5-sinf ona tili 61.asos va qo‘shimchalar imlosi 2+

PPTX 51 стр. 2,1 МБ Бесплатная загрузка

51 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 2,1 МБ

Тип файла PPTX

Страницы 51

Обновлено Май 2026

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 51

mavzu: imlo qoidalari @dars_ishlanma_yangi (lotin) imlo o‘zbek qoidalari 24-avgustida respublikasi mahkamasining qarori bilan yangi yozuvining 1995-yilning o‘zbekiston vazirlar 339-sonli tasdiqlangan. u quyidagi 7 bo‘limni o‘z ichiga oladi: 1. harflar imlosi: unlilar imlosi (1-7-qoidalar). undoshlar imlosi (8-32-qoidalar). asos va qo‘shimchalar imlosi (33-37- qoidalar). qo‘shib yozish (38-50-qoidalar). chiziqcha bilan yozish (51-56-qoidalar). ajratib yozish (57-65-qoidalar). 6 bosh harflar imlosi (66-74-qoidalar). 7. ko‘chirish qoidalari (75-82-qoidalar). asos va qo‘shimchalar imlosi 1. a unlisi bilan tugagan fe’lga -v, -q, -qi qo‘shimchasi qo‘shilganda a unlisi o aytiladi va shunday yoziladi: sayla – saylov, bo‘ya – bo‘yoq; o‘yna – o‘ynoqi kabi; 2) i unlisi bilan tugagan ko‘pchilik fe’lga -v, -q qo‘shimchasi qo‘shilganda bu unli u aytiladi va shunday yoziladi: o‘qi – o‘quvchi, sovi – sovuq kabi. lekin: og‘ri – og‘riq, qavi – qaviq kabi. 3) k, q undoshi bilan tugagan ko‘p bo‘g‘inli so‘zga, shuningdek, bek, yo‘q kabi ayrim bir bo‘g‘inli so‘zga egalik qo‘shimchasi qo‘shilganda k undoshi g undoshiga, …

2 / 51

‘shilganda n tovushi qo‘shib aytiladi va shunday yoziladi: unda, bunday, shunda, o‘shancha kabi; u, bu olmoshlarga egalik qo‘shimchalari quyidagicha qo‘shiladi: buningiz, o‘shanisi kabi; 5) o, o‘, u, e unlisi bilan tugaydigan so‘zga egalik qo‘shimchasi quyidagicha qo‘shiladi: *1) ko‘pchilik so‘zga egalik qo‘shimchasi -m, -ng, -si; -miz, -ngiz, -si (yoki -lari) shaklida tovush orttirmay qo‘shiladi: bobom, bobong, bobosi; orzum, orzung, orzusi; orzumiz, orzungiz, orzusi kabi; *2) parvo, obro‘, mavqe, mavzu, avzo so‘zlariga i, ii shaxs egalik qo‘shimchasi qo‘shilganda bir y tovushi qo‘shib aytiladi va shunday yoziladi: parvoyim, parvoying; parvoyimiz, parvoyingiz; obro‘yim, obro‘ying; obro‘yimiz, obro‘yingiz kabi; *3) ii shaxs egalik qo‘shimchasi parvo, avzo, obro‘, mavqe so‘ziga -yi shaklida, xudo, mavzu so‘ziga esa -si shaklida qo‘shiladi: avzoyi, mavzusi kabi (dohiy kabi y undoshi bilan tugagan so‘zga ham iii shaxsda -si qo‘shiladi: dohiysi kabi *d) men, sen olmoshiga -ni, -ning, -niki qo‘shimchasi qo‘shilganda qo‘shimchadagi n tovushi aytilmaydi va yozilmaydi: meni, mening, meniki; seni, sening, seniki …

3 / 51

, g‘o‘zapoya, ommabop, xushxabar, hamdo‘st, hamsuhbat, orombaxsh, kamgap, umumxalq, sovuqmijoz, devsifat, izzattalab kabi. qo‘shib yozish 1.ikkinchi qismi –ar (inkor shakli -mas) qo‘shimchasi bilan tugaydigan qo‘shma ot va qo‘shma sifatlar: otboqar, o‘rinbosar, molboqar, beshiktervatar, tezoqar, ertapishar, tinchliksevar, ishyoqmas, qushqo‘nmas kabi. 2.o‘xshatish, qiyoslash asosida yuzaga keluvchi qo‘shma otlar va qo‘shma sifatlar: karnaygul, qo‘ziqorin, otquloq, oybolta, bodomqovoq, devchechak kabi. narsani biror belgisi asosida bildiruvchi qo‘shma otlar: olaqarg‘a, qizilishton, achchiqtosh, mingoyoq kabi. narsani joyga nisbatan bildiruvchi qo‘shma otlar: tog‘olcha, cho‘lyalpiz, suvilon, qashqargul kabi. biror maqsad, ish uchun mo‘ljallangan narsani bildiruvchi qo‘shma otlar: kirsovun, qiymataxta, tokqaychi, ko‘zoynak kabi. 6.qaratqich + qaralmish tipidagi birikmaning so‘zga aylanishi bilan yuzaga keluvchi qo‘shma otlar: mingboshi, shaftoliqoqi, olmaqoqi, qovunqoqi kabi. 7. ikkinchi qismi turdosh otlardan yoki obod so‘zi bo‘lgan joy nomlari: sirdaryo, kattaqo‘rg‘on, to‘rtko‘l, yakkabog‘, yangiobod, xalqobod, fayziobod kabi. ammo ikkinchi qismi atoqli otlardan bo‘lgan joy nomlari ajratib yoziladi: o‘rta osiyo, yuqori chirchiq, qo‘yi chirchiq, ko‘hna urganch kabi. 8.takror taqlid …

4 / 51

uft so‘z qismlari orasida –u (-yu) bog‘lovchisi kelsa, undan oldin chiziqcha qo‘yiladi va juft so‘z qismlari ajratib yoziladi: katta-yu kichik, tun-u kun, el-u yurt kabi. -juft so‘zdan qo‘shimcha yordamida yasalgan so‘z ham chiziqcha bilan yoziladi: baxt-saodatli, xayr-xo‘shlashmoq kabi; kuchaytirilgan belgi shakllari chiziqcha bilan yoziladi: qop-qora, yam-yashil, yap-yapaloq, ko‘m-ko‘k, dum-dumaloq, kuppa-kunduzi, yop-yorug‘ kabi. so‘zning –ma, -ba yordamida birlashgan qismlari: uyma-uy, rang-barang,dam-badam, ko‘chama-ko‘cha rus tilidan aynan o‘zlashgan yoki kal’ka usulida o‘zlashgan so‘zlar asliga muvofiq chiziqcha bilan yoziladi: injener– konstruktor, gramm-molekula, kilovat-soat, changlagich-purkagich, vitse-prezident kabi. ayrim yuklamalar: -chi, -ku, -u/yu, -da,- a/ya kabi. sen-a? sen-ku! sen-a? tartib son arab raqami bilan yozilsa, -(i)nchi qo‘shimchasi o‘rniga chiziqcha (-) qo‘yiladi: 7- sinf, 5-„a» sinfi, 3-, 7-, 8- sinf o‘quvchilari, 60- yillar, 1991- yilning 1- sentabri kabi. tartib sonni ko‘rsatuvchi rim raqamidan keyin chiziqcha yozilmaydi: xx asr, x sinf kabi. ajratib yozish 1. qo‘shma fe’lning qismlari ajratib yoziladi: imzo chekmoq, ta’sir etmoq, vafo qilmoq, sotib olmoq, …

5 / 51

, hech, hamma, ba’zi, bir, qay, u, bu, shu, o‘sha so‘zlari yonida kelgan so‘zdan ajratib yoziladi: har zamon, hech kim, hamma vaqt, ba’zi bir, bir qancha, bir yo‘la, qay kuni, u yerga, bu yoqdan, shu yerdan, o‘sha yoqqa kabi. lekin birpas, birato‘la, birvarakayiga, biroz, birmuncha, buyon (beri) so‘zlari qo‘shib yoziladi. qay so‘zi yer, yoq, yon so‘zlari bilan kelganda bir y tushib qolishi natijasida bu so‘zlar qo‘shib yoziladi: qiyoslang: qay yerda – qayerda, qay yoqqa – qayoqqa, qay yondan – qayondan kabi. qaybir, qayvaqt so‘zlari ham qo‘shib yoziladi. 4. murakkab sonlarning qismlari ajratib yoziladi: yigirma besh, bir yuz ellik ikki kabi. 5. tojikcha izofali birikmalar ajratib yoziladi: tarjimayi hol, nuqtayi nazar, oynayi jahon, dardi bedavo kabi. shuningdek, yangi imlo qoidalarida izofa undosh bilan tugagan so‘zlarga i shaklida, unli bilan tugagan so‘zlarga yi shaklida qo‘shilishi belgilab qo‘yildi. qiyoslang: dardi bedavo, nuqtayi nazar, tarjimayi hol, oynayi jahon, piri badavlat kabi. birinchi qismi chiqish …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 51 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "5-sinf ona tili 61.asos va qo‘shimchalar imlosi 2+"

mavzu: imlo qoidalari @dars_ishlanma_yangi (lotin) imlo o‘zbek qoidalari 24-avgustida respublikasi mahkamasining qarori bilan yangi yozuvining 1995-yilning o‘zbekiston vazirlar 339-sonli tasdiqlangan. u quyidagi 7 bo‘limni o‘z ichiga oladi: 1. harflar imlosi: unlilar imlosi (1-7-qoidalar). undoshlar imlosi (8-32-qoidalar). asos va qo‘shimchalar imlosi (33-37- qoidalar). qo‘shib yozish (38-50-qoidalar). chiziqcha bilan yozish (51-56-qoidalar). ajratib yozish (57-65-qoidalar). 6 bosh harflar imlosi (66-74-qoidalar). 7. ko‘chirish qoidalari (75-82-qoidalar). asos va qo‘shimchalar imlosi 1. a unlisi bilan tugagan fe’lga -v, -q, -qi qo‘shimchasi qo‘shilganda a unlisi o aytiladi va shunday yoziladi: sayla – saylov, bo‘ya – bo‘yoq; o‘yna – o‘ynoqi kabi; 2) i unlisi bilan tugagan ko‘pchilik fe’lga...

Этот файл содержит 51 стр. в формате PPTX (2,1 МБ). Чтобы скачать "5-sinf ona tili 61.asos va qo‘shimchalar imlosi 2+", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: 5-sinf ona tili 61.asos va qo‘s… PPTX 51 стр. Бесплатная загрузка Telegram