o‘zbek tilining o'quv imlo lug‘ati

PDF 441 pages 46.1 MB Free download

441 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 46.1 MB

File type PDF

Pages 441

Updated Jun 2026

Page preview (6 pages)

Scroll down 👇

1 / 441

oâzbekiston respublikasi fanlar akademiyasi oâzbek tili, adabiyoti va folklori instituti oâzbek tilining oâquv imlo lugâati 27000 dan ortiq soâz filologiya fanlari doktori, professor n.m.mahmudov tahriri ostida toshkent: â«kafolat print companyâ» nashriyoti, 2023 udk: 811.512.133(038) kbk 81.2 oâzb m14 madvaliyev a. va boshqalar oâzbek tilining oâquv imlo lugâati / a.madvaliyev, y.odilov, a.saidnoê»monov. muharrir n.mahmudov. â toshkent: 2022. â 412 b. tuzuvchilar: a.f. madvaliyev, filologiya fanlari nomzodi, katta ilmiy xodim y.r. odilov, filologiya fanlari doktori, professori a.k. saidnoê»monov, filologiya fanlari boê»yicha falsafa doktori ushbu lugâat umumtaâlim maktablari, akademik litseylar oâquvchilari uchun moâljallangan boâlib, unda 27â 000 ortiq soâz va soâzshakllarning toâgâri yozilishi koârsatib berilgan. shuningdek, lugâatdan keyingi yillarda hozirgi oâzbek adabiy tiliga oâzlashgan, oâzbek adabiy tilida barqarorlashgan yangi oâzlashmalar ham joy olgan. oâzbekiston respublikasi fanlar akademiyasi oâzbek tili, adabiyoti va folklori instituti ilmiy kengashining 2022-yil 21-sentyabrdagi majlisida (5-sonli bayonnoma bilan) nashrga tavsiya etilgan. oâzbekiston respublikasi vazirlar mahkamasining maânaviyat va davlat tilini rivojlantirish …

2 / 441

ozma shaklga asoslangan holda talaffuz qilinadi. imlo lugâati tilning lugâaviy boyligini ð¾âzida jamlovchi va saqlovchi ishonchli manba hamdir. chunki u boshqa tip lugâatlarga kiritilmaydigan baâzi sð¾âz va sð¾âzshakllarni ham qamrab oladi. imlo lugâatlari yozma nutq madaniyatining, imloviy savodxonlikning muhim qurolidir. ðâzbekiston respublikasi fanlar akademiyasi oâzbek tili, adabiyoti va folklori instituti xodimlari tomonidan tuzilgan, 85000 ga yaqin sð¾âz va sð¾âzshakllarni qamragan oâzbek lotin yozuvidagi katta hajmli imlo lugâati bun- dan oân yil oldin nashr etilgan edi.1 qayd qilingan lugâat tuzilgandan keyin ð¾âtgan davr mobaynida ð¾âzbek tilining lugâaviy boyligida, imloviy meâyorlarida bir qator siljish- lar, ð¾âzgarishlar yuz berdi. tilda yangi sð¾âz va terminlar paydo bð¾âldi, ð¾âzbek tiliga yangi davrning ijtimoiy, ilmiy, moddiy-maânaviy, siyosiy-mafkuraviy sohalarida rð¾ây bergan ð¾âzgarishlarni, tushunchalarni anglatuvchi yan- gi sð¾âz va terminlar kirib keldi. baâzi hollarda sð¾âzlarni 1 oâzbek tilining imlo lugâati / e.begmatov, a.madvaliyev; muharrir n.mahmudov. â toshkent: akademnashr, 2013. â 528 b. 4 sð¾âzlashuvga xos talaffuz shakllarida yozish …

3 / 441

da ð¾âzbek tili im- losi amaliyotida yuz bergan, kð¾âpchilik tomonidan maâqul deb topilayotgan ijobiy imloviy ð¾âzgarishlarga eâtibor ber- ganligi; f) nihoyat, mustaqillik davrida ð¾âzbek tiliga kirib kelgan yangi sð¾âz va terminlar yozilish shaklining ilmiy- imloviy baholangan holda lugâat tarkibiga kiritilganligi bilan farqlanadi. â«ðâzbek tilining oê»quv imlo lugâatiâ» sð¾âzligi â«ðâzbek tilining imlo lugâatiâ» (2013), 5 jildli â«oê»zbek tilining izohli lugê»atiâ» (2020), 12 jildli â«ðð·ð±ðµðºð¸ññð¾ð½ ð¼ð¸ð»ð»ð¸ð¹ ñð½ñð¸ðºð»ð¾ð¿ðµð´ð¸ññð¸â», bir qator sohalar terminologik lugê»at- lari, oliy va oârta maktab darsliklari, gazeta va jurnal- lardan tð¾âplangan soâzlardan foydalanib tuzildi. lugâat oâzbekiston respublikasi vazirlar mahkamasining 1995- yil 24-avgustdagi 339-sonli â«oâzbek tilining asosiy imlo qoidalarini tasdiqlash haqidaâ»gi qarori bilan qabul qilin- gan â«oâzbek tilining asosiy imlo qoidalariâ»ga asoslangan holda yaratildi. lugâat filologiya fanlari nomzodi, katta ilmiy xodim a.p.madvaliyev, filologiya fanlari doktori, professor 5 y.r.odilov hamda filologiya fanlari boê»yicha falsafa doktori a.k.saidnoê»monovlar tomonidan tuzildi. mualliflar lugâatga sð¾âz tð¾âplash, sð¾âzligini tuzish, sð¾âzning imloviy shaklini va maqbul meâyorlarni ilmiy baholash …

4 / 441

erialning xarakteri va tarkibi, imlo lugâatlari bilan kundalik yozuv amaliyotida yuz beradigan tafð¾vutlar va shularga bogâliq holda imlo qoidalarini takomillashtirib borish kabi kð¾âpgina masalalar ð¾âzbek tilshunosligida hali yetarli tadqiq qilinmagan. shu sababli har qanday imlo lugâatida ham ayrim nuqsonlar, munozarali ð¾ârinlar bð¾âlishi tabiiydir. mana shu kabi ð¾ârinlarni bilishga, aniqlashga yordam beruvchi tanqidiy fikrlarni, lugâatni takomillashtirishga kð¾âmaklashuvchi fikr-mulohazalarni lugâat tuzuvchilari minnatdorlik bilan qabul qiladilar. mualliflar lugâat yuzasidan bildiriladigan taklif va mulohazalarni quyidagi manzilga yuborilishini sð¾âraydilar: toshkent, 100060, shahrisabz tor kð¾âchasi 5-uy, ðâzr fa oâzbek tili, adabiyoti va folklori instituti. 6 lugâatning tuzilishi va tarkibi 1. lugâatga kiritilgan sð¾âzlar qatâiy alifbo tartibida joylashtirilgan. demak, zarur sð¾âzni undan alifbo tartibi bð¾âyicha qidirish kerak bð¾âladi. 2. lugâatga hozirgi ð¾âzbek adabiy tili va uning barcha uslublarida qð¾âllanayotgan meâyoriy leksika kiritilgan. ularning asosiy turlari quyidagilardir: â ð¾âzbek tilida keng isteâmolda bð¾âlgan sð¾âzlar; â ð¾âzbek tilining ilmiy uslubiga xos fan-texnika va axborot-kommunikatsiya terminlari; â xalq hunarmandchiligi sohasida …

5 / 441

layotgan baâzi imloviy variantlarning barqarorlashgan shaklini berishga harakat qilinlgan. agarda bunday sð¾âz variantlari sð¾âzlikda ketma- ket emas, turli ð¾ârinlarlarda kelsa, ular ikki marta qayd qilindi. masalan: adab va odob, odob va adab. 7 6. sð¾âzning ilm-fan yoki kasb-hunar sohasiga oid sð¾âz (termin) ekanligi yoxud mumtoz adabiyot tiliga mansubligi, tarixiy sð¾âz yoki etnonimligi qavs ichida maxsus qisqartmalar orqali taâkidlandi. chunonchi: koronavirus (tib.), burun (geog.), bade (mum. ad.), konsensus (huq.). 7. lugâatda atoqli otlar berilmadi. ammo atoqli otdan hosil bð¾âlgan turdosh sð¾âz va terminlar mavjud: rentgen (tex.; tib.), nyuton (fiz.), rizamat (uzum navi) kabi. 8. baâzi leksemalarning qaysi sð¾âz turkumiga mansubligi uncha aniq bð¾âlmagan hollarda, bu holat maxsus qisqartma orqali taâkidlandi: pichma (sft.), pishitma (sft.), buyur (ot), yo (und.), yo (bogâl.), yð¾âliga (rvsh.) kabi. 9. lugâatda bir omonimik qator (uya)ni tashkil etuvchi shakldosh sð¾âzlar deyarli berilmadi. faqat zarurat tugâilgan hollardagina, yaâni omonimik qatordagi sð¾âzlarning omonimligini aniq kð¾ârsatish shart bð¾âlgandagina ular omonim tarzida …

6 / 441

maânosi kitobxon uchun tushunarsiz bð¾âlgan yoki ushbu sð¾âzshaklning mavjudligi shubha tugâdirishi mumkin bð¾âlgan hollarda, qavs ichida ularning muqobillari keltirildi yoki shunday sð¾âz ishtirok etuvchi sð¾âz birikmasi berildi: bunda asosiy sð¾âz takroriy qð¾âllanadigan bð¾âlsa, u maxsus belgi (~) bilan almashtirildi: adam (yoâqlik), musallas (uchburchak); badar (~ ketmoq), hasana (qarzi ~) kabi. 13. ajratib yoziluvchi forscha izofali birikmalar hamda bir soê»z ishtirokida hosil qilingan ayrim ajratib yoziluvchi birikmalar asosiy, birinchi soê»z (komponent) tagidan biroz ichkari chekingan holda keltirilgan: arz arzi ahvol arzi niyoz hifz hifzi lison hifzi sihat ana ana bu ana bunaqa ana xolos ana shunday kabi. 14. baâzi sð¾âzlar ikki shaklda faol qð¾âllanmoqda va yozilmoqda. binobarin, ularning biriga ustunlik berish qiyin. shu sababli bunday sð¾âzlarning har ikkala shakli yonma-yon yoki alifbo tartibida oâz oârnida keltirildi: bejamoq va bezamoq, biokimyo va bioximiya. 15. sð¾âzlarning erkalash-kichraytish shakllari lugâat sð¾âzligiga deyarli kiritilmadi. ammo bunday sð¾âz terminologik maânoda kelganda, maâlum belgi bilan taâkidlangan holda …

Want to read more?

Download all 441 pages for free via Telegram.

Download full file

About "o‘zbek tilining o'quv imlo lug‘ati"

oâzbekiston respublikasi fanlar akademiyasi oâzbek tili, adabiyoti va folklori instituti oâzbek tilining oâquv imlo lugâati 27000 dan ortiq soâz filologiya fanlari doktori, professor n.m.mahmudov tahriri ostida toshkent: â«kafolat print companyâ» nashriyoti, 2023 udk: 811.512.133(038) kbk 81.2 oâzb m14 madvaliyev a. va boshqalar oâzbek tilining oâquv imlo lugâati / a.madvaliyev, y.odilov, a.saidnoê»monov. muharrir n.mahmudov. â toshkent: 2022. â 412 b. tuzuvchilar: a.f. madvaliyev, filologiya fanlari nomzodi, katta ilmiy xodim y.r. odilov, filologiya fanlari doktori, professori a.k. saidnoê»monov, filologiya fanlari boê»yicha falsafa doktori ushbu lugâat umumtaâlim maktablari, akademik litseylar oâquvchilari uchun moâljallangan boâlib, unda 27â 000 ortiq s...

This file contains 441 pages in PDF format (46.1 MB). To download "o‘zbek tilining o'quv imlo lug‘ati", click the Telegram button on the left.

Tags: o‘zbek tilining o'quv imlo lug‘… PDF 441 pages Free download Telegram