modda tuzilishi struk

DOC 56 pages 1.8 MB Free download

56 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.8 MB

File type DOC

Pages 56

Updated May 2026

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 56

o‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi andijon davlat universiteti to’xtaboyev nozimjon xoshimjonovich modda tuzilishi (o’quv qo’llanma) andijon - 2000 to’xtaboyev n.x. modda tuzilishi: oliy o’quv yurtlari kimyo ixtisosligi uchun o’quv qo’llanma-andijon.:adu atb., 2000.-63 b. taqrizchi: k.f.n. m.j.xojimatov o’quv qo’llanma oliy o’quv yurtlari kimyo ixtisosligi uchun tayyorlangan bo’lib, “modda tuzilishi” kursi dasturi bo’yicha modda tuzilishi haqidagi zamonaviy tasavvurlar, nazariyalar xaqida qisqacha tushunchalarni o’z ichiga olgan. ushbu “modda tuzilishi” kursidan ma’ruzalar matni asosida tayyorlangan o’quv qo’llanmasi kafedra qaroriga asosan adu o’quv uslubiy hay’ati tomonidan (1999 yil 4 sentabr) qo’llanishga tavsiya etilgan. so’zboshi modda tuzilishi kursi talabalar anorganik kimyo, analitik kimyo, fizik kimyo, organik kimyo, kvant mexanikasi va kvant kimyosi kabi kimyo tizimidagi fanlarni o’zlashtirib bo’lgandan so’ng barcha olingan bilim va ko’nikmalarni moddalarning tuzilishi hamda hossalari nuqtai-nazaridan shakllanishida, malakalarning chuqurlashishida yakunlovchi tayanch predmetlaridan biri bo’lib hisoblanadi. unda atom va molekulalarning tuzilishi, tadqiq etish usullari haqida ma’lumot beriladi. bunday ma’lumotlar pirovard natijada …

2 / 56

sida mutaxassislar tayyorlash tizimiga o’tilib, bakalavr va magistratura bosqichlari kiritildi. bu bosqichlar uchun tegishli o’quv rejalari yaratildi va shu bilan birga bir qator yangi talqindagi fanlarni o’qitish yo’lga qo’yildi. universitet bakalavr rejasidagi “modda tuzilishi” kursi ham shunday mutaxassislik fanlaridan hisoblanadi. bu kursda asosan, molekulalarning hosil bo’lish shartlari, barqarorligi, turli xil (elektr, magnit, spektral, energetik va b.q.) xossalari va fazoviy tuzilishlari to’g’risida baxs yuritiladi. qisqa shaklda bayon etilishiga qaramasdan nafaqat ilmiy ma’lumotlarni o’zlashtirish, ilmiy tadqiqotlarda foydalanish yo’nalishidagina emas, balki pedagogik faoliyatda ham qiziquvchilarga yetarli darajada yo’llanma bera oladi deb o’ylaymiz. modda tuzilishi kursiga kirish kimyo fanini o’rganish moddalarning kimyoviy xususiyatlarini o’rganish demakdir. kimyoviy jarayon xossalari ma’lum bo’lgan moddalardan xossalari aksariyat hollarda noma’lum bo’lgan yangi moddalarni olish demakdir. ikkala holda ham boshlang’ich va yangidan hosil bo’lgan moddalarni to’liq xarakterlash (identifikatsiya) qilish uchun ularni kimyoviy va ayniqsa hozirgi zamon fizik-kimyoviy usullar yordamida tekshirish kerak bo’ladi. ma’lumki kimyoda «tarkib-tuzilish va xossa» uchburchagining aniq bo’lishi …

3 / 56

a yutuqlaridan va ulkan matematik apparatdan foydalanadi. xar bir yangi fizikaviy yoki fizik-kimyoviy hodisa, har bir yaratilgan usul modda tuzilishini o’rganishda albatta "qurol" sifatida qo’llaniladi. bu usullarni sanab o’tamiz: rentgenografiya, elektronografiya, mass-spektrometriya, optik spektroskopiya, neytronografiya, dielkometriya, refraktrometriya, elektron paramagnit rezonans, yadro paramagnit rezonans va boshqalar. modda tuzilishi to’g’risidagi ta’limot kimyo fani bilan bir vaqtda maydonga keldi. olimlar moddalarni faqatgina sintez qilish yoki tabiiy materiallar tarkibidan ajratib olish bilangina cheklanib qolmasdan ularning tarkibi, tuzilishi va xossalarini aniqlash va o’rganishga doimo katta e’tibor berib kelganlar. olingan ma’lumotlarni umumlashtirish, o’zaro taqqoslash, moddalarning tarkibi va tuzilishiga qarab ularning xossalarini oldindan aytib berish imkoniyatini tug’dirdi. ularning qo’llanish sohalarini aniqlashda, ekologik muammolarni hal qilishda zararsizlantirish usullarini ilmiy asosda tanlash imkoniyatini berdi. moddalarning tuzilishi ularning tashqi muhit bilan ta’sirlanish xarakterini belgilaydi va bunday bog’liqlikdan moddalarni tekshirishda foydalanamiz. tashqi ta’sirga nisbatan indifferent (befarq) bo’lgan moddalarni tekshirish usullari doirasi birmuncha kichrayadi va masalaga ijobiy javob berish anchagina murakkablashadi. modda …

4 / 56

ni birinchi navbatda kimyo fani o’rgansa, maydonlarni fizika fani o’rganadi. modda bilan maydon bir-biriga o’tishi mumkin. masalan elektron bilan pozitron o’zaro qo’shilib ikkita kvant hosil qiladi. bu hodisa atom fizikasida "annigilyatsiya" termini bilan ma’lum. ma’lum sharoitlarda aksincha ikkita kvant asosida elektron va pozitron hosil bo’lishi mumkin; bu hodisaga juft hosil bo’lish deyiladi. shunday qilib "modda tuzilishi" kursining predmeti atrofimizdagi materiyani o’rganish ekan, maqsadi esa tayyorlanadigan mutaxassilarni moddalarning tuzilishi, ularning o’ziga xos tomonlari, ularni tekshirishning hozirgi zamondagi ilg’or fizikaviy va fizik-kimyoviy usullar bilan tanishtirish va qurollantirish moddalarni rangga ega bo’lish yoki bo’lmaslik, erib dispers sistemalar hosil qilish yoki qilmaslik, kimyoviy tuzilish va kimyoviy va fizikaviy xossalar o’rtasidagi bog’lanishni aniqlab olingan natijalarni xalq xo’jaligida qo’llanishdan iborat. tayanch iboralar: modda, modda tuzilishi, modda xossalari, fizik hodisa, kimyoviy hodisa, mikrozarracha, elektron, pozitron, annigilyatsiya, kvant, foton, fizikaviy xossa, kimyoviy xossa, maydon, modda diskretligi, materiya, materiyaning yashash shakllari. makrojismlarning tuzilishi va hossalari to’g’risida ta’limot makrojismlar yadro …

5 / 56

beradi. bu hollarda (gazlarda) alohida zarralar ushbu konsentratsiya uchun xos bo’lgan o’rtacha masofada o’zaro ta’sirlashmaydida, faqat to’qnashgandagina o’zaro ta’sirlashadi deb olinadi. bunday sharoitda, har bir alohida kimyoviy zarra, yadro va elektronlarning boshqa shunday makrojism to’planmasi ta’siridan holi bo’lgan, vakuumdagi birlashmasi deb qabul qilinishi mumkin. kondensirlangan makrojismlar (suyuq yoki qattiq) misolida esa aniq bir makrojism uchun ham “kimyoviy zarra” (masalan, molekula) tushunchasi ma’nosi shartli qabul qilinadi. bir tomondan bu fizikaviy sharoitlarga (harorat, bosim, maydon) bog’liq bo’ladi, chunki, bu sharoitlar o’zgarishi bilan makrojismda zarrachalarning o’zaro va ichki ta’sirlashuvlari intensivligi va roli o’zgaradi, shu sababdan, makrojismni ta’riflovchi alohida zarralar konkret modeli ham o’zgaradi. boshqa tomondan, kondensirlangan makrojismda molekula yoki ion kabi alohida zarrani alohida holda ajralgan deb ko’rsatishning o’zi to’g’ri bo’lmaydi. shunday qilib, gazlarning kuchli siyraklashtirilgan holatidan boshqa holatlarda kimyoviy zarracha tushunchasi makrojismlar uchun qandaydir darajada shartli ravishda qo’llanadi. kimyoviy zarralar yadro tarkibi va zaryadi quyidagi umumiy formula bilan ifodalanadi: papz aenz (kimyoviy …

Want to read more?

Download all 56 pages for free via Telegram.

Download full file

About "modda tuzilishi struk"

o‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi andijon davlat universiteti to’xtaboyev nozimjon xoshimjonovich modda tuzilishi (o’quv qo’llanma) andijon - 2000 to’xtaboyev n.x. modda tuzilishi: oliy o’quv yurtlari kimyo ixtisosligi uchun o’quv qo’llanma-andijon.:adu atb., 2000.-63 b. taqrizchi: k.f.n. m.j.xojimatov o’quv qo’llanma oliy o’quv yurtlari kimyo ixtisosligi uchun tayyorlangan bo’lib, “modda tuzilishi” kursi dasturi bo’yicha modda tuzilishi haqidagi zamonaviy tasavvurlar, nazariyalar xaqida qisqacha tushunchalarni o’z ichiga olgan. ushbu “modda tuzilishi” kursidan ma’ruzalar matni asosida tayyorlangan o’quv qo’llanmasi kafedra qaroriga asosan adu o’quv uslubiy hay’ati tomonidan (1999 yil 4 sentabr) qo’llanishga tavsiya etilgan. so’zboshi modda tuzilishi kursi tala...

This file contains 56 pages in DOC format (1.8 MB). To download "modda tuzilishi struk", click the Telegram button on the left.

Tags: modda tuzilishi struk DOC 56 pages Free download Telegram