kimyoi saodat [@e_kutubxona]

PDF 233 стр. 1,5 МБ Бесплатная загрузка

233 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 1,5 МБ

Тип файла PDF

Страницы 233

Обновлено Май 2026

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 233

kimyoi saodat. abu homid g’azzoliy www.ziyouz.com kutubxonasi 1 abu homid g’azzoliy «kimyoi saodat» (ruh haqiqati) «adolat» toshkent 2005 nashrga tayyorlovchilar: mahkam mahmud andijoniy, abdulloh umar toshkandiy. «kimyoi saodat» asarining to’liq matni haqida sharq falsafasi va uning tarmoqlari bo‘lgan tavhid, kalom, tafsir, hadis, ruhiy va tabiiy fanlar o‘rtasidagi ixtiloflarni bartaraf etib, buning o‘zaro uyg‘un rivojlanish yo‘llarini kashf etgan, fan va din bir-biriga dushman emas, do‘st ekanligini dalillab bergan atoqli faylasuf muhammad abu homid g’azzoliy asarlari jahondagi juda ko‘p donishmand, faylasuflarning e’tiborini jalb etib kelgan. g’azzoliy «kimyoi saodat»da bunday hikoyani keltiradi: bir guruh ko‘rlar yo‘lni ko‘rmay, chetroqda ko‘zalar turgan joydan o‘ta boshladilar va «kimdir yo‘limizga to‘siqlar qo‘yibdi» deb shikoyat qiladilar. aslida ular ko‘rligi tufayli to‘g‘ri yo‘ldan adashgan edilar. darvoqe’, jaloliddin rumiyning «masnaviyi ma’naviy» asaridagi ko‘pchilik hikoyatlar «ihyo»dan: «nafs (ruh) chavandozga; badan otga o‘xshaydi. chavandozning ko‘rligi otning ko‘rligidan zararlioqdir. yana: aql qalbga qo‘shilsa fazilatga aylanadi. aks holda aql-fazilat emas». imom muhammad g’azzoliyning nomi …

2 / 233

likshohning dono vaziri nizomul-mulk unga alohida g‘amxo‘rlik ko‘rsatadi. uni mashhur nizomiya madrasasiga bosh mudarris qilib tayinlanadi. imom g’azzoliy islom falsafasiga doir ko‘pgina buyuk asarlar yaratdi. uning «ihya al- ulum ad-din» («diniy ilmlarning tirilishi»), «makrsidul falosifa» (faylasuflarning maqsadlari»), «taxofutul falosifa» («faylasuflarning ixtiloflari»), «fazoyixul botiniya» («botiniylikning rasvoligi»), «qistosul mustaqim» («haqiqat mezonlari»), «ma’qulot», «sifotul-asror», «al-munqiz min az-zalal» («zalolatlar, yanglishuvlardan qutqaruvchi kitob»), «javohirul qur’on», «mishkotul anvor» («nurlar manbai»), «yoqut at-ta’vil» («talqin, tafsirilarning gavhari», navoiyning aytishicha 40 jildli), «me’zonul-amal», «ajoyibul-qulub», «risolai laduniya» kabi asarlari jahon falsafiy tafakkurining cho‘qqilarini kimyoi saodat. abu homid g’azzoliy www.ziyouz.com kutubxonasi 2 tashkil etadi. arastu, forobiy, v. shekspir, balzak, st. sveyg, luis borxes, v. belinskiy, n.g. chernishevskiy, jubron halil asarlarining tarjimoni, yozuvchi va adabiyot nazariyotchisi mahkam mahmud rahmatli do‘sti, tarix, adabiyot bilimdoni abdulloh umarzoda bilon muhammad g’azzoliyning «kimyoi saodat» asarining to‘liq matnini ilmiy asosda nashrga tayyorlab juda savob xayrli ish qilganlar. bu asar sharq xalqlarining boy madaniyati va falsafasini o‘rganishda bebaho …

3 / 233

shayx abul-qosim gurgoniy va ikkinchi tarafdan shayx abul-hasan xaraqoniy va u orkqli shayx abu sa’id abul-xayr izdoshidur - m.m.)... imom muhammad holining ibtidosidatusda va nishopurda ulum (turli ilmlar) tahsilig‘a va takmilig‘a ishtig‘ol ko‘rguzdi. andin so‘ngra nizomul-mulk bila muloqot qildi». boshqa ba’zi manbalarga ko‘ra, imom muhammad g’azzoliy, umar xayyom va ismoiliya shia fidoiylarining boshlig‘i hasan sabboh bir madrasada o‘qiganlar (husayn jovidning «xayyom» dramasini eslang). ular orasida juda keskin bahs, mujodala, munozaralar bo‘lgan. alisher navoiy ham shunga ishora qilib yozadi: «jamoati fuzale bilaki, oning suhbatida bo‘lur edilar, mutaaddid majolisda (juda ko‘p majlislarda) munozara va mujodala qildi va alarga g‘olib bo‘ldi. (hijriy) to‘rt yuz o‘ttiz to‘rtda (milodiy 1044) bag‘dodga borib, dars aytdi. va iroq barcha anga shefta (oshifta) va firifta (maftun) bo‘ldilar. baland qadr, arjumand poya topdi (yuksak martabalarga erishdi)». allomaning shu davrdagi hayoti a.arberri, f. jabriy, sayyid xotamiy, m. uott, a. badaviy, l. massinon, g. kerimov, s. grigoryan asarlarida yoritilgan. ammo bu …

4 / 233

va bizans (vizantiya) - g’arbiy va sharqiy rim imperiyalari o‘zaro nifoqlashsa ham, islom davlatlarini bir-biri bilan urishtirishda hamjihat edilar. bag‘dod xalifaligining sharqdagi tayanchlaridan biri - g‘aznaviylar davlatining so‘nggi hukmdori sulton mavdud ibn sulton mas’ud bobosi sulton mahmud g’aznaviy tashkil etgan qudratli islom davlatining parchalanishiga yo‘l qo‘yib berdi. ularning o‘rniga kelgan saljuq hukmdorlari alp arslon va malikshoh davrida islom davlatining qudrati oshib, vizantiya imperiyasiga qarshi faol kurash boshladi. vizantiya imperatori roman diogen g’arbdan xavf soltan misr fotimiylariga, sharqdan bostirib kelayotgan saljuq o‘rdulariga qarshi kurashda siyosiy, diplomatik nayranglarni ishga soldi. misrdagi fotimiylar - alaviylar davlatini bag‘dod xalifasiga va saljuqlar davlatini misr hamda bag‘dodga qarshi qayrab, ularning orasini buza boshladilar. bu nayranglarni anglagan misr lashkarboshilari avvalroq harakat qilib, 1039 yilda sharqiy rim saltanatiga qarshi dengiz janglarida g‘olib kelib, suriya va falastin sohillarini vizantiya qo‘shinidan ozod qildi. 1098 yilda misrliklar quddusi sharifni fath etib, u yerda misr xalifaligi noibini tayinladilar. ammo afsuski, mahmud g’aznaviy …

5 / 233

ntiya imperatori bilan birlashib, quddusi sharifni qamal qildilar. shahardagi mingtagina musulmon lashkari salibchilarning 40 mingli qo‘shini hujumini 5 hafta davomida qaytarib turdilar. 1099 yilning 15 iyulida quddusi sharifga bostirib kirgan salibchilar shahardagi musulmonlarni, masihiylarni va juhudlarni ommaviy ravishda qirdilar. qirg‘indan omon qoltanlarni qul qilib sotdilar. ana shu qirg‘indan so‘ng masihiylar va muslimlar salibchilarning diniy e’tiqodi uchun emas, talonchilik maqsadida kelganligini anglab yetdilar. xuddi shu paytlarda vizantiya-rum podshosi roman diogen misr g‘oziylari hujumidan ko‘ngli tinchib, sharqdan kelayotgan saljuqiylarga qarshi kurashga bor kuchini tashladi. sadriddin ali al-husayniy «zubdatut tavorix» yoki «axbor ad-davlati as-saljuqiya» asarida yozishicha, sulton alp arslon bir vaqtning o‘zida (1070-1080 yillarda) vizantiyaga va turkistondagi qoraxoniylarga qarshi kurashgan. sulton alp arslonga qarshi urushda sharqiy turkiston va movarounnahr shaharlarini mudofaa qilgan qoraxoniylar hukmdori tobg‘och bug‘ro qoraxon abu al-qosim ibn sulaymon (1077-1113) saroyida «qutadg‘u bilig» muallifi, bolosog‘unlik yusuf xos hojib xizmat qilgan edi. atoqli ulamolardan ziyo bunyodovning aniqlashicha, tobg‘och bug‘roxon mashhur «devonu lug‘otit …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 233 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "kimyoi saodat [@e_kutubxona]"

kimyoi saodat. abu homid g’azzoliy www.ziyouz.com kutubxonasi 1 abu homid g’azzoliy «kimyoi saodat» (ruh haqiqati) «adolat» toshkent 2005 nashrga tayyorlovchilar: mahkam mahmud andijoniy, abdulloh umar toshkandiy. «kimyoi saodat» asarining to’liq matni haqida sharq falsafasi va uning tarmoqlari bo‘lgan tavhid, kalom, tafsir, hadis, ruhiy va tabiiy fanlar o‘rtasidagi ixtiloflarni bartaraf etib, buning o‘zaro uyg‘un rivojlanish yo‘llarini kashf etgan, fan va din bir-biriga dushman emas, do‘st ekanligini dalillab bergan atoqli faylasuf muhammad abu homid g’azzoliy asarlari jahondagi juda ko‘p donishmand, faylasuflarning e’tiborini jalb etib kelgan. g’azzoliy «kimyoi saodat»da bunday hikoyani keltiradi: bir guruh ko‘rlar yo‘lni ko‘rmay, chetroqda ko‘zalar turgan joydan o‘ta boshladilar va «kim...

Этот файл содержит 233 стр. в формате PDF (1,5 МБ). Чтобы скачать "kimyoi saodat [@e_kutubxona]", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: kimyoi saodat [@e_kutubxona] PDF 233 стр. Бесплатная загрузка Telegram