7_sinf_fizika_09_to‘g‘ri_chiziqli_tekis_harakatda_tezlik_va_yo‘l

DOCX 10 sahifa 164,2 KB Bepul yuklash

10 sahifa

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 164,2 KB

Fayl turi DOCX

Sahifalar 10

Yangilangan May 2026

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 10

kinematika asoslari @dars_ishlanma_yangi [bookmark: _goback]mavzu: to‘g‘ri chiziqli tekis harakat tezligi, to‘g‘ri chiziqli tekis harakatning grafik tasviri mavzuning texnologik xaritasi o`quv soati: 1 o`quvchilar soni: 25 dars rejasi: tezlikni aniqlash tezlikning birligi tezlikni o‘lchash tezlik formulasidan yo‘l va vaqtni topish tezlik grafigi o`quv mashg`ulotining maqsadi: ta`limiy maqsad: o’quvchilarga tezlikni aniqlash, tezlikning birligi, tezlikni o‘lchash, tezlik formulasidan yo‘l va vaqtni toppish, tezlik grafigi haqida ma’lumot berish; fizik kattaliklar bilan tanishishda davom etish; fizik kattaliklarni belgilash, o`lchov birligi haqida tushuncha berish. tarbiyaviy maqsad: olgan bilimlarini amaliyotga qo’llashga o`rgatish. rivojlantiruvchi maqsad: o`quvchilarni mavzuga nisbatan qiziqishini uyg`otish, mavzuga oid tarqatma materiallar bilan ishlash, masalalar yechishga fikr mulohazalarini erkin bayon qilishga o`rgatish. ta`lim metodlari: aqliy hujum, tezkor savollar, tarqatma materiallar, mavzuga oid harakatli o`yinlar ta`lim shakli: yakka tartibda ko‘rsatiladigan tajribalar: blokka osilgan yuk ta'sirida aravachaning harakati. tayanch so`zlar: mexanik harakat; tekis harakat, to‘g‘ri chiziqli harakat, to‘g‘ri chiziqli tekis harakat, spidometr ta`lim vositalari: fizika darsligi va multimediya …

2 / 10

metodidan foydalanib quyidagi savollar beriladi. 1. 24- va 25-rasmlarda tasvirlangan tajribani tushuntirib bering. 2. qanday harakat tekis harakat deb ataladi? 3. to‘g‘ri chiziqli harakat deb nimaga aytiladi? unga misollar keltiring. 4. to‘g‘ri chiziqli tekis harakatni ta’riflab bering. 5. siz maktabga ketayotganingizda yo'lning qaysi qismida to‘g‘ri chiziqli tekis harakat qilasiz? shu kabi savollarga javob berish uchun taklif etilgan o'quvchilar uyda bajargan o'lchashlaridan foydalanishlari taklif etiladi. bunda o'quvchining bevosita uy vazifasining sifati hamda bu boradagi bilimi tekshiriladi. yangi mavzu bayoni. [image: image1]tevarak-atrofdagi jismlar ko‘proq notekis harakatda bo‘lib, ularning harakat trayektoriyasi murakkabdir. eng oddiy mexanik harakat - bu ularning to‘g‘ri chiziqli tekis harakatidir. bu bobda avval jismlarning to‘g‘ri chiziqli tekis harakatini o‘rganasiz, notekis harakat haqida qisqacha ma’lumot olasiz. so‘ngra to‘g‘ri chiziqli tekis o‘zgaruvchan harakatni o‘rganishga kirishasiz. [bookmark: bookmark1] to‘g‘ri chiziqli tekis harakat haqida tushuncha tekis harakat [image: image2] quyidagi tajribani o‘tkazaylik. aravachaga 24-rasmda ko‘rsatilganidek tomizg‘ich o‘rnatilgan bo‘lsin. tomizg‘ichdan bir me’yorda tomchi tomib tursin. …

3 / 10

a- kati esa poyezdnikidan ham tezdir (26-rasm). [image: image6] vaqt birligida bosib o‘tilgan yo‘lga teng bo‘lgan kattalik tezlik/ deb ataladi. b-sinf fizika darslaridan jismning bosib o‘tgan yo‘li s, shu yo‘lni bosib o‘tishiga ketgan vaqt t, tezlik v bilan belgilanishini bilasiz. shularga asosan tezlik formulasi quyidagieha ifodalangan edi: [image: image8] jismning tekis harakatidagi tezligi jism bosib o‘tgan yo‘lning shu yo‘lni bosib o‘tish uchun ketgan vaqtga nisbati bilan aniqlanadi. yuqorida keltirilgan misolda odam tezligi v0 = 5 km/soat, velosiped tezligi v= = 30 km/soat, avtomobil tezligi va = 90 km/soat, poyezd tezligi vp = 150 km/soat, samolyot tezligi esa os = 900 km/soat. harakat to‘g‘ri chiziqli bo‘lganda ko‘chish son jihatdan bosib o‘tilgan yo‘lga teng bo‘ladi. u holda to‘g‘ri chiziqli tekis harakat tezligining vektor ko‘rinishdagi ifodasi quyidagieha bo‘ladi: [image: image9] ko‘chish vektor kattalik bo‘lganligi uchun tezlik ham vektor kattalik- dir, tezlikning yo‘nalishi harakat yo‘nalishida bo‘ladi. tezlikning birligi xalqaro birliklar sistemasida uzunlik (yo‘l) birligi …

4 / 10

nglizeha speed - tezlik, lotin- cha metreo - o'lchash) yordamida o‘lcha- nadi. siz avtomobil haydovehisi oldiga o‘rna- tilgan spidometrni ko‘rgansiz (27-rasm). uning ishlash prinsipi avtomobil g‘ildi- ragining vaqt birligi ichida aylanishlar sonini o‘lehashga asoslangan. masalan, shinaning tashqi aylana uzunligi 2 m bo‘lsa, g‘ildirakning har bir aylanishida avtomobil 2 m masofani bosib o‘tadi. agar sekundiga g‘ildirak 10 marta aylanayotgan bo‘isa, shu vaqtda avtomobil 20 m masofani bosib o4gan bo‘ladi. u holda avtomobil spidometrining ko^rsatadigan tezligi 20 m/s yoki 72 km/soat bo‘ladi. shunday asboblar borki, yerda turib osmonda uehib ketayotgan samo- lyotning tezligini, yo‘l ehetida turib yaqinlashib kelayotgan avtomobilning tezligini aniqlab berishi mumkin. yo‘l patrul xizmati xodimlari shunday maxsus asbob - radar yordamida yo‘lda ketayotgan avtomobillarning tezligini aniqlaydilar. agar avtomobil tekis harakatlanib, har bir minutda 1,5 km dan yo‘l bosib o‘tayotgan bo‘lsa, 2 minutda 3 km, 5 minutda 7,5 km, 10 minutda 15 km, 30 minutda 45 km, 1 soatda 90 km …

5 / 10

kis harakat deb bo‘l~ maydi. soat millari uehining harakati tekis harakat qiladi, lekin to‘g‘ri chiziqli emas. shuning uchun soat millari uehining harakati ham to‘g‘ri chiziqli tekis harakatga misol bo‘la olmaydi. 24-rasmdagi aravacha esa ham to‘g‘ri chiziqli, ham tekis harakat qilmoqda. shuning uchun uning harakati to‘g‘ri chiziqli tekis harakatdir. agar to‘g‘ri chiziqli harakatianayotgan moddiy nuqta ixtiyoriy teng vaqtlar oralig‘ida bir xil masofalarni bosib o‘tsa, uning harakati to‘g‘ri chiziqli tekis harakat deyiladi. to‘g‘ri chiziqli tekis harakat eng oddiy mexanik harakatdir. bunday harakatga misollar: 1. tep-tekis to‘g‘ri yo‘lda avtomobil tezligini o‘zgartirmasdan ketmoqda. 2. temiryo‘lning to‘g‘ri qismida poyezd bir xil tezlikda tekis harakat- lanmoqda. 3. dengizda suv sokin, tineh. kesha bir me’yorda to‘g‘ri chiziq bo‘ylab suzmoqda. 4. tezlik formulasidan yo‘l va vaqtni topish jismning harakat tezligi ma’lum bo‘lsa, tezlik formulasidan uning ixtiyoriy vaqt ichida bosib otgan yo‘lini topish mumkin: [image: image12] tekis harakatda bosib o‘tilgan yo‘lni topish uchun jism tezligini harakatlanishi uchun ketgan vaqtga …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 10 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"7_sinf_fizika_09_to‘g‘ri_chiziqli_tekis_harakatda_tezlik_va_yo‘l" haqida

kinematika asoslari @dars_ishlanma_yangi [bookmark: _goback]mavzu: to‘g‘ri chiziqli tekis harakat tezligi, to‘g‘ri chiziqli tekis harakatning grafik tasviri mavzuning texnologik xaritasi o`quv soati: 1 o`quvchilar soni: 25 dars rejasi: tezlikni aniqlash tezlikning birligi tezlikni o‘lchash tezlik formulasidan yo‘l va vaqtni topish tezlik grafigi o`quv mashg`ulotining maqsadi: ta`limiy maqsad: o’quvchilarga tezlikni aniqlash, tezlikning birligi, tezlikni o‘lchash, tezlik formulasidan yo‘l va vaqtni toppish, tezlik grafigi haqida ma’lumot berish; fizik kattaliklar bilan tanishishda davom etish; fizik kattaliklarni belgilash, o`lchov birligi haqida tushuncha berish. tarbiyaviy maqsad: olgan bilimlarini amaliyotga qo’llashga o`rgatish. rivojlantiruvchi maqsad: o`quvchilarni mavzuga nisbatan qi...

Bu fayl DOCX formatida 10 sahifadan iborat (164,2 KB). "7_sinf_fizika_09_to‘g‘ri_chiziqli_tekis_harakatda_tezlik_va_yo‘l"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: 7_sinf_fizika_09_to‘g‘ri_chiziq… DOCX 10 sahifa Bepul yuklash Telegram