oqilona ovqatlanishda taomlar tarkibiy qismlarini optimallashtirish

DOC 223,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1708835635.doc oqilona ovqatlanishda taomlar tarkibiy qismlarini optimallashtirish reja: 1. taomlar tarkibiy qismlarini optimallashtirishning fiziologik va iqtisodiy ahamiyati 2. taomlar oqsilining aminokislotalari miqdorlarini optimallashtirish uslubi taomlar tarkibiy qismlarini optimallashtirishning fiziologik va iqtisodiy ahamiyati ko‘z oldingizga 3 l. idishni keltiring. shu idishga 5 l. suv quymoqchisiz. sizlarga shuni aytmoqchimizki, bu harakatingiz behuda ketadi, chunki idishda uning hajmiga teng bo‘lgan suv qoladi, faqat. oshiqcha 2 l. suv esa behuda to‘kilib ketadi. endi odam organizmini ham bir idish deb tasavvur qiling va suv o‘rnida oqsil, yog‘lar va uglevodlarni ko‘z oldingizga keltiring. idishning ma’lum bir hajmi bo‘lganidek, har bir organizmning ham oqsillar, yog‘lar va uglevodlarga bo‘lgan talabi bor. ushbu moddalar organizmga qancha ko‘p tushishidan qat’iy nazar, u faqat o‘zining talabini qondiraoladigan miqdorda maqsadli ishlatadi. xuddi idish o‘zining hajmiga teng suvni ushlab qolib, oshiqcha qismi to‘kilib ketganidek, moddalarning oshiqcha qismi ham maqsadli ishlatilmasdan, yoqqa aylanib, ortiqcha yuk sifatida saqlanadi, ya’ni taomlar tarkibiy qismlarining ortiqcha qismi behuda …

rtiqcha yog‘ni butun umri bo‘yicha keraksiz yukni ko‘tarib yurganidek, ko‘tarib yuradi va uni ko‘tarib yurish uchun ham yana qo‘shimcha energiya sarf qiladi. shu sababli ham taomlar tarkibidagi moddalarni organizm tomonidan sarf qilinadigan energiyaga mos holda iste’mol qilish katta fiziologik va gigiyenik ahamiyatga ega, ya’ni taomlar tarkibiy qismidagi uglevodlar, yog‘lar va oqsillar miqdorlarining me’yori sifatida organizmning energiyaga bo‘lgan talabi mezon shaklida qabul qilinishi kerak. ajdodlarimiz me’yorli ovqatlanishga juda ham katta e’tibor berishgan. ularning ovqatlanishga qo‘ygan ba’zi me’yorlari bizgacha latifa va hazil shakllarida yetib kelishgan. unga quyidagi latifa yaqqol misol bo‘ladi: bir kuni donishmanddan qancha ovqat yeyish kerak deb so‘rashsalar, donishmand ularga bir kunga bir dirhamga ovqatlansa yetarli deb javob bergan ekan. nima uchun bir dirhamga deb so‘raganda, donishmand yana shunday debdi: bir dirhamlik taom seni ko‘taradi, undan ortiqcha iste’mol qilingan taomni esa sen ko‘tarasan. bu latifada ibrat oladigan chuqur ma’no bor, chunki yuqorida ta’kidlanganidek, organizmning talabidan ortiq taomlarning tarkibiy qismlari yoqqa …

hun esa 1:1:5 bo‘lishi lozim. aholining boshqa guruhlari uchun ham, bundan oldin ta’kidlanganidek, maxsus adabiyotlarda xuddi shunday tavsiyalar mavjud. iste’mol qilinadigan taomlar tarkibida oqsil, yog‘ va uglevodlar miqdorlarining ko‘rsatilgan optimal nisbatlarda bo‘lishi ulardan organizmning to‘liq foydalanishiga olib keladi. bu esa organizm talabini kam miqdordagi oqsillar, yog‘lar va uglevodlar bilan to‘liq qondirish demakdir. bundan tashqari taom hazm qilish organlari kam miqdorli oqsil, yog‘ va uglevodlarni hazm qilish uchun kam energiya va so‘laklarni hamda gormonlarni sarf qiladi, ya’ni zo‘riqmay me’yorida ishlaydi. yana shuni ta’kidlash o‘rinliki, organizm oqsil moddasini qancha kam hazm qilsa, uning almashinuvi natijasida organizm uchun zararli moddalar shuncha kam hosil bo‘ladi. demak, iste’mol qilinadigan taomda oqsillar, yog‘lar va uglevodlar miqdorlarining optimal nisbatlarga yaqinlashtirilishi nafaqat iqtisodiy ahamiyatga, katta fiziologik-gigiyenik ahamiyatga ham ega. taomlar tarkibidagi oqsil, yog‘ va uglevodlardan organizmda foydalanish darajasi nafaqat ular miqdorlarining bir-birlariga bo‘lgan nisbatlariga, ular tashkil topgan birlamchi moddalar miqdorlarining nisbatlariga ham bog‘liqligi har tomonlama isbotlangan. oqsillar taomlarning …

40 fenilalanin 60 treonin 40 leytsin 70 jadvalda keltirilgan ma’lumotlardan ko‘rinib turibdiki, 10 mg. triptofanga nisbatan 35 mg. metionin, 40 mg. izoleytsin va treonin, 50 mg. valin, 55 mg. lizin, 60 mg. fenilalanin 70 mg. va leytsin bo‘lishi kerak. almashinmaydigan aminokislotalari ko‘rsatilgan nisbatlarda bo‘lgan oqsilga ideal, ya’ni 100 % organizm tomonidan foydalaniladigan oqsil deyiladi. lekin dunyoda ideal oqsilli bironta ham mahsulot yo‘q. unga faqat ona suti misol bo‘laoladi. almashinmaydigan aminokislotalar o‘rtasida yuqoridagi jadvalda keltirilgan me’yorlarga nisbatan miqdori bo‘yicha eng kichik foizli aminokislota limitlovchi aminokislota deyiladi. taom tarkibidagi oqsildan foydalanish darajasi limitlovchi aminokislotaning foiziga bog‘liq bo‘ladi, chunki boshqa aminokislotalar ham organizmda oqsilni sintez qilishda limitlovchi aminokislotaning foiziga nisbatan qatnashadi. limitlovchi aminokislota foizidan ortiq boshqa almashinmaydigan aminokislotalarning miqdorlari oqsil hosil qilishda ishtiroq etmaydi va yoqqa aylantiriladi, ya’ni maqsadsiz behuda ketadi. buni quyidagi misolda isbotlashga harakat qilamiz. faraz qilaylik, ikkita stanokni tuzish uchun detallar quyidagi miqdorlarda kerak: a-12, v-8, g-14, d-12, ye-8, j-12, …

shu boisdan ham taomnomalar retsepturalari bilan tayyorlanadigan taomlar oqsilining aminokislotalarini optimallashtirish katta iqtisodiy ahamiyatga ega. aminokislotalarni optimallash yo‘li bilan taomlar sifatida ishlatiladigan oziq-ovqat mahsulotlarining oqsilidan foydalanish darajasini hatto 1 % ga oshirish avval sobiq ittifoq tarkibida bo‘lgan barcha respublikalarda 2000 tonna mol go‘shtini tejashga imkon berishi mumkinligi to‘g‘risida adabiyotda ma’lumotlar mavjud. bu yerda avval oqsilni yoki oqsil, yog‘ va hazm bo‘ladigan uglevodlar nisbatlarini optimallashtirish kerakmi? - degan tabiiy savol tug‘iladi. albatta, avval almashinmaydigan aminokislotalari orqali oqsil tarkibini optimallashtirish, keyin esa optimal foydalanish mumkin bo‘lgan oqsil miqdoriga nisbatan yog‘lar va uglevodlar miqdorlarini, ya’ni taomning asosiy tarkibiy qismini optimallashtirish lozim. taomlarning tarkibiy qismlarini optimallashtirish taomni tayyorlash uchun retsepturada nazarda tutilgan ba’zi bir mahsulotlar miqdorlarining kamayishiga yoki ko‘payishiga olib keladi. shu boisdan ham taomning tarkibiy qismlarini optimallashtirish jarayoni, oxirgi natijaga qarab, retsepturani optimallashtirish deb aytiladi. taomlar oqsilining aminokislotalari miqdorlarini optimallashtirish uslubi iste’mol qilinadigan taomlar oqsillaridagi almashinmaydigan aminokislotalar miqdorining bundan oldingi bandda ko‘rsatilgan nisbatlarga …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "oqilona ovqatlanishda taomlar tarkibiy qismlarini optimallashtirish"

1708835635.doc oqilona ovqatlanishda taomlar tarkibiy qismlarini optimallashtirish reja: 1. taomlar tarkibiy qismlarini optimallashtirishning fiziologik va iqtisodiy ahamiyati 2. taomlar oqsilining aminokislotalari miqdorlarini optimallashtirish uslubi taomlar tarkibiy qismlarini optimallashtirishning fiziologik va iqtisodiy ahamiyati ko‘z oldingizga 3 l. idishni keltiring. shu idishga 5 l. suv quymoqchisiz. sizlarga shuni aytmoqchimizki, bu harakatingiz behuda ketadi, chunki idishda uning hajmiga teng bo‘lgan suv qoladi, faqat. oshiqcha 2 l. suv esa behuda to‘kilib ketadi. endi odam organizmini ham bir idish deb tasavvur qiling va suv o‘rnida oqsil, yog‘lar va uglevodlarni ko‘z oldingizga keltiring. idishning ma’lum bir hajmi bo‘lganidek, har bir organizmning ham oqsillar, yog‘lar va ugle...

Формат DOC, 223,5 КБ. Чтобы скачать "oqilona ovqatlanishda taomlar tarkibiy qismlarini optimallashtirish", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: oqilona ovqatlanishda taomlar t… DOC Бесплатная загрузка Telegram