9-sinf geografiya darslik @e_baza_ishreja

PDF 177 pages 4.5 MB Free download

177 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 4.5 MB

File type PDF

Pages 177

Updated May 2026

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 177

http ://e duporta l.u z isbn 978-9943-01-563-0 uo‘k 33.91(100) (075) kbk 65.04ya721 q 33 © a. qayumov va boshq. 2002, 2005, 2010, 2014, 2019 © «o‘zbekiston» nmiu, 2002, 2005, 2010, 2014, 2019 taqrizchilar: geografiya fanlari nomzodi, dotsent p. g‘ulomov, o‘zbekiston xalq o‘qituvchisi x. inog‘omov, andijon davlat universiteti geografiya kafedrasi mudiri, geografiya fanlari nomzodi, dotsent r. qodirov, toshkent shahar mirobod tumani 213-maktab o‘qituvchisi s. berdiyeva, toshkent shahar olmazor tumani 278-maktab o‘qituvchisi m. avezov, o‘zbekiston respublikasi ichki ishlar vazirligi ixtisoslashtirilgan maktab- internati geografiya o‘qituvchisi, xalq ta’limi a’lochisi j. ismatov. q 33 a. qayumov va boshq. «geografiya» (jahon iqtisodiy-ijtimoiy geografiyasi). umumiy o‘rta ta’lim maktablarining 9- sinf o‘quvchilari uchun darslik. (a. qayumov, i. safarov , m. tillaboyeva, v. fedorko) – t.: «o‘zbekiston», 2019. – 176 b. 1.2 hammuallif respublika maqsadli kitob jamg‘armasi mablag‘lari hisobidan chop etildi. shartli belgilar: – tayanch tushuncha va geografik nomlar – savol va topshiriqlar isbn 978-9943-01-563-0 uo‘k 33.91(100)(075) kbk 65.04ya …

2 / 177

a ijtimoiy geografiyasiga doir zamonaviy bilim berish, mustaqil bilim olishga va uni amaliyotda qo‘llashga o‘rgatishdan iboratdir. darslik ikki — «jahonning umumiy tavsifi» va «jahonning regional tavsifi» bo‘limlaridan iborat. umumiy qismning asosiy vazifalari jahon- ning siyosiy xaritasi, tabiiy resurslari, aholisi va xo‘jaligi haqidagi umumiy ilmiy tasavvurni shakllantirishdan iborat. darslik hajmining deyarli 2/3 qismini egallagan regional qismida jahonning yirik mintaqalari – yevropa, osiyo, afrika, amerika va avstraliyaning siyosiy xaritasi, tabiiy resurs- lari, aholisi va iqtisodiyotining o‘ziga xos xususiyatlari ochib berilgan. shuningdek, barcha qit’alardagi tayanch, ya’ni har tomonlama e’tiborga sazovor davlatlarning geografik tavsiflariga bag‘ishlangan mavzular ham ushbu bo‘limdan joy olgan. eng katta e’tibor respublikamiz joylashgan osiyo qit’asi mamlakatlariga qaratilgan. ayrim mamlakatlarning iqtisodiy- geografik tavsifi mazkur fanda qabul qilingan va sinalgan uslubiy yonda shuvdan foydalangan holda bajarildi. bunda, geografik o‘rin, tabiiy sharoit va resurslar, aholi xo‘jalikdagi ahamiyati nuqtayi nazaridan baholanadi. darslikni yozishda mualliflar birlashgan millatlar tashkiloti, jahon banki, xorijiy davlatlar statistik boshqarmalarining rasmiy ma’lumotlari, …

3 / 177

asi (vatikan) esa kuzatuvchi-davlat bo‘lib ishtirok etmoqda. davlatlar bir-biridan turli xususiyatlari bilan ajralib turadi. bun- day muhim jihatlaridan biri hududning kattaligi hisoblanadi. jahondagi 29 ta mustaqil davlatning maydoni 1 mln km2 dan katta bo‘lib, jumladan 12 tasining hududi 2 mln km2 dan, 6 tasining maydoni 5 mln km2 dan kat- tadir. shu bilan birga dunyodagi davlatlar orasida bir guruh hududiy jiha- tidan mayda, yoki «mitti» davlatlar ham o‘ziga e’tibor tortadi (1-jadvalga qarang). jahonning siyosiy xaritasida maydoni 1 ming km2 ga yetmaydi- gan 24 ta mustaqil davlat bor. bunday davlatlar turli qit’alarda, xususan yevropada (vatikan, monako, san-marino, lixtenshteyn va boshqalar), osiyoda (maldiv respublikasi, singapur, bahrayn), amerikada (sent-kits va nevis, grenada, barbados va boshqalar), okeaniyada (nauru, tuvalu, marshall orollari va boshqalar) joylashgan. davlatlar geografik o‘rni nuqtayi nazaridan, birinchi navbatda, dengiz- ga chiqish imkoniyatiga ega hamda bunday imkoniyati yo‘q davlatlarga bo‘linadi. dengizga chiqish imkoniyati bor davlatlar orasida esa orol, yarimorol va dengizbo‘yi kontinental …

4 / 177

) № davlatlar hududi (ming km2) 1 rossiya 17075 185 malta 0,32 2 kanada 9976 186 maldiv respublikasi 0,3 3 xitoy 9599 187 sent-kits va nevis 0,26 4 amerika qo‘shma shtatlari 9519,4 188 marshall orollari 0,18 5 braziliya 8515,7 189 lixtenshteyn 0,16 6 avstraliya 7692,0 190 san-marino 0,06 7 hindiston 3287,2 191 nauru 0,02 8 argentina 2780,4 192 tuvalu 0,02 9 qozog‘iston 2724,9 193 monako 0,002 10 jazoir 2381,7 194 vatikan 0,0004 dunyo okeani va uning dengizlariga bevosita tutash bo‘lmagan dav- latlar ichki kontinental davlatlar guruhini tashkil etadi. bunday geogra- fik joylashuvga ega davlatlar jahon siyosiy xaritasida 44 ta. o‘zbekiston respublikasi ham ichki kontinental davlat hisoblanadi. jahonning hozirgi siyosiy xaritasi turli tarixiy jarayonlar ta’sirida shakllangan. ayniqsa, birinchi va ikkinchi jahon urushlari, mustamla- ka tizimining yemirilishi, sotsialistik tuzumning barham topishi kabi jarayonlar alohida e’tiborga loyiqdir. ushbu tarixiy voqealar ta’sirida xx va xxi asrlar mobaynida dunyoda mustaqil davlatlar soni muttasil o‘sib keldi …

5 / 177

ibida o‘shanda faqat serbiya bilan chernogoriya qoldi. 2006-yilda esa chernogoriya serbiyadan ajralib, mustaqil davlatga aylandi. 1993-yil 1-yanvardan chexoslovakiya davlati o‘rnida chexiya va slo- vakiya mustaqil respublikalari barpo bo‘ldi. jahon siyosiy xaritasidagi bu o‘zgarishlar xalqaro sotsialistik tuzumi- ning barham topishi bilan bog‘liq. shuningdek, ushbu jarayon bilan bog‘liq ravishda 1990-yilda yevropada ikki nemis davlati (germaniya federativ respublikasi va germaniya demokratik respublikasi) qo‘shilishi natija- sida yagona germaniya federativ respublikasi, osiyoda esa yaman arab respublikasi va yaman xalq demokratik respublikasi birlashishi hisobiga yagona yaman respublikasi tashkil etildi. boshqa siyosiy jarayonlar ta’sirida ham jahonning siyosiy xaritasida yangi suveren davlatlar paydo bo‘lishi davom etdi. afrikada 1993-yilda ko‘p yillik urush natijasida eritreya efiopiya tarkibidan ajralib, suve- http ://e duporta l.u z 7 ren davlat maqomiga ega bo‘ldi. okeaniyada 1994-yilda palau davlati aqshning nazorati ostidagi hududdan mustaqil davlatga aylandi. janu- bi-sharqiy osiyoda 2002-yilda sharqiy timor mustaqil davlatlar qatorini to‘ldirdi. afrika qit’asida 2011-yil 9-iyulda referendum natijalariga ko‘ra, sudan tarkibidan …

Want to read more?

Download all 177 pages for free via Telegram.

Download full file

About "9-sinf geografiya darslik @e_baza_ishreja"

http ://e duporta l.u z isbn 978-9943-01-563-0 uo‘k 33.91(100) (075) kbk 65.04ya721 q 33 © a. qayumov va boshq. 2002, 2005, 2010, 2014, 2019 © «o‘zbekiston» nmiu, 2002, 2005, 2010, 2014, 2019 taqrizchilar: geografiya fanlari nomzodi, dotsent p. g‘ulomov, o‘zbekiston xalq o‘qituvchisi x. inog‘omov, andijon davlat universiteti geografiya kafedrasi mudiri, geografiya fanlari nomzodi, dotsent r. qodirov, toshkent shahar mirobod tumani 213-maktab o‘qituvchisi s. berdiyeva, toshkent shahar olmazor tumani 278-maktab o‘qituvchisi m. avezov, o‘zbekiston respublikasi ichki ishlar vazirligi ixtisoslashtirilgan maktab- internati geografiya o‘qituvchisi, xalq ta’limi a’lochisi j. ismatov. q 33 a. qayumov va boshq. «geografiya» (jahon iqtisodiy-ijtimoiy geografiyasi). umumiy o‘rta ta’lim maktablarining ...

This file contains 177 pages in PDF format (4.5 MB). To download "9-sinf geografiya darslik @e_baza_ishreja", click the Telegram button on the left.

Tags: 9-sinf geografiya darslik @e_ba… PDF 177 pages Free download Telegram