biologiya 10-sinf

PDF 240 sahifa 3,6 MB Bepul yuklash

240 sahifa biologiya 10-sinf — PDF

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 3,6 MB

Fayl turi PDF

Sahifalar 240

Yangilangan May 2026

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 240

biologiyabiologiya o‘rta ta’lim muassasalarining 10-sinfi va o‘rta maxsus, kasb-hunar ta’limi muassasalarining o‘quvchilari uchun darslik 1-nashr o‘zbekiston respublikasi xalq ta’limi vazirligi tasdiqlagan «sharq» nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi bosh tahririyati toshkent – 2017 © a. g‘afurov, a. abdukarimov, j. tolipova, o. ishankulov, m. umaraliyeva, i. abduraxmonova. © «sharq» nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi bosh tahririyati, 2017. biologiya. umumiy o‘rta ta’lim maktablarining 10-sinfi uchun darslik: 1-nashr / muallifl ar: a. g‘afurov, a. abdukarimov, j. tolipova, o. ishankulov, m. umaraliyeva, i. abduraxmo nova. – t.: «sharq», 2017. – 240 b. isbn 978-9943-26-708-4 uo‘k 373.5:371.381(075.3) kbk 28.02ya722+20.1ya722 uo‘k 373.5:371.381(075.3) kbk 28.02ya722+20.1ya722 b 60 b 60 isbn 978-9943-26-708-4 respublika maqsadli kitob jamg‘armasi mablag‘lari hisobidan chop etildi. ta q r i z c h i l a r: m. ergasheva – a. avloniy nomidagi xtxqtmomi dotsenti, biologiya fanlari nomzodi; g. tog‘ayeva – toshkent shahar xtxqtmoi katta o‘qituvchisi; b. raximova – toshkent shahar yunusobod tumanidagi 105-sonli umumta’lim maktabi biologiya fani o‘qituvchisi. …

2 / 240

ab, hayotning (tiriklikning) quyi tuzilish darajasidan yuqori tuzilish darajasiga qadar tabiatga yaxlit tizim sifatida qarashni, biologik tushunchalar, nazariyalar va qonuniyatlarni umumlashtirgan holda bir tizimga keltirishni o‘rganasiz. mavzu mazmunini diqqat bilan o‘qib chiqib, unda foydalanilgan shartli belgilar asosida berilgan topshiriqlarni bekam-u ko‘st bajarishingiz kelgusida shaxs sifatida shakllanish, ilmiy dunyoqarashni kengaytirish va ekologik tafakkurga ega bo‘lishingizga zamin tayyorlaydi. darslikdan foydalanishda quyidagi shartli belgilardan foydalaniladi: tayanch so‘zlar savol va topshiriqlar mustaqil bajarish uchun topshiriqlar mustaqil o‘zbekistonning komillikka intiluvchi farzandi sifatida fan asoslarini chuqur o‘zlashtirib, kelgusida biologiyadan egallagan kompeten- siyalaringizga asoslangan holda kasb tanlab, mustaqil hayotda o‘z o‘rningizni topishingizda omad yor bo‘lsin. 4 i bob. biologik tizimlar haqida tushuncha 1-§. biologiya – hayot haqidagi fan biologiya yerdagi hayotning barcha ko‘rinishlarini, uning turli darajadagi: molekula, hujayra, organizm, populatsiya (tur), biogeosenoz (ekosistema), biosfera darajasidagi tizimlarning barcha xossalarini o‘rganadi. biologiyaning asosiy maqsadi tirik mavjudotlarning tuzilishi, o‘ziga xos xususiyatlari, ko‘payishi, rivojlanishi, kelib chiqishi, tabiiy jamoalarda va yashash muhiti …

3 / 240

iologiya fanining tarmoqlari. biologiya fundamental va kompleks fan hisoblanadi. fundamental fan deyilishiga sabab, biologiya tibbiyot, psixologiya, agronomiya, oziq-ovqat sanoati, farmokologiya uchun nazariy asos bo‘lsa, kompleks fan sifatida esa ko‘plab tarmoq fanlarni o‘z ichiga oladi. tekshirish obyektiga ko‘ra biologiya fani bir qancha sohalarga bo‘linadi. botanika – o‘simliklar, zoologiya – hayvonlar, mikrobiologiya – mikroorganizmlar, mikologiya – zamburug‘lar, gidrobiologiya – suv muhitidagi organizmlar, paleontologiya – qazilma holdagi organizmlar, ekologiya esa organizm va muhit orasidagi munosabat to‘g‘risidagi fan hisoblanadi. biologiya tirik organizmlarning ayrim jihatlarini tekshirish bo‘yicha ham turli fanlarga ajraladi. anatomiya – organizmlar organlari tuzilishini, fi ziologiya esa funksiyasini, embriologiya – murtak (embrion) rivojlanishini, sistematika – organizmlarning sistematik guruhlarini, o‘zaro qarindoshlik munosabatlarini, etologiya – hayvonot olamining xulq-atvorini tadqiq etadi. 5 biologiyaning ba’zi sohalari boshqa tabiiy fanlar hamkorligida paydo bo‘lgan. biologik sistemalarda ro‘y beradigan fi zik jarayonlarni biofi zika, organizmlarning kimyoviy tarkibi, ulardagi kimyoviy jarayonlarni biokimyo, tirik organizmlarning yer yuzida tarqalish qonuniyatlarini biogeografi ya fani …

4 / 240

zamonlardan boshlab olimlar tomonidan daliliy materiallar yig‘ish va uni tavsifl ash uchun keng qo‘llanilgan. xviii asrda bu metod yordamida biolog olimlar hayvonlar va o‘simliklarni ta’rifl ash, tasvirlash va to‘plangan materiallarni tartibga solish bilan shug‘ullangan. taqqoslash metodi. turli biologik tizimlarning tuzilishi, funksiyasi, tarkibiy qismlardagi o‘xshashlik va farqlar taqqoslash metodi yordamida o‘rganiladi. mazkur metoddan sistematika, morfologiya, anatomiya, paleontologiya, embriologiya fanlarida foydalaniladi. taqqoslash metodi yordamida hujayra nazariyasi, biogenetik qonun, irsiy o‘zgaruvchanlikning gomologik qatorlar qonuni kashf etilgan. xviii asrdan boshlab keng qo‘llanila boshlangan bu metod biologik obyektlar, hodisa va jarayonlar o‘rtasidagi o‘xshashlik hamda farqlarni aniqlash orqali ularning mohiyatini ochishga imkon yaratdi. tarixiy metod. mazkur metod turli sistematik guruhlarning evolutsion jarayonda paydo bo‘lishi, takomillashishini dalillar yordamida tushunish va ularni avvaldan mavjud bo‘lgan dalillar bilan qiyoslash, organizmlarning paydo bo‘lishi va rivojlanishi, ularning tuzilishi va funksiyalarining murakkablashib borish qonuniyatlarini bilib olishga imkon beradi. shu orqali organizmlarning paydo bo‘lishi va tarixiy taraqqiyoti qonuniyatlarini asoslab berish mumkin. tarixiy metod …

5 / 240

modellashtirish metodi. biologik tadqiqotlarda tobora keng qo‘l la- nilayotgan modellashtirish metodining mohiyati tirik tabiatdagi hodisalar va ularning jihatlarini matematik belgilarga aylantirib, model tarzida qayta tiklab o‘rganishdan iborat. biologik jarayonlarni, evolutsiyaning turli yo‘nalishlarini, ekosistemalar hamda biosferaning rivojlanishini kompyuterda modellashtirish orqali ro‘y berishi mumkin bo‘lgan voqea-hodisalarni oldindan bilish imkoni yaratildi. biologiya fanining muammolari. biologiya fanida hali o‘z yechimini topmagan bir qancha muammolar mavjud. hayotning, odamning paydo bo‘lishi, bosh miya faoliyati mexanizmlarini o‘rganish orqali tafakkur va xotira qonuniyatlarini anglash, embrional taraqqiyotda genetik axborot asosida to‘qima, organlar va organizm rivojlanishini o‘rganish shular jumlasidan. dunyo aholisining soni yildan yilga ortib bormoqda. binobarin, biologiya fani oldida turgan muhim vazifalardan biri insonlarning oziq-ovqatga bo‘lgan ehtiyojini qondirishga qaratilgan nazariy va amaliy muammolarni hal etishdan iborat. bu sohada seleksiyada ko‘p yillardan beri qo‘llanib kelinayotgan duragaylash, tanlash metodlaridan tashqari, gen muhandisligi – genlarni sintez qilish, ko‘chirib o‘tkazish, somatik hujayralarni duragaylash, allofen – organizmlar yetishtirish va boshqa metodlardan foydalanish nihoyatda samarali …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 240 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"biologiya 10-sinf" haqida

biologiyabiologiya o‘rta ta’lim muassasalarining 10-sinfi va o‘rta maxsus, kasb-hunar ta’limi muassasalarining o‘quvchilari uchun darslik 1-nashr o‘zbekiston respublikasi xalq ta’limi vazirligi tasdiqlagan «sharq» nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi bosh tahririyati toshkent – 2017 © a. g‘afurov, a. abdukarimov, j. tolipova, o. ishankulov, m. umaraliyeva, i. abduraxmonova. © «sharq» nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi bosh tahririyati, 2017. biologiya. umumiy o‘rta ta’lim maktablarining 10-sinfi uchun darslik: 1-nashr / muallifl ar: a. g‘afurov, a. abdukarimov, j. tolipova, o. ishankulov, m. umaraliyeva, i. abduraxmo nova. – t.: «sharq», 2017. – 240 b. isbn 978-9943-26-708-4 uo‘k 373.5:371.381(075.3) kbk 28.02ya722+20.1ya722 uo‘k 373.5:371.381(075.3) kbk 28.02ya722+20.1ya722 b ...

Bu fayl PDF formatida 240 sahifadan iborat (3,6 MB). "biologiya 10-sinf"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: biologiya 10-sinf PDF 240 sahifa Bepul yuklash Telegram