholisi hayotlari va mol-mulklari saqlab qolinishi shartlari asosida jangsiz taslim bo’lishgan. arab istilochilari bo’ysundirilgan mamlakatlarda ilgarigi tartiblarni saqlab qolishgan. halifalikda hristianlar, yahudiylar, zardushtiylarga nisbatan diniy bag’rikenglik saqlangan. dastlabki vaqtlarda arablar sobiq eron va vizantiya mulklari aholisi zimmasiga katta soliqlar yuklamaganlar, bu mahalliy aholini ularga nisbatan iliq munosabatini yanada mustahkamlagan. ulkan hududlarni egallanishi va boy harbiy o’lja arablar o’rtasida mulkiy tabaqalanishni yanada chuqurlashtirgan. bu ayniqsa uchinchi halifa – usmon davrida sezilgan. u yerlarni bosib olishni, zodagonlar qo’lida bojlik to’planishini rag’batlantirgan. bu oddiy musulmonlarning noroziligini keltirib chiqargan. usmon va umansub bo’lgan umaviylar urug’iga qarshi ko’p feodallar bosh ko’targanlar. fitna tepasida muhammadning amakivachchasi ali turgan. ali payg’ambarning …

3 / 19

’qib etishgan. ularning tayanchi sunniylar mazhabi edi, ular muqaddas kitoblar deb nafaqat quryonni, balki sunna – muhammad payg’ambarning aytgan so’zlari va qilgan ishlari haqidagi hikoyalar to’plamini ham hisoblashgan. 656 y. makkada isyon ko’tarilgan. shialar halifa usmonni o’ldirishgan. ularning talabiga ko’ra to’rtinchi halifa qilib ali saylangan. biroq umaviylar urug’idan bo’lgan usmon tarafdorlari bo’sh kelishmagan. mamlakatda urush boshlanib ketgan. u qachonki 661 y. ali umaviylar tarafdorlari tomonidan o’ldirilguniga qadar davom etgan. mamlakatda yana umaviylar sulolasi hokimiyati tiklangan, sulola 750 y.gacha davlatni boshqargan. halifalar shunday qudratli qo’zg’olon bo’lib o’tgan makka shahrida qolishni istamay poytaxtni damashqqa ko’chirganlar. shu yerdan, suriyadan turib halifalar qo’shni mamlakatlar hududlarni bosib olishga kirishganlar, u mamlakatdagi urush tufayli to’xtab qolgan edi. vii a. ohiri – viii a. boshida arablar shimoliy afrikada mustahkam o’rnashib olganlar. 711 y. ular ispaniyaga bostirib kirib, deyarli butun pireney yarim orolini egallashgan. taxt uchun kurashlardan holdan toygan vestgotlar qirolligi jangovar arablarga yetarli qarshilik ko’rsata olmay tor-mor …

4 / 19

kan davlati – arab halifaligi vujudga kelgan. halifalar mulki atlantika okeanidan hindiston va hitoy chegaralarigacha yetib borgan. ammo arab davlati ichki jihatdan mustahkam emasdi. doimiy isyonlar va qo’zg’olonlar halifalikning turli mintaqalarini larzaga solgan. shulardan biri davomida ummaviylar sulolasi ag’darilgan. deyarli barcha ummaviylar qirib tashlangan, faqat ulardan bir nechtasigina qochib, ispaniyaga yashirinishga muvaffaq bo’lgan mamlakatdagi hokimiyatni 750 yil boshqa bir qadimgi urug’ – abbosiylar vakillari egallab olishgan. bu urug’ning shajarasi muhammad payg’ambarning amakisi – abbosga borib taqalgan. taxt uchun kurashda halifalikning hukmron doiralarini eronning yirik yer egalari qo’llab-quvvatlagan. abbosiylar sulolasidan bo’lgan halifalar hokimiyat tepasiga kelgach mamlakat ichidagi barcha halq harakatlarini beshafqat bostirishgan, aslzoda eron feodallari esa vazirlar, ya’ni arab halifasidan keyingi eng katta mansabni olib mamlakatdagi barcha hokimiyatni o’z qo’llariga olishgan. halifalik poytaxti dajla daryosi bo’yidagi kichik qishloqqa ko’chirilgan. vaqt o’tishi bilan bu yerda shahar barpo etilib, u bag’dod nomini olgan, arablar davlati esa bag’dod halifaligi deb atala boshlangan. davlatni idora …

5 / 19

ulmon qonunlari majmuasi qaror topgan, har bir musulmon shariat ko’rsatmasiga ko’ra yashashi shart bo’lgan. har bir musulmonning majburiyatlari orasida muqaddas ramazon oyida ro’za tutish ham bor edi. aqidaga ko’ra, shu oydagi kechalardan birida muhammad payg’ambarga birinchi “vahiy” kelgan. butun oy davomida musulmonlar quyosh chiqqandan to uning botgunicha hech narsa emaganlar. makkani ziyorat qilish – haj ham majburiy edi. payg’ambar ummati bo’lgan har bir kishi umrida loaqal bir marta haj qilishi lozim edi. halifalikda soliqning bir necha turi mavjud edi. asosiy soliq zakot hisoblangan. uni barcha musulmonlar to’lashgan. musulmon bo’lmagan aholi jon solig’i to’lagan. nihoyat, har ikkalalari ham halifaga yer solig’i to’laganlar. to’g’ri, musulmonlar uchun uning miqdori boshqa dindagilarga qaraganda ancha kam bo’lgan. bu ko’pgina yer egalarini islomga kirishlarini rag’batlantirgan. evropadagi feodal davlatlaridagi kabi, halifa yerlarni yirik feodallarga in’om etgan. bunday yer egaligi mulk deb atalgan. davlat boshqaruvini yaxshilash uchun halifalar o’z tangalarini zarb qilishgan va pochta hizmatini joriy qilishgan. mamlakatning …

Want to read more?

Download all 19 pages for free via Telegram.

Download full file

About "órta osiyoga arablarning kirib kelishi.7- ózbek.."

arablarning o’rta osiyoga bosqini muhammad vafoti (632 y.)dan so’ng davlat boshliqlari uning safdoshlari va qarindoshlari orasidan saylangan, ular halifa (“payg’ambar o’rinbosarlari”) unvonini olishgan. bunday saylangan halifalar to’rtta: abu bakr, umar, usmon, ali bo’lgan. abu bakr o’tkir aqli va barcha murakkab masalalarni hal etishi bilan mashhur edi. uning hukmronligi atigi ikki yil davom etgan. abu bakr o’z vorisi etib umarni tayinlagan. u ham muhammadning safdoshi bo’lib, iqtidorli sarkarda va jasur jangchi sifatida shuhrat qozongan. muhammad vafotidan keyingi dastlabki halifalarga arabistonning ko’p rayonlarida sohta payg’ambarlar boshchilik qilgan isyonlarni qurol kuchi bilan bostirishga to’g’ri kelgan. ko’plab ko’chmanchi arab qabilalari islomga kirishga va yagona davlat ostida bi...

This file contains 19 pages in PPTX format (739.2 KB). To download "órta osiyoga arablarning kirib kelishi.7- ózbek..", click the Telegram button on the left.

Tags: órta osiyoga arablarning kirib … PPTX 19 pages Free download Telegram