termodinamika_1_2_nizami_ham_jilliliq_mashinalari_haqqinda_magliwmat

DOC 13 pages 2.8 MB Free download

13 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 2.8 MB

File type DOC

Pages 13

Updated May 2026

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 13

tema : klauzius teńlemesi 1. teoriyalıq maǵlıwmat a. tariyxiy maǵlıwmat b. formula haqqında túsinik c. qollanılıwı 2. temaǵa baylanıslı másele sheshiw 3. temaǵa baylanıslı testler 4. soraw juwap teoriyalıq maǵlıwmat tábiyattaǵı energiya joqtan bar bolmaydı hám bardan joq bolmaydı , energiya muǵdarı ózgermeydi , energiya tek bir túrden basqa túrge aylanadı. energiyanıń saqlanıw nızamı tábiyatta júz beretuǵın barlıq qubılıslarda orınlanadı. termodinamikanıń birinshi nızamı energiya saqlanıw nızamınıń jılllılıq qubılıslarına usınıwına kórsetedi. [image: image1.png] 7-súwret aytqanımızday ishine gaz toltırılǵan gaz cilindr porsheni awırlıq kúshi tásirinde turǵan bolsin. ol cilindr diywallarına súykelmesten erkin qozǵalsın . cilindr ishindegi gazǵa q jıllılıq muǵdarı berilsin. berilgen bul jıllılıq gazınıń ishki energiyasın u ǵa kóbeytiwine hám porshendi h biyiklikke kóteriw ushın jumsaladı. gazdıń porshendi h biyiklikke kóteriw ushın sırtqı kúshlerge qarsı solardan porshenniń awırlıq kúshine qarsı a jumıs orınlaydı. [image: image18.png] [image: image19.png][image: image20.png][image: image21.png][image: image22.png][image: image23.png] sistemalarǵa berilgen jıllılıq muǵdarı sistemanıń ishki energiyasın ózgertiwge hám sisitemanıń …

2 / 13

e atqarǵan jumısı. ∆u=[image: image3.png]r∆t demek gazdiń ishki energiyasınıń ózgeriwi berilgen jıllılıq muǵdarı nátiyjesinde bolıwı múmkin hám sirtqı kúshlerdin gaz ústinde atqarǵan jumısı nátiyjesinde bolıwı múmkin. sistemaǵa berilgen jıllılıq muǵdarı ishki energiyanıń ózgeriwi menen sistemanıń sırtqı kúsh ústinen atqarǵan jumısınıń jıyındısına teń. q=∆u+a” a. tariyxiy maǵlıwmat rudolf julius emanuel clausius (1822. 2. 1, kyoslin, házirgi koshalin, polsha — 1888. 24. 8, bonn) — nemis fizigi, termodinamika hám gazlar kinetik teoriyası tiykarlawshilerinen biri. berlin universitetin tamamlaǵan (1848). cyurix (1857-jıldan ), vyursburg (1867-jıldan ) hám bonn (1869 -jıldan ) universitetleri proffessorı termodinamikanıń ekinshi bas nızamın tariyplep bergen (1850). entropiya túsinigin kirgizgen (1865). elementtıń eriw temperaturası ózgeriwin basım ózgeriwi menen baylaw teńlemeni ( clausius-clapeyron teńlemesi) tiykarlab bergen (1850). ideal gaz, sonıń menen birge, molekulalardıń erkin juwırıw uzınlıǵı túsinigin pánge kirgizgen hám birinshi bolıp sol uzınlıqtı esaplaǵan (1860 ). k. elektroliz teoriyasına zárúrli úles qosqan. joul—lens nızamın teoriyalıq tárepten tiykarlaǵan, termoelektr teoriyasın rawajlantırǵan, dielektriklarniń …

3 / 13

. mısalı, matematikalıq mayatnikning súykelisiwsiz oynaydı dep boljaw etsak, bul qaytar processga mısal bóle aladı. birdan bar nátiyjesi ıssılıqtıń putkinley jumısqa aylandırıwdan ibarat bolǵan processni ámelge asırıp bolmaydı. bul nızamdı taǵı sonday tariypleri bar: 1) klauzius: íssılıq óz-ózinen suwıq deneden ıssı denege o'te bermeydi. 2) tomson (kelvin): qandayda bir jismni ıssılıǵın bul jismni sawıpishdan basqa hesh qanday tásir kórsetpesten jumısqa aylantırıp bolmaydı. 3) ostvald: ekinshi tur máńgi dvigateldi ámelge asırıp bolmaydı, yaǵnıy ıssılıqtı tolıq jumısqa aylantıratuǵın mashinanı qurıb bolmaydı. 4) bolsman: tábiyat múmkinshiligı kem bolǵan jaǵdaydan múmkinshiligı kóbirek bolǵan jaǵdayǵa ótiwge ıntıledı formula haqqında túsinik jıllılıq dvigatelleriniń barlıǵında islewshi dene (jumıs orınlaytuǵın dene) gaz bolıp, ol keńeygende jumıs orınlanadı. hárqanday jıllılıq dvigateli q1 jıllılıq muǵdarın beretuǵın t1 temperaturalı jılıtqısh, q2 jıllılıq muǵdarın alatuǵın t2 temperaturalı suwıtqısh hám mexanikalıq jumıs orınlaytuǵın jumısshi dene (gaz)den turadı. jıllılıq dvigateliniń islew principi tómendegishe: 1. hárqanday jıllılıq dvigatelinde janarmaydıń ishki energiyası mexanikalıq 6 - súwret …

4 / 13

sıtqısh penen qatnastı úzedi. nátiyjede gazdiń adiabatalıq keńeyiwine imkan tuwıladı hám jumısshı dene 3-halatqa ótedi. bunda gaz óziniń ishki energiyası esabınan sırtqı kúshlerge qarsı a2 jumıs orınlaydı. 8 - súwret jumıs orınlanǵanda gazdiń ishki energiyası azayadı, nátiyjede onıń temperaturası t1 den t2 temperaturaǵa shekem túsedi. biraq, bul temperatura átiraptaǵı ortalıqtıń temperaturasınan birqansha joqarı boladı. gaz 3-halǵa ótkennen soń onıń temperaturası t2 bolǵan suwıtqısh penen qatnasqa kirisedi. bul halattan gazdi sırtqı kúshlerge qarsı 4-halatqa ótiw procesinde izotermiyalı qısıladı. bunda sırtqı kúshler gazdı qısıp a3 jumıs orınlaydı. sonday-aq, jumısshı dene suwıtqıshqa q2 jıllılıq beredi. 9 - súwret gaz 4-halǵa eriskennen keyin jumısshı dene suwıtqıshtan ajıraladı hám 1-halatqa adiabatalı túrde ótedi. bunda gaz adiabatalı qısılıp onıń ústinen sırtqı kúshler jáne a4 jumıs orınlaydı. sonday-aq, gaz temperaturası t2 den t1 ge shekem kóteriledi. 10 - súwret karno cikli boyınsha islep atırǵan jıllılıq dvigateliniń orınlaǵan paydalı jumısı apay = q1–q2 ańlatpası arqalı anıqlanadı. bunda q1 …

5 / 13

p shıqtı. ideal jıllılıq mashinası ushın pjk niń mánisin tómendegi teńleme tiykarında anıqlanadı, yaǵnıy: [image: image7.png] ·100 % demek, ideal jıllılıq mashinalarınıń pjk tek ǵana jılıtqısh hám suwıtqısh temperaturalarınıń ayırmashılıǵına tuwra proprocional eken. jıllılıq mashinası pjk in arttırıw ushın jılıtqıshtıń temperaturasın kóterip, suwıtqıshtıń temperaturasın túsiriw kerek. eger, jılıtqısh hám suwıtqısh temperaturalarınıń ayırmashılıǵı t1 - t2 = 0 bolsa, dvigatel jumıs isley almaydı. 11 – súwret (dvigatellerdiń ulıwmalıq kórnisleri) 1. temaǵa baylanıslı máseleler sheshiw jıllılıq mashinasi sikl dawamında ısıtqıshtan 100 j jıllılıq muǵdarı aldı hám suwıtqıshqa 60 j jıllılıq muǵdarı berildi mashinanıń fik tabıń ? berilgeni : [image: image8.png] [image: image9.png] tabıwımız kerek : η=? formulasi : [image: image11.png] ·100 % hammesin orni ornina qoysaq: [image: image12.png] [image: image13.png] juwabimiz : 40 % temag`a baylanisli testler 1. ideal jıllılıq mashinasınıń pjk in kim esaplaǵan? a) bolsman; b) celsiy; c) kelvin; d) karno. 2. paydalı jumıs koefficienti η bolǵan jıllılıq mashinası jılıtqıshtan …

Want to read more?

Download all 13 pages for free via Telegram.

Download full file

About "termodinamika_1_2_nizami_ham_jilliliq_mashinalari_haqqinda_magliwmat"

tema : klauzius teńlemesi 1. teoriyalıq maǵlıwmat a. tariyxiy maǵlıwmat b. formula haqqında túsinik c. qollanılıwı 2. temaǵa baylanıslı másele sheshiw 3. temaǵa baylanıslı testler 4. soraw juwap teoriyalıq maǵlıwmat tábiyattaǵı energiya joqtan bar bolmaydı hám bardan joq bolmaydı , energiya muǵdarı ózgermeydi , energiya tek bir túrden basqa túrge aylanadı. energiyanıń saqlanıw nızamı tábiyatta júz beretuǵın barlıq qubılıslarda orınlanadı. termodinamikanıń birinshi nızamı energiya saqlanıw nızamınıń jılllılıq qubılıslarına usınıwına kórsetedi. [image: image1.png] 7-súwret aytqanımızday ishine gaz toltırılǵan gaz cilindr porsheni awırlıq kúshi tásirinde turǵan bolsin. ol cilindr diywallarına súykelmesten erkin qozǵalsın . cilindr ishindegi gazǵa q jıllılıq muǵdarı berilsin. berilgen bul jıll...

This file contains 13 pages in DOC format (2.8 MB). To download "termodinamika_1_2_nizami_ham_jilliliq_mashinalari_haqqinda_magliwmat", click the Telegram button on the left.

Tags: termodinamika_1_2_nizami_ham_ji… DOC 13 pages Free download Telegram