shaxmat o‘yini

PPT 14 pages 958.5 KB Free download

14 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 958.5 KB

File type PPT

Pages 14

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 14

шахматы история возникновения и правила shaxmat o‘yinining kelib chiqish tarixi shaxmat o`yini shaxmat shaxmat, shohmot (fors. shohmot — shoh o`ddi) — sport turi. o`yindan maqsad raqib shohini mot qilish. ikki xil (oq va qora) rangdagi 64 ta teng katakli taxta (sath)da ikki xil rangdagi 16 tadan dona (bittadan shoh va farzin, 2 tadan rux, fil va ot, 8 tadan piyoda)da o`ynaladi. shahrida musobaqa paytida maʼlum sondagi yurishlar qilinishi uchun vaqt (dastlabki 40 ta yurish uchun 2,5, 2 va 1,5 soat va h.k.) va o`yin tugamasa qo`shimcha vaqt belgilanadi. tezkor shahrida o`yinni tugatish uchun aniq vaqt (30, 25, 15 va 5 min.dan) beriladi. sirtqi shahrida har bir yurishni amalga oshirish uchun masofa va aloqa vositasi turiga qarab, kun yoki haftalar belgilanishi mumkin. shaxmat qoidalari fil — yengil dona, diagonal bo'yicha harakatlanadi. jangga birinchilar qatorida kiradi. fillaming biri oq xonalar, ikkinchisi esa qora xonalar bo'ylab yurishadi. fil piyoda bilan bog'lanib olsa birgalikda …

2 / 14

va raqibning donalari ustidan, ikki xonadan keyin yon tomondagi uchinchi xonaga yuradi. oq xonada turgan bo'lsa qora xonaga yuradi, qoradan — oqqa. o`zbekiston zaminida sh. chuqur ildiz otganini tasdiqlovchi manbalar mavjud. 1972 yilda dalvarzintepa (surxondaryo)da olib borilgan arxeologik qazilmalar vaqtida kushon davri (1— 2-asrlar)ga oid sh. donalari, 1977 yilda afrosiyob (samarqand)da o`tkazilgan tadqiqotlar chog`ida 7—8-asrlarga taalluqli 7 ta sh. donasi topilgan. 9-asrda yashagan arab olimi va shatranjchisi aladliyning yozishicha, shatranjdagi inson tafakkurini cheklagan shashxoldagi xollarning tushishiga qarab yurish (shashxol)ning bekor qilinishi va bu o`yinning rivojlanishida o`rta osiyo xalqlari muhim rol o`ynagan. 20-asrning 90-yillaridan o`zbekiston sh.ida yuksalish boshlandi. erkaklar terma jamoasi jahon sh. olimpiadasida 2-o`rinni egalladi (1992), osiyo chempionatida g`alaba qozondi (1999). ibrohim hamroqulov o`smirlar o`rtasida jahon birinchiligida g`olib chiqdi (1998). rustam qosimjonov osiyoning birinchi (1998), jahonning 17-chempioni (2004) bo`ldi. fide tasnifi bo`yicha jahon chempionlariv. steynits 1886 — 1894e. lasker 1894 — 1921x.r. kapablanka 1921 1927a. alyoxin 1927 — 1935, 1937 …

3 / 14

hohmotchi edi. 1979 yildayoq kasparov grossmeysterlik talablarini bajarib, jahon rekordini o‘rnatdi. u birinchi o‘n o‘yinda 8 marotaba g‘alaba qozondi. mutaxassislarning ta’kidlashlaricha, bu ko‘rsatkich amaldagi chempiondan ham a’loroq natija edi. 1980 yil g.kasparov yodiga zarhal harflar bilan bitilgan bo‘lsa, ajab emas. o‘sha yili u sobiq ittifoq termasida yevropa chempionati o‘yinlarida (skara shahri) 5 marotaba qozongan muvaffaqiyati evaziga oltin medalni qo‘lga kiritdi. ikkinchi oltin medal butundunyo maktab bitiruvchilari turnirida egallandi. uchinchi oltin medalga 20 yoshlilar o‘rtasida bo‘lib o‘tgan jahon chempionatida erishildi. to‘rtinchi oltin medal esa sobiq sssr tarkibida butun dunyo olimpiadasida nasib etdi.

4 / 14

5 / 14

Want to read more?

Download all 14 pages for free via Telegram.

Download full file

About "shaxmat o‘yini"

шахматы история возникновения и правила shaxmat o‘yinining kelib chiqish tarixi shaxmat o`yini shaxmat shaxmat, shohmot (fors. shohmot — shoh o`ddi) — sport turi. o`yindan maqsad raqib shohini mot qilish. ikki xil (oq va qora) rangdagi 64 ta teng katakli taxta (sath)da ikki xil rangdagi 16 tadan dona (bittadan shoh va farzin, 2 tadan rux, fil va ot, 8 tadan piyoda)da o`ynaladi. shahrida musobaqa paytida maʼlum sondagi yurishlar qilinishi uchun vaqt (dastlabki 40 ta yurish uchun 2,5, 2 va 1,5 soat va h.k.) va o`yin tugamasa qo`shimcha vaqt belgilanadi. tezkor shahrida o`yinni tugatish uchun aniq vaqt (30, 25, 15 va 5 min.dan) beriladi. sirtqi shahrida har bir yurishni amalga oshirish uchun masofa va aloqa vositasi turiga qarab, kun yoki haftalar belgilanishi …

This file contains 14 pages in PPT format (958.5 KB). To download "shaxmat o‘yini", click the Telegram button on the left.

Tags: shaxmat o‘yini PPT 14 pages Free download Telegram