shaxmat

PPT 11 pages 5.8 MB Free download

11 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 5.8 MB

File type PPT

Pages 11

Updated Jun 2026

Page preview (6 pages)

Scroll down 👇

1 / 11

oâzbekiston respublikasi xalq taâlimi vazirligi shaxmat doskasida donalarning yurish yoânalishini oârgatish respublika taâlim markazi jismoniy tarbiya fani metodisti buronova sarvinoz baxodirovna * shaxmat doskasi shaxmat taxtasi toârtburchak diagrammaga ega hamda qora va oq kataklardan tashkil topgan. eâtibor berdingizmi, ushbu katakchalar shunday qiziqarli joylashganki, oq xonadan keyin qora, qora xonadan keyin esa oq xonalar ketma-ket keladi. kataklarning barchasi toârtburchak. taxtada jami 64 ta xona: 32 ta oq va 32 ta qora katak mavjud. shaxmatda chiziqlar haqida bilish ham juda muhim sanaladi. bu chiziqlar gorizontal, vertikal va diagonal deb nomlanadi. ular katakchalarning qoâshilishidan hosil boâladi. 997216588 * taxtaning chap chetidan oâng chetigacha oâtuvchi chiziqlar gorizontal chiziqlar yoki oddiy-gorizontal deb nomlanadi. gorizontal chiziqlar 8 ta, ularning barchasi 1 dan 8 gacha raqamlanadi. taxtaning pastki chetidan yuqori chetigacha oâtuvchi chiziqlar vertikal chiziqlar deb nomlanadi. ular ham 8 ta va lotin harflari: a, b, c, d, e, f, g, h kabilar bilan belgilanadi. bir xil …

2 / 11

ar qanday piyoda yoki sipohini asir olishi mumkin (shoxdan tashqari). har bir ishtirokchining oâyin boshida ikkitadan ruhi boâladi. ruhning yurishi: ruh-bu toâgâri chiziq boâylab yuruvchi sipoh hisoblanadi. ruh-gorizontal va vertikal boâyicha xohlagan masofada toâgâriga, orqaga, oângga va chapga yurish imkoniyatiga ega. ruh fil-diagonal boâylab harakatlanuvchi yengil sipoh hisoblanadi. fil sipohi diagonal chiziq boâyicha oâzining rangidagi xonalarga yurish qila oladi. demak, oq rangdagi fil sipohi faqat oq rangdagi xonalarga, qora rangdagisi esa faqat qora rangdagi xonalarda yurish qilishi mumkin. bu holatda ular diagonal chiziqlar boâyicha har qanday yoânalishda harakat qila oladi. âoq filâ oâyinning boshidan oxiriga qadar oq diagonal boâylab, âqora filâ esa qora diagonal boâylab yurishi koârsatiladi fil ruhdan kuchsiz, biroq ikki fil bir ruhdan kuchliroq hisoblanadi. filning urib olishi. fil oâz yoânalishidagi raqib sipohlarini urib olganda, uning oârniga qoâyiladi. fil oâzining va raqibining sipohlari ustidan sakrab yurishi yoki sakrab urib olishi mumkin emasligi aytiladi va misollar bilan koârsatib beriladi …

3 / 11

shimizning asosiy sababi, u ham shox, ham piyoda, ham ruh, ham fil kabi harakat qila oladi.â farzin ot-barcha shaxmat sipohlari orasida eng noyob va oâziga xos sipoh hisoblanadi. har ikki tomon raqiblarida partiya boshida ikkitadan ot sipohlari boâladi otning yurishi lotincha yozuvdagi l (yoki rus tilidagi r) harfining chizigâiga oâxshab ketadi. eâtiboringizni shunga qaratingki, ot oâzi joylashgan rangdagi xonadan boshqa rangdagi xonaga harakatlanishi lozim oq xonadan qora xonaga, qora xonadan oq xonaga yuradi. ot yurishi davomida piyodalar, oâzining yoki raqibining sipohlari ustidan sakrab oâta oladi. agar otning yurishiga diqqat bilan nazar tashlasak, krill harfi-âtâ harfini eslatadi. markaziy xonalarda joylashgan ot taxtaning chetki qismiga nisbatan koâproq xonaga yura oladi. ot oâzi yurish qilayotgan xonadagi har qanday piyoda yoki sipohni asir olishi mumkin (shoxdan tashqari). otning xususiyatini â«shumlikâ» deb atasa boâladi. bu uning ikki yoqlama zarba bera olishi, yaâni biryoâla ikki sipohga hujum qilishidadir. biroq ot kisht berganda raqib shoxini yurish orqali …

4 / 11

da oâzining ilk yurishida ikkita xonaga yurishi mumkin, ammo bundan soâng faqatgina bir xonaga yurishi mumkin, ammo shundan soâng faqatgina bir xonaga yurish qiladi. piyodalar faqat vertikal yoânalish boâylab boâsh xonaga yuradi agar piyoda joylashgan vertikalda biror sipoh boâlsa, piyoda yura olmaydi va ular ustidan sakrab oâta olmaydi. piyodaning boshqa sipohlardan yana bir farqi u orqaga yurmaydi piyoda eâtiboringiz uchun rahmat!

5 / 11

6 / 11

Want to read more?

Download all 11 pages for free via Telegram.

Download full file

About "shaxmat"

oâzbekiston respublikasi xalq taâlimi vazirligi shaxmat doskasida donalarning yurish yoânalishini oârgatish respublika taâlim markazi jismoniy tarbiya fani metodisti buronova sarvinoz baxodirovna * shaxmat doskasi shaxmat taxtasi toârtburchak diagrammaga ega hamda qora va oq kataklardan tashkil topgan. eâtibor berdingizmi, ushbu katakchalar shunday qiziqarli joylashganki, oq xonadan keyin qora, qora xonadan keyin esa oq xonalar ketma-ket keladi. kataklarning barchasi toârtburchak. taxtada jami 64 ta xona: 32 ta oq va 32 ta qora katak mavjud. shaxmatda chiziqlar haqida bilish ham juda muhim sanaladi. bu chiziqlar gorizontal, vertikal va diagonal deb nomlanadi. ular katakchalarning qoâshilishidan hosil boâladi. 997216588 * taxtaning chap chetidan oâng chetigacha oâtuv...

This file contains 11 pages in PPT format (5.8 MB). To download "shaxmat", click the Telegram button on the left.

Tags: shaxmat PPT 11 pages Free download Telegram