komil inson milliy istiqlol g‘oyasining asosiy maqsadlaridan biri

DOC 63,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1555314856_74081.doc komil inson milliy istiqlol g‘oyasining asosiy maqsadlaridan biri reja: 1. komil inson milliy istiqlol g‘oyasining asosiy maqsadlaridan biri 2. erkin fuqarolik jamiyati komil inson milliy istiqlol g‘oyasining asosiy maqsadlaridan biri kishilik tarixidan ma’lumki, komillik sifati faqatgina insonga nisbatan qo‘llaniladi. zero yer yuzidagi tirik mavjudotlar orasida faqat odamzodgina aqlga ega bo‘lgan yagona bunyodkor hisoblanadi. bundan tashqari inson – tafakkur va tasavvur sohibi, fikr-tuyg‘ular, g‘oya va orzularga ega bo‘lgan, ularni amalga oshira oladigan zotdir. aniq fanlar uchun odam – bu biologik yoki fiziologik vujud va moddiy ehtiyojlar sohibi bo‘lsa, ijtimoiy-gumanitar fanlar uchun u madaniy borliq, ma’naviy boyliklar yaratuvchi bo‘lib hisoblanadi. ana shu bois, insonni ijtimoiy jihatdan baholaganda bo‘y-basti, shaklshamoyili, og‘irligi emas, balki uning intellektual imkoniyatlari, yarata olish qobiliyati, faoliyati, xatti-harakati, fe’l-atvoriga ko‘proq e’tibor beriladi. boshqacha qilib aytganda, insonning qadr-qimmati va hurmat-e’tibori uning moddiy emas, balki ijtimoiy sifatlari va aniq faoliyat mezonlari bilan belgilanadi. ana shu sababdan ham insoniyat asrlar davomida jismoniy …

da ifodalagan kishi komil bo‘lishi mumkinligi misollar orqali ko‘rsatilgan. ana shu uch xususiyat aslida eng yetuk inson qiyofasining asosiy belgisi emasmi? haqiqatan ham inson ezgulikni o‘ylasa, unga intilsa, ezgulikdan so‘ylasa va kuylasa, unga amal qilsa, bu jarayonda ezgu ishlarni amalga oshirsa, shuning o‘zi komillik emasmi? vatanimiz tarixidan ma’lumki, umuman ta’lim va tarbiya muammolari va xususan komil inson masalasi doimo ulkan ma’rifiy vazifa sifatida qaralgan. bu masala ayniqsa tasavvufning bosh mavzularidan biri bo‘lgan va o‘tmish allomalari ijodida o‘z aksini topgan. o‘rta asrning yirik namoyandalari xorazmiy, forobiy, ibn sino, unsurulmaoliy kaykovus, yusuf xos hojib, ahmad yugnakiy, mahmud koshg‘ariy, lutfiy, alisher navoiy va boshqa ko‘plab allomalar ham o‘z asarlarida komil inson tarbiyasi bilan bog‘liq bo‘lgan qimmatli fikrlarni bayon qilganlar. misol uchun unsurulmaoliy kaykovusning 44 bobdan iborat bo‘lgan «qobusnoma»sini olaylik: 63 yoshida, ya’ni muayyan hayotiy tajriba to‘planganidan so‘ng, yozishni boshlagan mutafakkir, bu asarda o‘z o‘g‘liga murojaat orqali, kelajak avlodning mukammal qiyofasini yaratishni maqsad qilib …

sak baho bergan forobiy uchun inson – shunchaki tirik mavjudot emas, balki o‘z mohiyatiga ko‘ra, aqlidrokining kuchi orqali komillikka daxldor bo‘lgan ijtimoiy xususiyatlar sohibidir. olim fikricha inson – ijtimoiy faol mavjudot. uning hayoti, yashash tarzi mazmun-ma’nosiz kechmasligi lozim. bu hayot, avvalo, aql orqali boshqarilishi, tashkil qilinishi, aniq maqsadga yo‘naltirilishi va albatta ijtimoiy ahamiyatga ega bo‘lishi zarur. forobiy o‘zining «aflotun qonunlarining mohiyati» asarida komillik ma’nosiga uyg‘un bo‘la oladigan «oliyjanoblik» sifatiga quyidagicha izoh beradi: «oliyjanob (kishi) o‘z go‘zalligi, kuchi, zaifligi, sog‘lomligi yoki semizligi uchun oliyjanob emas, balki qonunlarga mos hayot tarzi bo‘yicha ma’qul ko‘rilgan odatlarga rioya qilgani uchun oliyjanobdir». ko‘rinib turganidek, forobiy uchun komillik tushunchasining eng muhim sifati va asosiy mezoni insonning o‘zi yashab turgan davrdagi xatti-harakatlari va jamiyatdagi qabul qilingan qonunqoidalarga rioya etishi bilan bog‘liq deb hisoblaydi. mashhur faylasuf va shoir pahlavon mahmud: yuz ming ko‘hi qofni kelida tuymoq, dil qonidan bermoq falakka bo‘yoq va yoxud bir asr zindonda yotmoq nodon …

bu borada ko‘pdan ko‘p ibratli misralar uchraydi. masalan, hazrat navoiyning «kamol et kasbkim, olam uyidin senga farz o‘lmagay g‘amnok chiqmoq. jahondin notamom o‘tmak biaynih, erur118 hammomdin nopok chiqmoq» degan fikrlari har bir inson komillikni o‘ziga shior qilib olishi zarurligini anglatadi. komillik yo‘li – bu ilm yo‘lidir. boshqacha aytganda inson komillikka o‘qish, o‘rganish va bilish vositasida erishadi. bir umrga tolibi ilm bo‘lishni tarannum etuvchi mana bu ruboiy bobur mirzo qalamiga mansubdir: kim yor anga ilm tolibi ilm kerak, o‘rgangali ilm tolibi ilm kerak. men tolibi ilm-u tolibi ilme yo‘q, men borman ilm tolibi ilm kerak. darhaqiqat, komillikning negizi ma’rifat va ilmlilikdir. ayniqsa ular insonni ma’naviy yuksakliklar sari yetaklovchi buyuk fazilatlardir. shu o‘rinda abulqosim firdavsiyning «shohnoma»sidan olingan quyidagi misralarni yodga olaylik: ilmdan bir shu’la dilga tushgan on, shunda bilursankim, ilm – bepoyon. yoki: ilm – aql gavhar, ilm – bir ummon, ilm-la yechilur mushkullar – oson. ilm sohibi bo‘l, ilmdir iymon, ilm …

lbidagi eng ezgu sifatlarni himoya qilish, odamzodni ma’naviy tanazzuldan qo‘riqlash bilan bog‘liq. tobora murakkablashib borayotgan jarayon qarshisida turib qolayotgan insoniyatning, odamzod organizmining komillik sifatlarini saqlab qolish masalasi yangi asrda, yangi ming yillikda umuman bashariyatga aloqador muammodir. ushbu masala ular bilan bog‘liq bo‘lgan yosh avlodga tarbiya va ta’lim berish, uni ma’rifat-u madaniyatga yetaklash muammolari bilan ham dolzarb bo‘lib turibdi. tafakkur rivojining, fan-texnika taraqqiyotining, bugungi dunyodagi hadsiz axborotlar, globallashuv jarayonlarining insoniy sifatlariga, ma’naviy-axloqiy tushunchalarga va nihoyat komillik mezonlariga u yoki bu darajada ta’sir etishi tabiiy hol. yangi asr kishisining komillik xususiyatlari o‘zgarib borishi, ong, qalb va tuyg‘u tushunchalarining qisman yoki butunlay transformatsiyaga uchrashi, biz o‘qigan, tasavvur qilgan, shakllantirmoqchi bo‘lgan komillik qiyofasi mazmun-mohiyati bilan yangicha tus olishi ham mumkin. ana shu bois komil inson tushunchasining bugungi tahlili, birinchidan, komillik qiyofasini zamonga nisbatan, davr va muhit ichida, ijtimoiy hayot bilan bog‘liq holda tasavvur qilishga asoslanadi. ikkinchidan, komil inson qiyofasiga nisbatan, hayotiy tajribalar ko‘lami va …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "komil inson milliy istiqlol g‘oyasining asosiy maqsadlaridan biri"

1555314856_74081.doc komil inson milliy istiqlol g‘oyasining asosiy maqsadlaridan biri reja: 1. komil inson milliy istiqlol g‘oyasining asosiy maqsadlaridan biri 2. erkin fuqarolik jamiyati komil inson milliy istiqlol g‘oyasining asosiy maqsadlaridan biri kishilik tarixidan ma’lumki, komillik sifati faqatgina insonga nisbatan qo‘llaniladi. zero yer yuzidagi tirik mavjudotlar orasida faqat odamzodgina aqlga ega bo‘lgan yagona bunyodkor hisoblanadi. bundan tashqari inson – tafakkur va tasavvur sohibi, fikr-tuyg‘ular, g‘oya va orzularga ega bo‘lgan, ularni amalga oshira oladigan zotdir. aniq fanlar uchun odam – bu biologik yoki fiziologik vujud va moddiy ehtiyojlar sohibi bo‘lsa, ijtimoiy-gumanitar fanlar uchun u madaniy borliq, ma’naviy boyliklar yaratuvchi bo‘lib hisoblanadi. ana shu bois, ...

Формат DOC, 63,5 КБ. Чтобы скачать "komil inson milliy istiqlol g‘oyasining asosiy maqsadlaridan biri", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: komil inson milliy istiqlol g‘o… DOC Бесплатная загрузка Telegram