hayot faoliyati xavfsizligi faniga kirish+

PDF 12 pages 305.5 KB Free download

12 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 305.5 KB

File type PDF

Pages 12

Updated May 2026

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 12

1-ma’ruza mavzu: hayot faoliyati xavfsizligi faniga kirish. faoliyat xavfsizligini tahlil qilish. faoliyat xavfsizligini ta’minlashning ergonomika va psixologik asoslari (2-soat) reja: 1.1. hayot faoliyati xavfsizligi haqida tushuncha. 1.2. hayot faoliyat xavfsizligi fanining maqsadi va vazifalari. 1.3. hayot faoliyati xavfsizligining asosiy tushunchalari, ularning mazmuni. 1.4. xavflar, ularning tasnifi. 1.5. faoliyat xavfsizligini tahlil qilish. 1.6. faoliyat xavfsizligini ta’minlashning ergonomik asoslari. 1.7. faoliyat xavfsizligi psixologiyasi. 1.1. hayot faoliyati xavfsizligi haqida tushuncha. inson tug’ilishi bilan yashash, erkinlik va baxtga intilish huquqiga ega bo’ladi. inson o’zining yashash, dam olish, sog’ligi haqida qayg’urish, qulay atrof-muhit, xavfsizlik va gigiyena talablariga javob beradigan mehnat sharoitida ishlashga bo’lgan huquqlarini hayot faoliyati jarayonida amalga oshiradi. uning bu huquqlari o’zbekiston respublikasi konstitutsiyasida kafolatlangan. hayot faoliyat – bu insonning kunlik faoliyati, dam olishi va yashash tarzidir. inson hayoti jarayonida uni o’rab turgan borliq muhiti bilan uzluksiz aloqada bo’ladi va shu bilan birga har doim uni o’rab turgan muhitga bog’liq bo’lib kelgan va shunday …

2 / 12

o’zgardi. atrof-muhit o’zgardi: inson o’zlashtirgan yer yuzi va yer osti hududi kattalashdi; tabiiy tabiat muhiti insoniyat jamiyatining o’sib borayotgan ta’sirini boshdan kechirmoqda, inson tomonidan sun’iy yaratilgan maishiy, shahar va ishlab chiqarish muhiti paydo bo’ldi. tabiiy muhit o’zi etarli bo’lib, inson ishtirokisiz mustaqil mavjud bo’la oladi va rivojlana oladi. inson tomonidan yaratilgan boshqa barcha borliq muhiti mustaqil rivojlana olmaydi va ular paydo bo’lganidan so’ng eskirishga va emirilishga mahkum. insoniyat o’zining dastlabki rivojlanish bosqichida tabiiy atrof-muhit bilan o’zaro uyg’un harakat qilgan. atrof-muhit asosan biosfyera, yer osti, galaktika va cheksiz koinotdan tashkil topadi. biosfyera - barcha turdagi organizmlar, jumladan, inson yashashi mumkin bo’lgan atrof- muhit bo’lib, u murakkab tuzilishdagi yer sharining muhim qobig’idir. biosfyera bir necha milliard yillar davomida shakllangan. zamonaviy olimlar biosfyerani moddalarni planeta bo’yicha harakatini ta’minlovchi yirik, global ekosistema sifatida qarashadi. hozirgi erada hayot yer qatlamining yuqori (litosfyera) qismida, yerning ustki havo (atmosfera) qobig’ida va yer sharining suvli qobig’i (gidrosfyera) da …

3 / 12

ning moddiy va ijtimoiy-iqtisodiy ehtiyojlarini yanada yaxshilash maqsadida to’g’ridan to’g’ri yoki sirtdan texnik vositalar bilan ta’sir etgan hududdir. texnosfera insonlar tomonidan texnik vositalar yordamida yaratilgan shaharlar, qo’rg’onlar, qishloq aholi punktlari, sanoat va korxonalar zonasi band etgan hududlar hisoblanadi. zamonaviy industrial jamiyatda inson atrof-muhit komponentlari (biosfyera, texnosfera va ijtimoiy muhit) bilan o’zaro ta’sirda bo’ladi. ya’ni inson tabiiy atrof-muhitga uzluksiz ta’sir etsa, o’z navbatida biosfyera va insonning ehtiyojlaridan kelib chiqib uning uzluksiz jismoniy va aqliy faoliyatining mahsuli bo’lgan texnosfera va ijtimoiy muhit ham insonga to’g’ridan to’g’ri yoki sirtdan doimiy ta’sir etadi. yuqorida qayd etilganlar asosida quyidagicha xulosa chiqarish mumkin: 1. zamonaviy inson uni o’rab turgan atrof-muhitning tashkil etuvchilari ya’ni, tabiiy, texnogen (texnosfera) va ijtimoiy muhit bilan uzluksiz o’zaro ta’sirda bo’ladi; 2. xix asr oxiridan boshlab va xx davomida texnosfera va ijtimoiy muhit uzluksiz rivojlanmoqda, bunga ushbu sohada inson faoliyati orqali o’zgartirilgan ulushlarni oshib borayotganligi isbotdir; 3. texnosferani rivojlanishi tabiiy muhitni o’zgartirish hisobiga …

4 / 12

darajasiga va boshqa mezonlarga bog’liq. xavfsizlikni ta’minlash yo’llari ko’p. ularni belgilariga qarab bir necha sinfga ajratish mumkin. masalan, yo’naltiruvchi, texnik, tashkil iy, boshqaruv. 1. yo’naltiruvchi belgilari: opyeratorning faolligi, iqtidori; tizimning tartibsizlanishi (destruktsiya), opyeratorni almashtirish, tasniflash, xavflarni yo’qotish, tartiblash, xavfni kamaytirish. 2. texnik belgilari: blokirovkalash, vakuumlash, gyermetiklash, masofadan boshqarish, mahkamlash, to’siqlar orqali himoyalash, ojiz zveno qo’llash, siqilgan havo qo’llash, harakatlarni sekinlashtirish. 3. tashkil iy belgilari: vaqt bilan himoyalash, axborot (ma’lumotlar), zahiralash, mos kelmaslik, me’yorlash, xodimlar tanlash, ergonomiklik. 4. boshqaruv: moslik, nazorat, qarshi aloqa, javobgarlik, rejalilik, rag’batlantirishlar, samaradorlik, boshqarish. 1.2. hayot faoliyat xavfsizligi fanining maqsadi va vazifalari. hayot faoliyat xavfsizligi (hfx) - ishlab chiqarish va noishlabchiqarish muhitida insonni atrof muhitga ta’sirini hisobga olgan holda xavfsizlikni ta’minlashga yo’naltirilgan bilimlar tizimidir. hayot faoliyat xavfsizligining maqsadi - ishlab chiqarishda va favqulodda holatlarda xavfsizlikni ta'minlash va yaxshi ish sharoitlarini yaratish uchun insonlarni nazariy va amaliy jihatidan tayyorlash hamda ekstremal vaziyatlarda qanday harakat qilish va o'rgatishdan iboratdir. …

5 / 12

- xavflarni identifikatsiyalash, ya'ni xavflarning sonli tavsifi va kelib chiqish nuqtalarini ko'rsatgan holda ularning qiyofasini bilish; - foyda va harajatni taqqoslash asosida xavflardan himoyalanish; - mumkin bo’lgan salbiy xavflarni (qolgan xavf-xatar konsepsiyasidan kelib chiqqan holda) bartaraf qilish. kishilik jamiyatini rivojlanish tarixining eng dastlabki bosqichlarida faoliyat sharoitlariga e'tibor qaratilgan, shu jumladan inson sog’lig’ini saqlash masalalari ham ko’rilgan. xavfsizlik haqidagi rivojlanishga ayrim misollar keltirsak: aristotel (bizning eramizdan 384-322), gippokrat (b.e. 460-377) va boshqa olimlarning asarlarida mehnat sharoiti masalalari o’rganilgan. tiklanish davrining buyuk tabibi parauels (1493-1541) o’zining asarlarida tog’ ishlari bilan bog’liq bo'lgan xavflarni o'rganadi. nemis shifokori va metallurgi agrikola (1494-1555) o'zining “tog’ ishlari” asarida hayot faoliyati xavfsizligi masalalarini bayon qilgan. italyan shifokori ramassini (1633- 1714) kasbiy gigiyena faniga asos solib, "kulollar kasalliklari" kitobini yozdi. rus olimi lomonosov m.v. (1711-1765) tog’ ishida mehnat xavfsizligi bo’yicha asos soluvchi asarini yozadi, akademik ligachev v.a.ning asarlari texnosferaning xavfsiz rivojlanish muammolariga bag’ishlangandir. mehnat jarayonida insonning xavfsizligini, sog‘ligi …

Want to read more?

Download all 12 pages for free via Telegram.

Download full file

About "hayot faoliyati xavfsizligi faniga kirish+"

1-ma’ruza mavzu: hayot faoliyati xavfsizligi faniga kirish. faoliyat xavfsizligini tahlil qilish. faoliyat xavfsizligini ta’minlashning ergonomika va psixologik asoslari (2-soat) reja: 1.1. hayot faoliyati xavfsizligi haqida tushuncha. 1.2. hayot faoliyat xavfsizligi fanining maqsadi va vazifalari. 1.3. hayot faoliyati xavfsizligining asosiy tushunchalari, ularning mazmuni. 1.4. xavflar, ularning tasnifi. 1.5. faoliyat xavfsizligini tahlil qilish. 1.6. faoliyat xavfsizligini ta’minlashning ergonomik asoslari. 1.7. faoliyat xavfsizligi psixologiyasi. 1.1. hayot faoliyati xavfsizligi haqida tushuncha. inson tug’ilishi bilan yashash, erkinlik va baxtga intilish huquqiga ega bo’ladi. inson o’zining yashash, dam olish, sog’ligi haqida qayg’urish, qulay atrof-muhit, xavfsizlik va gigiyena talabl...

This file contains 12 pages in PDF format (305.5 KB). To download "hayot faoliyati xavfsizligi faniga kirish+", click the Telegram button on the left.

Tags: hayot faoliyati xavfsizligi fan… PDF 12 pages Free download Telegram