nikkolo makiavelli. hukmdor [@e_kutubxona]

PDF 61 pages 525.3 KB Free download

61 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 525.3 KB

File type PDF

Pages 61

Updated May 2026

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 61

1 nikkolo makiavelli hukmdor 2 makiavelli (machiavelli) nikkolo di bernardo (1469.3.5. — florentsiya – 1527.22.6.) – italiyalik jamoat arbobi, siyosiy mutafakkir, yozuvchi, tarixchi, harbiy nazariyotchi. florentsiyada kambag'allashib qolgan patritsian oilasida tavallud topgan. makiavelli florentsiya respublikasida 14 yil davomida o'nlar kengashining kotibi bo'lib, muhim diplomatik vazifalarni bajargan. siyosiy to'ntarishdan keyin medichi oilasi hokimiyatni qayta egallagach, makiavellini hokimiyatga qarshi fitnada gumonsirab ishdan chetlashtirgan va florentsiyaga yaqin bo'lgan mulkiga badarg'a qilingan. buning davomida makiavelli barakali ijod qildi. uning teologik qarashlariga zid holda davlat masalasiga dunyoviy nuqtai nazardan yondoshgan; ijtimoiy taraqqiyot qonunlarini tarixiy ma'lumotlarga, real faktlarga asoslanib tushuntirishga harakat qilgan. makiavelli respublikani davlatchilikning eng ma'qul shakli deb hisoblagan, chunki u boshqaruvning eng maqsadga muvofiq shakli bo'lib, har bir fuqaroni davlatning taqdiri uchun mas'ul qilib qo'yadi. ammo respublika boshqaruv shakli doim ham mumkin emas, chunki agar xalqda fuqarolikning yaxshi, ezgu sifatlari har tomonlama rivojlanmagan bo'lsa, erkin siyosiy tashkilotlarni saqlab bo'lmaydi. makiavelli uchun siyosiy ideal bo'lgan …

2 / 61

urli vositalardan foydalanish mumkin deb hisoblaydi. axloq qonunlarini nazar-pisand qilmaydigan bunday siyosat keyinchalik m a k i a v e l l i z m deb atala boshlangan. asosiy asarlari: “tit liviyning birinchi dekadasiga doir mulohazalar” (1513), “davlatpanoh” (1513), “florentsiya tarixi” (1520-1525), “harbiy san'at haqida” (1520). “falsafa qomusi” kitobidan 3 nikolo makiavellidan lorentso de medichi hazrati oliylariga odatda, hukmdorning muruvvatiga sazovor bo'lish uchun odamlar o'zida bor eng aziz, eng qiymatli narsani yoki uni eng xursand qiladigan narsani: chunonchi, otlarni, qurol-yarog'larni, qimmatbaho mato yoki toshlar va hukmdorlarning ulug'vorligiga munosib boshqa ziynatlarni hadya qiladilar. men esa, siz janobi oliylariga sadoqatimning izhor qilish niyatida, o'zimda bor narsalar ichida buyuk shaxslarning af'oli haqidagi bilimlaridan ko'ra aziz va qiymatliroq hech narsa topa olmadim. men bu bilimlarni hozirgi kunda yuz berayotgan ishlarda to'plagan ko'p yillik tajribam hamda o'tmishda o'tgan ishlarni tinimsiz o'rganishlarim asnosida hosil qilganman. bilishga ulgurganlarim ustida tafakkur qilishga ko'p vaqt va harakat sarflab, kamina …

3 / 61

kmdorlarni muhokama qilishini va hatto ularga yo'l-yo'riq ko'rsatishini beadablik sanamasliklarini ham istardim. musavvir bir manzaraning suratini chizish uchun, nigohi tepaliklaru tog'larni qamrab olishi uchun vodiyga tushishi hamda nigohi vodiyni qamrab olish uchun toqqa ko'tarilishi zarur bo'lganidek, xalqning mohiyatini anglab etish uchun hukmdor bo'lish, hukmdorlarning tabiatini tushunish uchun esa xalqqa mansub bo'lmoq darkor. shoyad hazrati oliylari ham ushbu kamtarona tuhfaga mening ko'zim bilan qarab ko'rsalar; agar ushbu risolamni diqqat bilan o'qib chiqib, u haqda fikr yuritishni lozim topsalar, taqdiri azal hamda fazilatlaringiz sizga bashorat berayotgan ulug' martabalarga erishishingizni qanchalar benihoya istashimni his qilasiz. hazrati oliylari egallab turgan yuksakliklardan turib kamina faqir qo'nim topgan pastliklarga qachonlardir nazar tashlasalar, charxi kajraftorning buyuk va paydar-pay zarbalariga bardosh berishga qanchalar nohaq majbur bo'layotganimni ko'rurlar. i bob. davlatlar necha turli bo'ladi va ular qanday qo'lga kiritiladi barcha davlatlar, odamlar ustidan hukmronlik qilgan yoki qilayotgan barcha saltanatlar yo respublika, yo yakkahokimlik bilan boshqariladigan davlatlar bo'lgan va hozir …

4 / 61

sil so'z yuritaman. bu kitobda men to'g'ridan-to'g'ri yakka hukmronlik haqida so'z yuritaman hamda yuqorida belgilangan tartibga rioya qilgan holda podshohlar davlatni qanday yo'llar bilan boshqarishi va ularni o'z hukmi ostida ushlab turishi mumkinligini tahlil qilaman. avvalo shuni aytamanki, raiyati hukmron sulolaga o'rganib qolgan voris podshohga hokimiyatni qo'lda tutib turish yangi podshohga qaraganda ancha oson kechadi, chunki buning uchun unga ajdodlarining tutumini buzmaslik va kelgusida yangi vaziyatlarga shoshilmay moslashish kifoyadir. bunday yo'l tutilsa, hatto o'rtamiyona hukmdor ham hokimiyatni qo'ldan boy bermaydi, faqat uni o'ta qudratli va dahshatli kuch ag'darib tashlamasa bo'lgani. ammo shunday bo'lgan taqdirda ham u bosqinchi ilk bor xato qilgandayoq hukumatni qaytarib oladi. bizda, italiyada bunga ferrara gertsogini misol qilib keltirish mumkin. u 1484 yilda venetsiyaliklar, 1510 yilda papa yuliy tomonidan etkazilgan mag'lubiyatdan keyin ham taxtdan yiqilmadi, chunki uning avlodi ferrarada azaldan hukmdor edi. zero, taxtga voris bo'lgan podshohning o'z raiyatiga zulm qilishiga sabab va zarurat kamroq bo'ladi, chunki …

5 / 61

osonlik bilan bosh ko'taradilar, ammo tez orada aldanganlarini sezib qoladilar, chunki yangi podshoh har doim eskisidan yomonroq bo'lib chiqadi. bu ham tabiiy hol bo'lib, muqarrar narsadir, chunki bosqinchi bosib olingan erlarning aholisiga zulm qiladi, ularga turli soliqlar soladi va, bunday paytlarda muqarrar bo'lgan holat – ularni qo'shinlarni boqishga majbur qiladi. shu tariqa bunday podshoh o'ziga dushman 5 orttirib oladi: undan zulm chekkanlarning yuragida adovat paydo bo'ladi, yangi erlarni bosib olishga yordam berganlarning do'stligini esa qo'ldan boy beradi, chunki, bir tomondan, ularni ular kutganidek mukofotlay olmaydi, ikkinchi tomondan esa, ulardan qarzdor bo'lgani uchun ularga nisbatan keskin chora ham ko'ra olmaydi – zero, qo'shini harchand kuchli bo'lmasin, ularning yordamisiz bu mamlakatga kira olmagan bo'lur edi. aynan mana shu sabablar tufayli frantsiya qiroli lyudovik xii milanni qanday tez bosib olgan bo'lsa, shunday tez uni qo'ldan chiqardi. gertsog lyudoviko ham aynan shu sababli o'shanda milanni o'z kuchlari bilan qaytarib olishga muvaffaq bo'ldi. chunki qirolga …

Want to read more?

Download all 61 pages for free via Telegram.

Download full file

About "nikkolo makiavelli. hukmdor [@e_kutubxona]"

1 nikkolo makiavelli hukmdor 2 makiavelli (machiavelli) nikkolo di bernardo (1469.3.5. — florentsiya – 1527.22.6.) – italiyalik jamoat arbobi, siyosiy mutafakkir, yozuvchi, tarixchi, harbiy nazariyotchi. florentsiyada kambag'allashib qolgan patritsian oilasida tavallud topgan. makiavelli florentsiya respublikasida 14 yil davomida o'nlar kengashining kotibi bo'lib, muhim diplomatik vazifalarni bajargan. siyosiy to'ntarishdan keyin medichi oilasi hokimiyatni qayta egallagach, makiavellini hokimiyatga qarshi fitnada gumonsirab ishdan chetlashtirgan va florentsiyaga yaqin bo'lgan mulkiga badarg'a qilingan. buning davomida makiavelli barakali ijod qildi. uning teologik qarashlariga zid holda davlat masalasiga dunyoviy nuqtai nazardan yondoshgan; ijtimoiy taraqqiyot qonunlarini tarixiy ma'lumotl...

This file contains 61 pages in PDF format (525.3 KB). To download "nikkolo makiavelli. hukmdor [@e_kutubxona]", click the Telegram button on the left.

Tags: nikkolo makiavelli. hukmdor [@e… PDF 61 pages Free download Telegram