10.tok manbalarining fik ni aniqlash

PDF 6 pages 346.9 KB Free download

6 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 346.9 KB

File type PDF

Pages 6

Updated May 2026

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 6

laboratoriya ishi № 19 tok manbalarining fik ni aniqlashni o‘rganish ishning maqsadi: tok manbaining tuzilishi, ishlash prinsipi bilan tanishish va uning foydali ish koeffitsiyenti (fik) ni aniqlash. qisqacha nazariya: tok manbaining foydali ish koeffitsiyenti (fik) ni bilish ahamiyatga egadir. fik ni aniqlash uchun tok manbai (element, akkumulyator, o‘zgarmas yoki o‘zgaruvchan tok generatori), elektr energiyani uzatish simlari (uzatish simlarining elektr qarshiligini ifodalash uchun unga ekvivalent r0 etalon qarshilik zanjirga kiritilgan) va r qarshilikni iste’molchilardan iborat elektr zanjirdan foydalanamiz (1-rasm). foydali ish koeffitsiyentini quyidagi ikki usulda: birinchidan tok manbaining ichki qarshiligini e’tiborga olgan holda elektr yurituvchi kuch ishtirokida va ikkinchidan, manbaning qisqichlaridagi potensiallar tushuvini e’tiborga olgan holda om va joul-lens qonunlariga asoslanib aniqlash mumkin. iste’molchida sarflanuvchi quvvat kattaligi jihatidan manbaning to‘la quvvatidan kichik bo‘ladi. 1 - rasm o‘zgarmas tok manbaiga ega bo‘lgan elektr zanjirdagi quvvatni aniqlashda zanjirning ixtiyoriy qismidagi quvvat shu qismdan o‘tuvchi tok kuchi bilan kuchlanish ko‘paytmasiga ekvivalent ekanligidan, qo‘shimcha maxsus …

2 / 6

h simlari. 60-rasmda ko‘rsatilgan sxemadagi berk zanjir uchun om qonuni: rrr i   0  (1) bundan iruirrrirrri ab  )()( 00 (2) bunda uab - tashqi zanjirning a va b qisqichlari orasidagi kuchlanish tushishi, (2) tenglikdan .. iru ab   agar i∙r0 =u va i∙r=u3; i∙r=u1 deb belgilansa, u holda 321 uuu  (2) tenglikning chap va o‘ng tomonlarini zanjirdan o‘tuvchi tok kuchi i ga va shuningdek tokning uzluksiz o‘tish vaqti t ga ko‘paytirsak, energiyaning balans tenglamasiga ega bo‘lamiz: uit =i 2 (r+r0+r)t (3) bu formulaga quyidagi belgilashlarni kiritamiz: 1. iuta - elektr zaryadini berk zanjir bo‘ylab ko‘chirishda bajarilgan to‘la ish; iup  - to‘la quvvat; 2. a1 = i 2 rt - manba ichida zaryadni ko‘chirishda bajarilgan ish, p1= i 2 r - manba qisqichlaridagi quvvat; 3. a2 = i 2 (r+r0)t - zanjirning tashqi qismida bajarilgan ish; 4. p= i 2 (r+r0)=iuab - zanjirning tashqi …

3 / 6

elektr energiyasini uzatuvchi simlarning qarshiligini e’tiborga olmagandagi fik ni ifodalaydi. ko‘pincha tok manbaining emas, balki manba qisqichlaridagi, ya’ni tok manbalaridan (generatorlardan) o‘quv laboratoriyalariga simlar vositasida keltirilgan manbaning fik ni aniqlash talab qilinadi. bunda uab - tok manbai qisqichlaridagi kuchlanish, r0 - ichki qarshilik sifatida ifodalanuvchi etalon qarshilik (o‘tkazgich simlar qarshiligini hisobga olmaymiz) va r - iste’molchi qarshiligi deb olinsa, (6) quyidagi ko‘rinishni oladi: rr r e   (9) bu formula tok manbaining fikni ifodalaydi. demak, manbaning fik tashqi qarshilik funksiyasi sifatida o‘zgarar ekan. fik ning tashqi qarshilikning son qiymatiga bog’liq holda qanday o‘zgarishini aniqroq tasavvur qilish uchun (9) formulani quyidagi ko‘rinishda yozamiz : r re  1 1  (10) 1. r0 >> r bo‘lgan holda --->0. bu o‘z navbatida manba qisqichlari qiska tutashtirilganda yoki hech qanday tashqi qarshilik bo‘lmaganda manbaning fik nolga teng bo‘lishini bildiradi. 2. r0 = r bo‘lgan holda  = 0,5, ya’ni manbadan iste’molchiga uzatilayotgan …

4 / 6

fikning ahamiyati ikkinchi darajali bo‘lganda bu rejimdan foydalaniladi. agar tashqi qarshilik ichki qarshilikka teng bo‘lsa, to‘la quvvat teng ikkiga bo‘linadi va fik 50% ga teng bo‘ladi. bu holatda foydali quvvat eng katta bo‘ladi. etalon qarshilikni ma’lum deb, zanjirga ulangan ampermetr va voltmetrlarning ko‘rsatishlariga asosan iste’molchining qarshiligi zanjirning shu qismi uchun om qonunini tatbiq etgan holda hisoblanadi: i u r  (11) ishni bajarish tartibi 1) 3-rasmda ko‘rsatilgan elektr sxema bo‘yicha zanjirni yig’ing. 2) zanjirning to‘g’ri yig’ilganligiga ishonch hosil qilish uchun uni o‘qituvchiga tekshirtiring. tajriba ikkita hol uchun bajariladi, ya’ni avval r0=const deb olinib, tok manbai fikning r qarshilikka bog’liqligi, so‘ngra r=const holda fik ning r0 ga bog’liqligi o‘rganiladi. 3-rasm 3) kalitni ulang, ampermetr va voltmetrlarning ko‘rsatishlarini yozib oling. 4) r0=const bo‘lganda r qarshilik eng kichik qiymatidan boshlab o‘zgartiriladi va har bir muayyan r1 r2, r3 qiymatlar uchun ampermetr hamda voltmetrning ko‘rsatishlarini yozib olib, manbaning fik 1, 2, 3, (9) formula …

5 / 6

10.tok manbalarining fik ni aniqlash - Page 5

Want to read more?

Download all 6 pages for free via Telegram.

Download full file

About "10.tok manbalarining fik ni aniqlash"

laboratoriya ishi № 19 tok manbalarining fik ni aniqlashni o‘rganish ishning maqsadi: tok manbaining tuzilishi, ishlash prinsipi bilan tanishish va uning foydali ish koeffitsiyenti (fik) ni aniqlash. qisqacha nazariya: tok manbaining foydali ish koeffitsiyenti (fik) ni bilish ahamiyatga egadir. fik ni aniqlash uchun tok manbai (element, akkumulyator, o‘zgarmas yoki o‘zgaruvchan tok generatori), elektr energiyani uzatish simlari (uzatish simlarining elektr qarshiligini ifodalash uchun unga ekvivalent r0 etalon qarshilik zanjirga kiritilgan) va r qarshilikni iste’molchilardan iborat elektr zanjirdan foydalanamiz (1-rasm). foydali ish koeffitsiyentini quyidagi ikki usulda: birinchidan tok manbaining ichki qarshiligini e’tiborga olgan holda elektr yurituvchi kuch ishtirokida va ikkinchidan, ma...

This file contains 6 pages in PDF format (346.9 KB). To download "10.tok manbalarining fik ni aniqlash", click the Telegram button on the left.

Tags: 10.tok manbalarining fik ni ani… PDF 6 pages Free download Telegram